Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/13707 K.2022/16593

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı fer'i müdahil kurum ve davalı vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 34.Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esasdan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın fer'i müdahil kurum ve davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi

I-İSTEM

Davacı, 15.12.1993- 15.08.1994 döneminde davalı iş yerinde çalıştığının tespitini talep etti.

II-CEVAP

SGK Başkanlığı vekili, kurum kayıtları resmi ve yazılı belge niteliğinde olup aksinin aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

MAHKEME KARARLARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi, davanın kabulüne, davacının ... sicil numaralı ... İzmit Atık ve Arıt. Yak. A.Ş.'ye ait işyerinde 15/12/1993-15/08/1994 tarihleri arasında 1993/3. dönem 30 gün, 1994/1. dönem 120 gün, 1994/2. dönem 90 gün olmak üzere toplam 240 gün günlük brüt asgari ücret üzerinden kesintisiz hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, kuruma bildirilen hizmetleri dışında, 1993/3. dönem 30 gün, 1994/1. dönem 120 gün, 1994/2. dönem 120 gün, 1994/3. dönem 108 gün olmak üzere toplam 378 gün daha günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmeti olduğunun tespitine karar verildi.

B-BAM KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesince, fer'i müdahil Kurum ve davalı vekillerinin istinaf talebinin esasdan reddine karar verildi.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı vekili, çalışmanın ispatlanamadığını, yeterli araştırma yapılmadığını beyanla kararının bozulmasını talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili, davacının iddialarının zamanaşımına uğradığını, dava konusu yapılan dönem içinde kesintisiz çalışma yapıldığı iddiasının ispatlanamadığını, beyanla eksik araştırma ve inceleme ile verilen mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı kanunun 79/10 maddesi ile 5510 sayılı kanunun 86/9 maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacı 15.12.1993-15.08.1994 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiştir. Davalı iş yeri tarafından davacı adına verilmiş 15.12.1993 tarihli işe giriş bildirgesi bulunmakla birlikte, davacının davalı iş yerinden bildirimi yapılmamıştır. Diğer yandan 23.10.1998 tarihli kurum raporunda iş yeri kayıtları ibraz edilmediğinden, gecikmeli verilmiş olan dönem bordrolarının işleme konulmaması belirtilmiş ve 01.11.1990-31.12.1994 dönemine ilişkin kayıtların zayi olduğuna dair kurum tarafından tutanak tutulmuştur. Mahkemece tanık dinlenilmiş ise de, tanıkların çalışmalarının 01.01.1995-30.11.1995 tarihleri arasına ilişkin olduğu, talep edilen dönemde çalışmalarının bulunmadığı görülmektedir.

Somut davada uyuşmazlık davacının 15.12.1993-15.08.1994 döneminde davalı iş yerinde çalışmasının olup olmadığına ilişkin olup, verilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Bu nedenle mahkemece davalı iş yerinden ödeme belgeleri celp edilmeli, uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde müdür, memur olarak çalışan kişilerden tanık tespiti yapılarak beyanları alınmalı, dosyada bulunan 1993-1994 yıllarına ait iş yeri bordrolarında çalışması bulunan kişilerden tanık tespiti yapılmalı, tespit edilen kişilerin öncelikle hizmet cetvelleri celp edilerek çalışmalarının hizmet cetveline işlenip işlenmediği belirlenmeli, sonucuna göre çalışmaları hizmet cetvelinde yer alan kişiler tanık olarak dinlenilmeli, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile deliller değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, fer'i müdahil Kurum ve davalı vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.