Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/14267 K.2023/6134

Taraflar arasındaki 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin (ı) bendinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılma hakkının tespiti ve kurumca teşviksiz belge istemine dair yapılan işlemin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile Kamu Hastaneleri Birliği 3. Bölge Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Kurumu 2016/18553 İKN “Laboratuvar Hizmeti ve Ga-68 ile İşaretli Bileşikler ve Lu-177 il Tedavi Hizmet Alımı” işine dair ihale sözleşmesi imza edildiğini, ihalenin her ne kadar hizmet alım işi olarak isimlendirilse de mal alım ihalesi olduğunu, sözleşme ve ekleri uyarınca davacının yüklendiği edimlerin mal teslimi – kurulumu olmakla birlikte personel hizmetine dair bir sorumluluğu olmadığını, davacının 5510 sayılı Kanun'un 81/ı bendinde yer alan indirimden yararlandığını,

ancak davalı kurumun 27.03.2019 günlü yazısı ile ihale sonunu ödenme rast gelen 04.04.2016-04.04.2018 arası bildirimlerin iptal edilerek yeniden bildirim yapılmasına karar verildiğinin bildirildiğini, bu karara yapılan itirazın kurumun komisyon kararı ile red edildiğini, kararın 29.07.2019 da tebliğ edildiğini, kurumun iptalinin haksız olduğunu, bahsi geçen iki personelin şirketin merkezinde çalıştığını, bu hususların kurumun raporu ile de sabit olduğunu,

ihale gereği şirketin personel çalıştırma yükümlülüğü olmadığını ileri sürerek kurumun 27.03.2019 gün 4776945 sayılı kararının haksız ve mesnetsiz olduğunun tesbiti ile iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Somut olaya konu denetim raporu 28.02.2019 tarihli olup, davacı şirketin ...

Dr. Abdurrahman Yurtarslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile yapmış olduğu " 4.Kısım Sonuç Karşılığı Labratuvar Hizmet ve Ga-68 ile Bileşikler ve Lu-177 ile Tedavi Hizmet Alım" işini fatura karşılığı yapılıp yapılmadığı konusunda denetim yapıldığı, denetim sonucu... ve ...'in ihaleli işten kaynaklı eğitim vermek için yeterli olduklarının tespitinin yapıldığı, ihale dönemi olan 04.04.2016-04.04.2018 tarihleri arasında bu kişilerin 5510 sayılı Kanun'un 81/ı maddesi kapsamında ihaleli işlerde çalıştıklarından teşvikli bildirilemeyeceği belirtilerek teşviklerinin iptal edilmesinin talep edildiği görülmüş ayrıca teşvik iptal edilmiştir.

Davacı taraf, işleme itiraz etmiş, 30.07.2019 tarihli komisyon tarafından davacının itirazı reddedilmiştir.

Mahkememizce Dr. Abdurrahman Yurtarslan ... Eğitim ve Araştırma Hastanesine yazı yazılmış, yazı içeriğine göre 19.09.2016-30.09.2016 tarihleri arasında... ve ...'in hastanede eğitim verdiği anlaşılmıştır.

Davacı şirket ile hastane arasında yapılan sözleşmeye göre işin süresinin 24 ay olduğu, 24 metrekarelik bir alanın yapılması, sistem kurulumu, jenaratör teslimi Ga-68, Lu-177 isimli malzemelerin ihtiyaç kadar teslimi, teslimin yapımında sistem ile birlikte bilgisayar temini işi yapıldığı ve sistemin kullanılmasına ilişkin iki haftada eğitim verilmesi gerektiği, ayrıca klinik fizik mühendisine en az bir hafta eğitim verileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Davacı şirket 1002769 sicil sayılı olup, tıbbi cihaz satım işi yapmakta olup, 01.01.1993 tarihinden itibaren kanun kapsamındadır. Hastanede iki hafta eğitim veren... ve ... şirket çalışanıdır. Eğitim vermek ihale kapsamında bir iş olup, eğitim nedeniyle de davacı şirketin hastanede üstlendiği iş yeri çalışanı değil, asıl tıbbi cihaz satım işi çalışanı olarak eğitim amaçlı yaptıkları işe ilave iş yapmışlardır. Bu durumda ihale kapsamında çalışan statüsünde değerlendirilmemeleri gerekir. Açıklanan nedenlerle davacının 5510 sayılı Kanun'un 81/ı maddesi kapsamında teşvikinin iptali yerinde görülmemiş, davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili, davacı hakkında yasa ve genelgeler gereğince işlem yapılıp davacıya uygun şekilde tebliğ edildiğini, kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını, belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "....Somut olayda; davacı şirketin yüklendiği 2016/18553 İKN 4 kısım sonuç karşılığı laboratuvar hizmeti ve Ga-68 ile işaretli bileşikler ve Lu-177 ile tedavi hizmet alım işi eki teknik şartnamenin 5. maddesine göre ... ve ...'in Dr. Abdurrahman Yurtaslan ... Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde 19.09.2016-30.09.2016 tarihleri arasında eğitim verdiği, aslen...'ın 01.03.2003 tarihinden beri davacı şirket çalışanı olup, hizmetlerinin Kurum'a bildirildiği, ...'in de 02.03.2006 tarihinden beri davacı şirket çalışanı olup, hizmetlerinin Kurum'a bildirildiği görülmüştür.

İlk derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, ...'ın 01.03.2003 tarihinden beri, ...'in de 02.03.2006 tarihinden beri davacı şirket çalışanı olup, yalnızca hizmet alım işi eki teknik şartnamenin 5 inci maddesine göre 19.09.2016-30.09.2016 tarihleri arasında asıl işlerine ilaveten verdikleri eğitimler nedeniyle ihale kapsamında çalışan statüsünde değerlendirilemeyecekleri yönündeki mahkeme yaklaşımı yerinde olduğundan kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 inci maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, davacı hakkında kurumca yapılan işlemlerin yerinde ve gerekli olduğunu aksi halde teşvik hükümlerinin anlamsız olacağını, şartlarını taşımadığı belirgin olan davacı hakkında kurumca yapılan işleme karşı açılan bu davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı şirketin 5510 sayılı 81 inci maddesinin (ı) bendinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılma hakkının tespiti ve kurumca tahakkuk ettirilen fark prim borcunun iptalinin gerekip gerekmediği hususundadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 5510 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 81 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.5510 sayılı Kanun'un ek 17 nci maddesinin 4 üncü fıkrası hükmündeki “Görülmekte olan davalarda, ayrıca bir başvuru şartı aranmaksızın, dava öncesi yapılan idari başvuru tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanacak tutar üçüncü fıkra hükümlerine göre mahsup veya iade edilir. Mahkemelerce, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davalarda davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.

Yargılama giderleri idare üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretinin dörtte birine hükmedilir.

Ayrıca, İlk Derece Mahkemelerince verilen kararlar hakkında ...'nca kanun yollarına başvurulmaz ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan kanun yolu başvurularından vazgeçilmiş sayılır.” İbaresinin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulunulmuş ve Anayasa Mahkemesince 19.02.2020 gün ve 2018/139 E. 2020/12 K. sayılı karar ile bu hükmün iptaline karar verilmiş ve karar 05.05.2020 tarih ve 31118 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

2.Eldeki dava bakımından irdeleme yapılacak olursa, Anayasa Mahkemesi kararının 05.05.2020 tarih ve 31118 sayılı Resmi Gazetede yayımlanması ile yürürlüğe girmesinden sonra, mahkemelerce iptal edilmiş olan Ek 17 nci maddenin 4 üncü Fıkrası kapsamında uygulama yapılarak karar verilmesi olanağının ortadan kalktığı ve bu fıkranın içeriğinde yer alan atıf nedeniyle 3. Fıkrasının da uygulanabilir hüküm olmaktan çıkarıldığı hususu birlikte düşünüldüğünde, eldeki dava bakımından teşvik indirimine ilişkin uyuşmazlığın kaynağı olan temel yasa maddesi, yani 5510 sayılı Kanunun 81 inci maddesi hükümlerinin davanın yasal dayanağı olarak kabul edilmesi ve bu maddedeki koşulların irdelenmesi gereklidir.

3.5510 sayılı Kanun'un 6111 sayılı Kanun'un ile değişik 81 inci maddesi ı bendinde “Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin, bu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır.

İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için, işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini ise Maliye Bakanlığına vermeleri, sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasal süresinde ödemeleri, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması şarttır.

Ancak Kuruma olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını 21.07.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil ve taksitlendiren işverenler ile 29.07.2003 tarihli ve 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa ve 22.02.2006 tarihli ve 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile diğer taksitlendirme ve yapılandırma Kanunlarına göre taksitlendiren ve yapılandıran işverenler bu tecil,

taksitlendirme ve yapılandırmaları devam ettiği sürece bu fıkra hükmünden yararlandırılır.

Bu bent hükümleri; vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları ile okul-aile birliklerince çalıştırılanlar hariç olmak üzere 21.04.2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa, 04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa ve uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan alım ve yapım işleri ile 4734 sayılı Kanundan istisna olan alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.

Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. Bu fıkra ve diğer ilgili mevzuatla sağlanan sigorta prim desteklerinin aynı dönem için birlikte uygulanması halinde, bu destek öncelikle uygulanır.

(Mülga yedinci cümle:21/5/2013-6486/5 md.) (Ek cümle: 31.07.2008-5797/2 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah, oran ve esaslar üzerinden 506 sayılı Kanun'un geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personel için de uygulanır." düzenlemesi yer almakta olup, mahkemece,

davacı şirketin aldığı ihale nedeniyle ayrı bir iş yeri açtırmak yerine fiilen ihaleli iş kapsamında eğitim verdiği belirtilen kurum işlemine konu iki sigortalı hakkında davacıya ait devamlı iş yerinden bildirim yapılma gerekçesi üzerinde durularak, davacının bu şekildeki eyleminin 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinde yer alan teşvikten faydalandırılma şartlarına engel olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapılması, ihale evrakları ve şartnamesi de temin edilmek suretiyle davacı şirketin 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinde belirtilen faydalanma şartlarını taşıyıp taşımadığı belirlenerek,

sonucuna göre bir karar tesisi gerekirken, yazılı şekilde eksik araştırmaya dayalı olarak, karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,