Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/3433 K.2022/12379

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi No :

Dava, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Kurumun 12.04.2018 tarih ...- 202.01.01. - E.269819 sayılı yazı ile talep etmiş olduğu, “Belge İsteme” konulu isteme ilişkin idare işleme karşı yapılan 20.04.2018 tarihli itirazlarına Kurum tarafından 60 gün içinde cevap verilmemesi nedeniyle dava açmak zorunda kaldıklarını, öncelikle zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, ayrıca davalı Kurum tarafından tahakkuk ettirilen borcun dayanağı olan idari işlemin iptali için idari davalar açtıklarını, işyerinde eksik bildirilen bir ücretin olmadığını, fazla mesainin ücret içinde olduğunun taraflarca belirlenmesi durumunda bu hükmün yıllık 270 saatle sınırlı olacağını,

müfettiş raporu ile cezaya konu işçiler için belirlenen aylık fazla çalışma saatlerinin hiçbir ay 22.5 saati aşmadığını, dolayısıyla yıllık 270 saatin içinde kaldığını, davaya konu prim belge talebinin yasal bir dayanağının bulunmaması nedeniyle iptalinin gerektiğini, banka eski personelleri olan ve raporda ismi geçen .......... isimli personellerin fazla çalışmalarının 5510 sayılı Yasaya aykırı şekilde belirlendiğini, gün/ay bazında usulünce tespit edilmediğini, yine bankacılık sektöründe çalışanların çalışma şartlarının iyileştirilmesi başlıklı teftiş doğrultusunda 30/09/2013 tarihinde 46 personele,

12/03/2014 tarihinde 206 personele fazla mesai tutarlarının ödendiğini, bu sebeple banka aleyhine prim tahakkuku ve idari para cezası tahakkukunun usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, davanın kabulü ile 20/04/2008 tarihli işlemin açıkça hukuka aykırı olması nedeniyle iptali ile ilgili işlemden dolayı müvekkili Banka aleyhinde borç tahakkuk ettirilmesinin önlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

SGK vekili dava dilekçesinde özetle. Kurumun ... sicil sayılı dosyasında işlem gören, davacıya ait Cumhuriyet Bul. Pasaport Konak/... adresinde bulunan işyeri 01.06.1989 tarihi itibariyle 506 sayılı Yasa kapsamına alındığını, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı Müfettişlerince düzenlenen 31.12.2014 tarih, .......... sayılı rapor ile, ...

Bankası A.Ş. işverenliği nezdinde işletilmekte olan banka şubesi ve genel müdürlük iş yerlerinde 2013 yılı içinde değişik tarihlerde, "Bankacılık Sektöründe Çalışanların Çalışma Şartlarının İyileştirilmesi" başlıklı programlı teftiş doğrultusunda sürdürülen incelemelerde, inceleme dönemi içerisinde rapor ekinde belirtilen işçilere belirtilen dönem ve ücret tutarları üzerinden 4857 sayılı İş Yasası'nın 41. maddesine aykırı olarak fazla sürelerle çalışma ücretlerine hak kazandıkları halde ödenmediğinin tespit edildiğini ve Kurum tarafından 22.04.2015 tarih, .......... sayılı yazıları ile bildirildiğini,

5510 sayılı Yasanın 86.maddesine istinaden en geç bir ay içinde Ek APHB’nin Kuruma verilmesi ve tahakkuk eden borcun ödenmesi gerekirken ödenmemesi üzerine resen düzenlendiğini, ayrıca 5510 sayılı Yasanın 102. maddesi gereğince tahakkuk ettirilen 63.960,00.-TL idari para cezasının ödenmesi gerektiğini, Kurum işleminin yasal düzenlemelere uygun olduğunu belirterek haksız ve yersiz davanın reddi gereğini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; Davanın Kabulü ile; ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 12.04.2018 tarihli ...-202.01.01-E. 2694819 sayılı belge istemi konulu işlemin iptaline, karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEME KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince; -... 1. İş Mahkemesi'nden verilen 16.02.2021 tarih, 2018/311 Esas ve 2021/60 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı Müfettişlerince düzenlenen rapor ile ... Bankası A.Ş. işverenliği nezdinde işletilmekte olan banka şubesi ve genel müdürlük iş yerlerinde 2013 yılı içinde değişik tarihlerde, Bankacılık Sektöründe Çalışanların Çalışma Şartlarının İyileştirilmesi başlıklı programlı teftiş doğrultusunda sürdürülen incelemelerde;

inceleme dönemi içerisinde rapor ekinde belirtilen işçilere belirtilen dönem ve ücret tutarları üzerinden 4857 sayılı İş Yasası'nın 41. maddesine aykırı olarak fazla sürelerle çalışma ücretlerine hak kazandıkları halde ödenmediğinin tespit edildiğini ve APHB'nin en geç 1 ay içerisinde Kuruma verilmesi ve tahakkuk eden borcun ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, ayrıca 09/210-08/2013 dönemlerinde fazla çalışma sürelerinin Kuruma bildirilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Yasa'nın 102. maddesi gereğince tahakkuk ettirilen 63.960,00 TL idari para cezasının ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini,

Kurum tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek 5510 sayılı Yasa’nın 59. maddesi de dikkate alınarak kararın bozulmasını talep etmiştir.

IV-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Yasanın 86'inci maddesi olup, "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden, ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde,

bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.

Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır."hükmü öngörülmüştür.

İnceleme konusu davada, mahkemece yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli olmayıp, verilen karar yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişi tarafından yapılan teftiş sonrası, işçilerin yılda 270 saate kadar fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde bir hüküm bulunmasına rağmen, iş sözleşmelerinde temel ücretin belirlenmemesi, çalışma süresinin ve fazla çalışma sürelerinin belgelendirilmemesi,

işçilere fazla çalışma ücreti ve serbest zaman arasında bir seçimlik hak tanınmaması ve iş sözleşmeleri sona eren işçilerin ihbar ve kıdem tazminatı hesaplamalarında temel ücretin değil sözleşmede yer alan ücret tutarının tamamının dikkate alınması nedenleriyle, haftalık bazda 45 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücretine hak kazanmaları gerektiğine dair belirleme karşısında, fazla mesai yaptırılmadığının da iddia edildiği iş bu davada mahkemece, tarafların delilleri toplanmalı, dava konusu dönemde bildirimi bulunan bordrolu çalışanların beyanlarına başvurulmalı,

fazla mesai alacaklarına ilişkin herhangi bir dava açılıp açılmadığı irdelenmeli, açılmış ise sonuçları değerlendirilmeli, işyeri defter, kayıt ve belgeleri, ücret bordroları, puantaj kayıtları incelenerek ve gerektiğinde bilirkişi bilgisine başvurularak, söz konusu işyerinde dava konusu dönemde fazla mesai yapılıp yapılmadığı araştırılmak suretiyle, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.