Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/14256 K.2022/16830

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi No :

Asıl dava, Kurum işleminin iptali; Birleşen davalar alacak istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl davanın reddine, birleşen davaların kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı-birleşen dava davalısı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekil dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin davalı kurumdan ... tahsis numarası ile emekli aylığı aldığını, ancak hakkında ... Kastamonu İl Müdürlüğünün 14610913/20501.16144012/4969877 sayılı dosyası ve 17.08.2018 tarih ve FK/181 sayılı denetmen raporu ile .... Ürn. Tur. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'nde geçen 01.08.2013-31.05.2014 tarihlerindeki çalışmasının fiili çalışmaya dayanmadığından bahisle emekli maaşı iptal edilerek 17.01.2019 tarihli borç bildirim belgesi ile 34.303,21 TL ana para ve 3.542,29 TL faizi ile birlikte toplamda 37.845,50 TL adına borç tahakkuk ettirildiği, Denetmen raporunda müvekkilin dava dışı iş yerinde fiilen çalışmadığı belirtildiğini ancak bu durum gerçeği yansıtmadığını, denetmen raporunun eksik ve hatalı inceleme ile düzenlendiğini, müşteki Fahriye Yıldırım'ın dava dışı ....

Ürn. Tur. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'nin inşaat sahasında kaç kişinin ve ne şekilde çalıştığını bilebilmesinin imkansız olduğunu, davacının amacının fiilen çalışmadan emekli olmak olması düşünülmesi için,tüm çalışmasının bu şekilde olması gerektiğini, ancak yapılan araştırmada davacının sadece 01.08.2013-31.05.2014 tarihleri arasındaki çalışmasının fiilli çalışmaya dayanmadığı tespit edilmiş olduğunu, bunun dışındaki çalışmasının fiili çalışmaya dayanmadığına dair bir iddia söz konusu olmadığını,

ayrıca davalı kurum tarafından davacının 01.08.2013-31.05.2014 tarihleri arasındaki çalışmasının fiili çalışma olmasa dahi emeklilik şartlarını kaybedip kaybetmeyeceği araştırılmadığını, belirterek, davacı adına tahakkuk ettirilen 34.303,21 TL ana para ve ferilerine yönelik borcun iptaline, davacının kesilen aylığının, kesilme tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına ve yargılama gideri ve ücret-i vekaletin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 2019/124 Esas sayılı dosyasındaki dava dilekçesinde özetle; müvekkil Kurum sigortalılarından ... sigorta sicil numaralı ...'in müvekkil kurum nezdinde ... işyeri sicil numarası ile işlem gören ve işvereninin .... Ürn. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye ait özel bina inşaatı ünvanlı iş yerindeki 01/08/2013- 31/05/2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin fiili çalışma olmadığının kurum denetmenleri tarafından hazırlanan 17/08/2018 tarih ve... sayılı inceleme raporu ile tespit edildiğini ve anılan dönemlere ait çalışmaların iptal edildiğini belirterek, müvekkil kurum zararı olan 34.303,21 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkememize birleşen İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 2019/261 Esas sayılı dosyasındaki dava dilekçesinde özetle; davacıya yersiz olarak ödenen 2.000,00 TL bayram ikramiyesinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dışı .... Mad. Ltd. Şti. bünyesindeki işyerindeki çalışmalarının fiili çalışma olmadığı 17/08/2018 tarih ve 2018/FK/181 sayılı inceleme raporu ile anlaşıldığını, rapora istinaden emekli maaşı durdurulan davacıya Kurum tarafından yersiz olarak ödenen aylıklar toplamı olan 34.303,21-TL’ nin işlemiş yasal faizi ile birlikte tahsili için 17/01/2019 tarihli borç bildirim belgesi gönderildiğini,

bahsi geçen denetim raporunun ekinde beyanı alınan bordro ve tutanak tanıklarının beyanlarında da açıkça davacının dava dışı şirket bünyesinde ki özel bina inşaatı işinde sigortalı olarak gösterildiği dönemlerden 01/08/2013-31/05/2014 tarihleri arasında ki çalışmaları fiili çalışma olmadığını, aynı işyerinde ki dava dışı bir çok kişinin çalışmaları da fiili çalışma niteliğinde olmadığını, dava dışı işveren tarafından davacı da dahil olmak üzere birçok kişi fiili çalışması olmadığı halde emekli edilmek ya da sağlık yardımından faydalandırılmak için yasal düzenlemelere aykırı olarak sigortalı olarak gösterildiklerini,

yine davacı işyerinde çalışan dava dışı işveren şirket olan .... Mad. Ltd. Şti.' nin ön muhasebe elemanı olarak görev yapan ... ise kurum denetmenleri tarafından alınan ifadesinde ...’in şirketin müşterisi olduğunu ve herhangi bir fiili çalışması olmadığını beyan ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememize birleşen İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 2019/124 Esas sayılı dosyasındaki cevap dilekçesinde özetle; haksız ve yersiz açışan davanın reddi ile işbu dosyanın Kastamonu İş Mahkemesinin 2019/81 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesini talep etmiştir. Mahkememize birleşen İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 2019/261 Esas sayılı dosyasındaki cevap dilekçesinde özetle; haksız ve yersiz açışan davanın reddi ile işbu dosyanın Kastamonu İş Mahkemesinin 2019/81 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi, Asıl davanın reddine, Birleşen davanın kabulü ile; 34.104,04 TL yersiz ödenen yaşlılık aylığına yönelik kurum zararı alacağının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte birleşen davanın davalısı ...'den tahsili ile davacı kuruma verilmesine, karar vermiştir. Birleşen davanın kabulü ile; 2.000,00 TL yersiz ödenen bayram ikramiyesine yönelik kurum zararı alacağının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte birleşen davanın davalısı ...'den tahsili ile davacı kuruma verilmesine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı/birleşen dosyalar davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın kabulüne birleşen davaların reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı/birleşen dosyalar davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; birleşen dava dosyasında talep edilen alacak tutarı bakımından kaldırılarak davanın 34.303,21-TL üzerinden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi; Davacı/birleşen dosyalar davalı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, aylığa hak kazandığından bahisle kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Yukarıda anlatılan yasal mevzuat ışığında dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Mahkemece, hizmetlerinin iptaline ilişkin verilen karar yerinde ise de; yaşlılık aylığının iptaline ilişkin olarak Mahkemece, davacının iptal edilen 4/1-a sigortalılığı haricinde; 4/1-a ve 4/1-b çalışmaları dikkate alınarak kuruma tahsis talebinde bulunmuş ise tahsis talep tarihi itibariyle, bulunmamış ise dava tarihi itibariyle aylık bağlanma koşullarının oluşup oluşmadığı usulünce irdelenerek varılacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen karar usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı-birleşen dava davalısı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.