Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/13563 K.2023/3779

Taraflar arasındaki ödeme emirlerinin ve hacizlerin iptali ve kuruma karşı borçlu olmadığının tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; verilen karara karşı taraf vekillerinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı şirket vekili dava dilekçesi ile; davalı kurum tarafından müvekkillerinin miras bırakanı...'nun davalı kuruma olan 3.739,70 TL tutarındaki idari para cezası borcu için 2013/087749 sayılı dosyadan müvekkillerine mirasçı sıfatıyla ödeme emri gönderildiğini, idari para cezasının 2008 yılı ve öncesine ait olduğunu, bu idari para cezası için zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğunu ve bu sürenin fazlasıyla dolmuş olduğunu, ayrıca 442 sayılı tahsilat genel tebliğine göre de müvekkilleri hakkında ödeme emri düzenlenemeyeceğini beyanla, davaya konu ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı tarafça aşamada ibraz edilen 14.11.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile müvekkillerinin maaşlanna haciz konması için gönderilmiş haciz bildirisi yazılarından müvekkillerinin maaşlarına 2013/87749, 87750, 87754, 129902, 129903, 129904, 129905 sayılı dosyalardan haciz konduğundan haberdar olduklarını, kendilerine sadece 2013/87449 sayılı dosyadan ödeme emri tebliğ edildiğini, başka dosyadan ödeme emri tebliğ edilmediğini, belirtilen dosyalardan düzenlenmiş ödeme emirlerinin ve haciz işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, öncelikle davanın 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinde belirtilen 7 günlük hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığının tespiti gerektiğini, müvekkili kurumda 1128412 işyeri sicil numarada işlem göre...'nun ödenmeyen prim borçları nedeniyle takip başlatıldığını, borçlunun 16.10.2009 tarihinde vefat etmesi nedeniyle takibin davacılara yöneltildiğini, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2016 tarih ve 2015/535 Esas 2016/662 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile 2013/087749 takip sayılı dosya üzerinden davacılar adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptaline, 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalar üzerinden davacı ... ve davacı ...'nun aylıklarına haciz konulması şeklindeki Kurum işleminin iptaline, bu dosyalar üzerinden düzenlenen ödeme emirleri olmadığı için bu yönden karar vermeye yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde taraf vekillerinin istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Kapatılan 21. Hukuk Dairesinin 25.09.2017 tarihli ve 2017/3330 E. 2017/6773 K. sayılı ilamında, "...Dosyadaki kayıt ve belgelerden, her ne kadar maaş haczine dayanak yapılan 2013-129902, 2013-129903 , 2013-129904 , 2013-129905 , 2013-87750 ve 2013-87754 takip sayılı dosyalardan ödeme emri davacılara tebliğ edilmesede, ödeme emri düzenlenmesi ile muaraza çıkartılmış olup bu konuda esas hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

Hal böyle olunca mahkemece, işin esasına girilip hacze dayanak yukarıda sayılan ödeme emirleri ile ilgili esas hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile "bu dosyalardan düzenlenen ödeme emirleri olmadığı için iptallerinin de mümkün olamayacağından bu yönden karar vermeye yer olmadığına " kararı verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

2. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

"...Mahkememizce bozma ilamı doğrultusunda , her ne kadar bahse konu dosyalardan davacılar adına düzenlenmiş ödeme emirleri mevcut ise de ortada tebliğ edilmiş bir ödeme emri bulunmadığından iptalleri de söz konusu olmayıp bu nedenlerle davacıların 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan düzenlenen ödeme emirlerinin iptali taleplerinin reddi gerektiği..." gerekçesiyle;

Davanın kısmen kabulü ile,

Davacılar aleyhine kurumca düzenlenen 2013/087749 takip sayılı dosyadan gönderilen ödeme emirlerinin iptaline,

Davacılar aleyhine kurumca düzenlenen 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan davacı ... ve davacı ...’nun maaşlarına haciz konulması şeklindeki işleminin iptaline,

Davacılar aleyhine kurumca düzenlenen 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan gönderilen ödeme emirlerinin iptali talebinin reddine, karar verilmiştir.

3. 2.Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 08.12.2021 tarihli ve 2020/5993 Esas 2021/15614

Karar sayılı bozma ilamında;

"...Somut olayda; ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından, davacıların miras bırakanı ...'nun Kuruma olan 2008/8-10 uncu aylara ait idari para cezası ve gecikme zammı toplamı 3.739,70 TL borcunun tahsili için 2013/087749 takip numaralı dosya üzerinden, her üç davacı adına da ayrı ayrı düzenlenen ödeme emirlerinin 16.10.2015 tarihinde her üç davacıya da tebliğ edildiği, davanın 22.10.2015 tarihinde açıldığı,

aşamada davacıların öğrendikleri 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı ödeme emirlerinin ve davacıların ücretlerine yapılan haczin de iptalini taleplerini ıslah etmek suretiyle talep ettikleri, ödeme emirleri dayanaklarının 2008/8-2011/1 dönemlerine ilişkin ... adına düzenlenen idari para cezaları olduğu, davacılar murisinin ise 16.10.2009 tarihinde vefat ettiği, davaya konu edilen tüm takip dosyaları dayanak gösterilmek suretiyle davalı Kurumun 23.10.2015 tarihli haciz bildirimi ile ...’nin ücretine, yine aynı şekilde haciz işlemi uygulandığı,

Mahkemece, “...Somut olayda müteveffa...'na gönderilmiş idari para cezası yazılarının muhatabın ölmüş olması nedeniyle iade edildiği, kurum tarafından müteveffaya 35 inci maddeye göre tebligat yapılıp idari para cezasının kesinleştirilmiş olması hukuka aykırıdır.

Cezaların şahsiliği ilkesi ve davaya konu idari para cezası alacağının da muris hakkında kesinleşmemiş olduğu dikkate alındığında bahse konu idari para cezalarının davacı mirasçılardan talep edilebilmesi de yasa gereği mümkün değildir. Bu nedenlerle davaya konu 2013/087749 takip sayılı dosyadan, davacılar adına düzenlenmiş ödeme emirlerinin iptali gereklidir.

Aşamada davacı tarafça 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan düzenlenen herhangi bir ödeme emri taraflarına tebliğ edilmeden maaşlarına haciz işlemi tesis edildiğini ileri sürerek düzenlenmiş ödeme emri ve haciz işlemlerini iptalini talep etmiş ise de belirtilen dosyalardan davacılar adına düzenlenmiş bir ödeme emri bulunmadığından iptalinin de mümkün olmadığı,

davacılar adına düzenlenmiş bir ödeme emri ve kesinleşmiş bir takip olmadan, davacılardan... ve ...'nun maaşlarına haciz konması şeklindeki davalı kurum işleminin de hukuka aykırı olduğu...”gerekçesiyle kurulan hükümde, 2013/087749 takip sayılı dosya üzerinden davacılara gönderilen idari para cezalarının cezaların şahsiliği ilkesi ve davacılar murisi hakkında kesinleşmediği gerekçesiyle ödeme emirlerinin iptaline karar verilmişken bu defa 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905,

2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyaları üzerinden düzenlenen herhangi bir ödeme emri davacılara tebliğ edilmeden maaşlarına haciz işlemi uygulanmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle söz konusu takip dosyaları dayanak kılındığı belirtilen haciz işlemlerinin iptali kararı ile bu hacizlere dayanak tebliğ edilmeyen idari para cezalarından kaynaklı ödeme emirlerinin iptali istemlerinin reddine dair karar verilmiş olması karşısında, hükmün gerekçelerinin kendi içinde çelişkili olduğu,

bu nedenle Mahkemece taleplere yönelik verilen hükme dayanak gerekçeleri arasındaki çelişkinin giderilerek bir karar verilmesi gerekmektedir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

2. Dairemizin 08.12.2021 tarihli ve 2020/5993 Esas 2021/15614 Karar sayılı bozma ilamında;

"...Somut olayda; ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından, davacıların miras bırakanı ...'nun Kuruma olan 2008/8-10 uncu aylara ait idari para cezası ve gecikme zammı toplamı 3.739,70 TL borcunun tahsili için 2013/087749 takip numaralı dosya üzerinden, her üç davacı adına da ayrı ayrı düzenlenen ödeme emirlerinin 16.10.2015 tarihinde her üç davacıya da tebliğ edildiği, davanın 22.10.2015 tarihinde açıldığı,

aşamada davacıların öğrendikleri 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı ödeme emirlerinin ve davacıların ücretlerine yapılan haczin de iptalini taleplerini ıslah etmek suretiyle talep ettikleri, ödeme emirleri dayanaklarının 2008/8-2011/1 dönemlerine ilişkin ... adına düzenlenen idari para cezaları olduğu,davacılar murisinin ise 16.10.2009 tarihinde vefat ettiği, davaya konu edilen tüm takip dosyaları dayanak gösterilmek suretiyle davalı Kurumun 23.10.2015 tarihli haciz bildirimi ile ...’nin ücretine, yine aynı şekilde haciz işlemi uygulandığı,

Mahkemece, “...Somut olayda müteveffa...'na gönderilmiş idari para cezası yazılarının muhatabın ölmüş olması nedeniyle iade edildiği, kurum tarafından müteveffaya 35. maddeye göre tebligat yapılıp idari para cezasının kesinleştirilmiş olması hukuka aykırıdır.

Cezaların şahsiliği ilkesi ve davaya konu idari para cezası alacağının da muris hakkında kesinleşmemiş olduğu dikkate alındığında bahse konu idari para cezalarının davacı mirasçılardan talep edilebilmesi de yasa gereği mümkün değildir. Bu nedenlerle davaya konu 2013/087749 takip sayılı dosyadan, davacılar adına düzenlenmiş ödeme emirlerinin iptali gereklidir.

Aşamada davacı tarafça 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan düzenlenen herhangi bir ödeme emri taraflarına tebliğ edilmeden maaşlarına haciz işlemi tesis edildiğini ileri sürerek düzenlenmiş ödeme emri ve haciz işlemlerini iptalini talep etmiş ise de belirtilen dosyalardan davacılar adına düzenlenmiş bir ödeme emri bulunmadığından iptalinin de mümkün olmadığı,

davacılar adına düzenlenmiş bir ödeme emri ve kesinleşmiş bir takip olmadan, davacılardan... ve ...'nun maaşlarına haciz konması şeklindeki davalı kurum işleminin de hukuka aykırı olduğu...”gerekçesiyle kurulan hükümde, 2013/087749 takip sayılı dosya üzerinden davacılara gönderilen idari para cezalarının cezaların şahsiliği ilkesi ve davacılar murisi hakkında kesinleşmediği gerekçesiyle ödeme emirlerinin iptaline karar verilmişken bu defa 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905,

2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyaları üzerinden düzenlenen herhangi bir ödeme emri davacılara tebliğ edilmeden maaşlarına haciz işlemi uygulanmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle söz konusu takip dosyaları dayanak kılındığı belirtilen haciz işlemlerinin iptali kararı ile bu hacizlere dayanak tebliğ edilmeyen idari para cezalarından kaynaklı ödeme emirlerinin iptali istemlerinin reddine dair karar verilmiş olması karşısında, hükmün gerekçelerinin kendi içinde çelişkili olduğu,

bu nedenle Mahkemece taleplere yönelik verilen hükme dayanak gerekçeleri arasındaki çelişkinin giderilerek bir karar verilmesi gerekmektedir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; uyulan bozma ilamı doğrultusunda,

"...Dava, davacılara kurum tarafından gönderilen ödeme emirlerinin iptali ve maaşlarına konulan haczin iptali talebine ilişkin olup; evvelce Mahkememizce davanın kısmen kabulü ile Kurumca; 2013/087749 takip sayılı dosyadan davacılar adına çıkarılan ödeme emirlerinin iptaline, 2013-129902, 2013-129903, 2013-129904, 2013-129905, 2013-87750 ve 2013-87754 takip sayılı dosyalardan davacı ... ve Davacı ... ‘nun maaşlarına haciz konulması şeklindeki kurum işleminin iptaline, Bu dosyalardan düzenlenen ödeme emirleri olmadığı için iptallerinin de mümkün olamayacağından bu yönden karar vermeye yer olmadığına dair kararımız ,hacze dayanak yapılan ödeme emirleri ilgili de esasa yönelik bir karar verilmesi yönde bozulmakla, bozma kararı içeriği itibariyle yapılan değerlendirme sonucu;

Ödeme emrine konu idari para cezasının dayanağı olan 22.04.2010 tarihli idari para cezası kararının davacıların murisine vefat etmesi nedeniyle tebliğ edilemediği, dolayıyla idari para cezası kesinleşmeden ödeme emri düzenlenmesinin yasal olmadığı, 2013/087749 takip numaralı dosya üzerinden düzenlenen ödeme emrinin iptali gerektiği, davacıların murisi hakkında 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip numaralı ödeme emirleri düzenlendiği, murisin ölümü nedeniyle idari para cezalarının dayanağı olan 22.04.2010 tarihli idari para cezası kararının tebliğ edilemediği, idari para cezasının kesinleşmediği,

idari para cezası kesinleşmeden ve davacılar hakkında ödeme emri düzenlenip tebliğ edilmeden davacılar ... ve ... hakkında 23.10.2015 tarihli haciz bildirimlerinin düzenlenmesinin yasaya aykırı olduğu, dolayısıyla her ne kadar maaş haczine dayanak yapılan 2013-129902, 2013-129903, 2013-129904, 2013-129905, 2013-87750 ve 2013-87754 takip sayılı dosyalardan ödeme emri davacılara tebliğ edilmesede, Yargıtay bozma kararı gereği,

kurum tarafından ödeme emri düzenlenmesi ile muaraza çıkartılmış olup bu nedenle bahse konu takip dosyalarının temelindeki idari para cezaları ile ilişkin ödeme emirlerinin davacıların murisi ...'nun vefatı nedeni ile tebliğ edilemediğinden kesinleşmediği bu haliyle ortada kesinleşmiş bir takip bulunmadığından, mirasçı davacılar yönünden idari para cezalarından sorumluluk şartları oluşmadığından davacılar hakkında 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan takip ve ödeme emri işlemlerinin iptali gereklidir.

Bu bağlamda davacı ... ile ...'nun maaşlarına 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalara dayanılarak haciz tesisi işleminin de dayanağı olmadığından kurumun haciz tesisi işleminin iptali gerekli olup bu itibarla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..." gerekçesiyle

Davanın kabulü ile davacılar aleyhine kurumca düzenlenen 2013/087749, 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan gönderilen ödeme emirlerinin iptaline,

Davacılar aleyhine kurumca düzenlenen 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan davacı ... ve davacı ...’nun maaşlarına haciz konulması şeklindeki işleminin iptaline, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili, davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödeme emirlerinin ve hacizlerin iptali ile kuruma borçlu olmadıklarının tespiti istemine istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 140 ıncı maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesi, 6183 sayılı Kanun'un 54 üncü, 55 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1 Eldeki davada, davanın kabulüne ilişkin verilen karar yerinde olmakla birlikte, davacılar adına haklarında 2013/087749, 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 sayılı takip dosyaları üzerinden düzenlenmiş ödeme emirleri bulunmadığının anlaşılması nedeniyle, ödeme emirlerine konu borçtan sorumlu olmadıkları hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

2.Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 nci maddesi gereğince verilen karar, düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi hükmünün,

1 nolu bendinde, "Davacılar aleyhine kurumca düzenlenen 2013/087749, 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalardan gönderilen ödeme emirlerinin iptaline," cümlesinin silinerek yerine,

"Davacıların 2013/087749, 2013/129902, 2013/129903, 2013/129904, 2013/129905, 2013/87750 ve 2013/87754 takip sayılı dosyalarda ödeme emirlerine konu borçtan dolayı davalı kuruma borçlu olmadıklarının tespitine" ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,