Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/2844 K.2023/3083

Taraflar arasındaki iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. ve ihbar olunan Atak Mühendislik İnşaat ve Sanayi A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; davada taraf sıfatı olmayan ve hakkında hüküm kurulmayan ihbar olunan Atak Mühendislik İnşaat ve Sanayi A.Ş. vekilinin temyiz hakkı bulunmadığından temyiz isteminin reddine karar verilmiş, davalı Mapa İnşaat A.Ş. vekili yönünden ise kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davacı eş ..., davacı oğul ..., davacı oğul ... yönünden ayrı ayrı 100,00-TL maddi tazminatın 06.03.2017 tarihinden itibaren işletilecek mevduatta uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan tahsiline; yine davacı eş ..., davacı oğul ..., davacı oğul ..., davacı anne ... yönünden ayrı ayrı 300.000,00-TL manevi tazminatın 06.03.2017 tarihinden itibaren işletilecek mevduatta uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 25.06.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı yönünden taleplerini arttırmak suretiyle davacı eş ... yönünden 31.759,41-TL , davacı oğul ... yönünden 399,72- TL, davacı oğul ... yönünden 38.302,57-TL maddi tazminatın 06.03.2017 tarihinden itibaren işletilecek mevduatta uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile iş kazasının müteveffanın kişisel koruyucu donanımların kendisine verilmesine ve kullandırımasına, yüksekte çalışma sırasında üzerindeki emniyet kemerinin kancasının kule vincin çelik hatlarına bağlı olmasına ve yoyo tabir edilen çelik halatın ise müeveffanın ensesinde olmasına rağmen bu iş güvenliği ekipmanlarını üzerinden çıkararak hiç bir emniyet tedbirlerini almadan güvensiz bir şekilde çalışmaya devam etmesi nedeniyle meydana geldiğini, müteveffanın eğer müvekkili işveren tarafından alınan güvenlik önlemlerine riayet etse idi üzerinde takılı olan emniyet kemeri ve yoyo tabir edilen yayı çıkarmadan çalışmış olsa idi işbu dava konusu kazanın meydana gelmeyeceğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile ; 1- 31.759,41 TL maddi 180.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 06.03.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacı ...' e verilmesine,

2- 38.302,57 TL maddi 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 06.03.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacı ...' e verilmesine,

3- 399,72 TL maddi 150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 06.03.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacı ...' e verilmesine,

4-100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 06.03.2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacı ... Kocabaş'a verilmesine,

5-Fazlaya dair taleplerin reddine," şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Mapa İnşaat Tic.

A.Ş. vekili, İlk Derece Mahkemesi tarafından hüküm altına alınan manevi tazminat miktarlarının hakkaniyetle bağdaşmayacak derecede fazla olup haksız zenginleşmeye yol açacak mahiyette olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi kusur raporunu kabul etmediklerini, müvekkil şirketin yasalara uygun olarak işyerinde meydana gelebilecek muhtemel risklerin önlenmesine ilişkin her türlü tedbiri almışsa da, mütevefanın işyerinde uygulanan güvenlik ve sağlık kurallarına uymadığını, tehlike yaratabilecek davranışlardan kaçınmadığını, ikazları dikkate almadığını,

ve tarif edilen usul ve esaslara uyacağını taahhüt etmesine karşın ihmalkar davranarak dava konusu kazaya kendi kusuru ile sebebiyet verdiğini, müteveffanın şirket bünyesinde sadece 3,5 ay çalıştığını, hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda ücrete yönelik tespite katılmadıklarını, dosya için adli yardım kararının bulunduğunu, gerekçeli kararın hüküm kısmının 8 inci maddesinde hazine tarafından karşılanan 2.165,50 TL 'lik yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu

beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"1. ...somut olayda, dosya kapsamındaki rapor ve diğer tüm bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacılar murisinin Cezayir’de bulunan inşaat işinde montaj işçisi olarak çalıştığı, çatı montajı işinde yüksekte çalışma yaparken yapılan işin niteliğine göre vinç üzerinde bu işlemi gerçekleştirebilecek tertibatın kurulması mümkün olduğu halde bunun sağlanmaması nedeniyle vinçten inerek platformun üzerine çıktığı ve bağlantı halatının bağlanabileceği bir düzeneğin de bulunmaması nedeniyle spanzet bağlantısının kesilmesi sırasında platformun dengesinin bozulabileceğini öngörmeyerek daha güvenli bir bölümde durmadığı bir anda spanzet bağlantısının

kesilmesi ile platformun dengesinin bozulması neticesinde dengesini kaybedip düşerek hayatını kaybettiği (06.03.2017), düşmeyi engelleyen file sisteminin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.

2. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, işverenler iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçilerini karşılaşabilecekleri mesleki riskler ile buna karşı alınması gerekli tedbirler ve yasal hak ve sorumluluklar konusunda bilgilendirmek için gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

Buna karşılık işçiler ise iş sağlığı ve güvenliği konusunda işvereninin aldığı her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

Hükme esas alınan ve alanında uzman olan iş güvenliği uzmanlarından oluşan kusur bilirkişi heyetinin kusur tespit ve aidiyetinde bir isabetsizlik bulunmadığı, 6331 sayılı Kanun'un öngördüğü koşulları gözönünde tutarak ve özellikle işyerinin niteliğine göre, işverenin, işyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere işçinin uyup uymadığı gibi hususları ayrıntılı bir biçimde incelemek suretiyle kusurun aidiyetini ve oranını hiç bir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptadığı,

4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 inci maddesi ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 ve 5 inci maddeleri ile buna uygun olarak çıkarılan iş güvenliği yönetmelikleri hükümleri doğrultusunda düzenlendiği, aldırılan kusur bilirkişi heyeti raporunun dosya kapsamına uygun olduğu kabul edilmiştir.

3. Mahkemece fazla çalışma içeren ücret kabulünün söz konusu olmadığı, müteveffanın işçilik niteliği, tanık beyanları ve sair dosya bilgilerine göre mahkemece belirlenen ücrette bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, davalının maddi tazminata ilişkin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Gerek mülga BK’nın 47 ve gerekse yürürlükteki 6098 sayılı TBK’nın 56 inci maddesinde hakimin bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi zarar adı ile ödenmesine karar verebileceği öngörülmüştür. Hakimin manevi zarar adı ile zarar görene verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır.

Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

5. Manevi tazminatın tutarını belirleme görevi hakimin takdirine bırakılmış ise de hükmedilen tutarın uğranılan manevi zararla orantılı ve duyulan üzüntüyü hafifletici olması gerekir. Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları tarafların sosyal ve ekonomik durumları paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması, bunun yanında olayın işverenin işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı da gözetilerek gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. ( HGK 23.6.2004, 13/291-370)

6. Bu açıklamalar doğrultusunda gerçekleşen iş kazası sebebi ile davacılar lehine takdir edilen manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğunun anlaşılmış olmasına göre, davalı tarafın istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

7. Her ne kadar, davalı taraf, adli yardımlı olarak yürütülen yargılamada, suçüstü ödeneğinden karşılanan giderin, kendisinden tahsilinden sonra, hazineye irat kaydedilmesine karar vermek yerine, davacılara ödenmesine karar verilmiş olmasını istinaf konusu yapmış ise de, bu hususun aynı zamanda kamu düzenine ilişkin olması da gözetilerek, davalı tarafın istinaf başvurusunun bu hususa münhasır olarak kabulüne karar vermek gerekmiştir.

8.Yukarıda açıklandığı üzere, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, diğer istinaf taleplerinin reddi gerekir ise de belirtilen yönden kararın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davalı tarafın istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereği ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerektiği, vekalet ücreti yönünden açık istinaf isteğinin bulunmadığı kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir" gerekçesine dayalı olarak;

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. ve ihbar olunan Atak Mühendislik İnşaat ve Sanayi A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile hükme esas alınan kusur bilirkişi heyet raporunda müteveffaya atfedilen kusur oranının olayın oluş şekline uygun olmadığını, müteveffanın kusuru, olayın oluş şekli, ekonomik koşullar göz önüne alındığında hükmedilen manevi tazminat miktarları; manevi tazminatın yasa ve içtihatlarla öngörülen amacını aştığını, müteveffanın kusurunun hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit edilen orandan daha fazla olduğunu beyan ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan Atak Mühendislik İnşaat ve Sanayi A.Ş. vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile işverence alınması gereken tüm önlemlerin alındığını, verilmesi gereken tüm eğitimlerin de verildiğini, buna ilişkin mütevvefa işçi tarafından da imzalanmış belgelerin dosya kapsamında yer aldığını, buna rağmen bilirkişilerce hazırlanana kusur raporlarında;

işverence hangi önlemin alınmadığı yahut hangi kusurlu harekette bulunduğu hususlarının belirtilmeden özensiz, taraflı ve baştan savma ifadelerle işverenin kusurundan bahsedildiğini, hesap raporunda da çeşitli eksik incelemeler ve hakkaniyetsizliklerin bulunduğunu, hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda ücrete yönelik tespite katılmadıklarını, davacılar lehine hükmedilmiş olan manevi tazminat miktarlarının öngörülen amacı aştığını beyan ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hak sahibi olan davacıların maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16 ve 20 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 üncü maddeleri

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110, 362, 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Atak Mühendislik İnşaat ve Sanayi A.Ş. nin eldeki dava dosyasında ihbar olunan konumunda olduğu, şirketin davada taraf kılınmadığı, hakkında verilmiş bir hüküm de bulunmadığı anlaşılmakla temyiz taleplerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

3.Davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekilinin davacıların her biri lehine hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz istemi yönünden,

Temyizen incelenen kararda, davacı eş ... yönünden 31.759,41-TL , davacı oğul ... yönünden 399,72- TL, davacı oğul ... yönünden 38.302,57-TL maddi tazminatın hüküm altına alındığı, her bir tazminat hükmünün Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davalının bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

3.Davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekilinin davacıların her biri lehine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz istemi yönünden,

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. İhbar Olunan Atak Mühendislik İnşaat ve Sanayi A.Ş. vekilinin temyiz isteminin temyiz hakkı bulunmadığından REDDİNE,

2. Davalı Mapa İnşaat Tic. A.Ş. vekilinin davacıların her biri lehine hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

3. Davalı vekilinin davacıların her biri lehine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.