Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/3678 K.2022/13751

Dava, sigortalılığın iptaline yönelik Kurum işleminin iptali ile hizmetlerinin geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı vekili, davacının 26/07/2004 tarihinde ...'ün sahibi bulunduğu işyerinde çalışmaya başladığını, 30/06/2007 tarihine kadar işyerinde faal olarak çalıştığını, yapılan bir teftiş neticesinde düzenlenen müfettiş raporuna göre; davacının çalıştığı işyerinin, tescil tarihi itibariyle iptal edildiğini ve bu nedenle, davacının sigortalılığının da iptal edildiğini, oysa davacının bu işyerinde fiili olarak çalıştığını, Kurumun, sigortalılığın iptali işleminin iptali ile; davacının, 26/07/2004 ile 20/06/2007 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece uyulan bozma ilamında “1-) 26.07.2004-01.10.2005 dönemi yönünden; davacının iptale konu 1009952 sicil nolu ... unvanlı işyerinden bidirimlerinin 01.10.2005-30.06.2007 dönemi olduğu dikkate alındığında, davacının talep konusu 26.07.2004-01.10.2005 döneminde dava dışı ... işyerinden bildirimi bulunmadığı dikkate alınarak davacının beyanı alınarak bu dönem yönünden hizmet tespiti talebi bulunup bulunmadığının açıklatılarak,

hizmet tespiti talebinin bulunması durumunda davacıya işveren dava dışı ...'ün usulen davaya dahil edilmesi için süre verilmeli davaya dahil edilmesi durumunda usulunce hizmet tespiti talebi yönünden inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.2-Hizmetlerinin iptaline yönelik 01.10.2005-30.06.2007 dönemi yönünden; dava konusu somut olayda.

Beydağ Vergi Dairesinden gelen kayıtlarda dava dışı işyeri 2004/7,8,9,10,11,12 ve 2005/7,8,9 dönem beyannamelerini sunduğu 26.7.2004-30.6.2007 tarihleri arası diğer dönemler takdir komisyonunca resen matrah takdir edildiğinden, öncelikle işyerine ait tüm bilgi ve belgeler (elektrik, su tüketimi vs. faaliyete ilişkin belgeler ) ilgili yerlerden celp edilerek incelenmeli, davalı işyerinin kapsamı, davacının dava dışı işyerinde hangi işlerde çalıştığı, işyerinin tespiti istenilen dönemde faal olup olmadığı ve çalışma olgusunun gerçekliği yöntemince araştırılmalı, işyerinin bağlı bulunduğu belediyeden komşu işyerleri tespiti yapılarak,

davalı Kurumdan işyeri ile aynı çevrede iş yapan başka işverenler ait uyuşmazlık konusu dönem bordroları celp edilerek, bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler, komşu işyeri tanıkları re’sen saptanarak dinlenilmeli, dava dışı ... tarafından veya hizmeti iptal edilen başka sigortalılar tarafından açılmış dava bulunup bulunmadığı var ise bu dosyalarda gözetilerek uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiği...” belirtilmiştir.

Bozma sonrası davacı imzalı beyanı ile hizmet tespiti talebi olmadığını, 01.10.2005-30.6.2007 tarihleri arası kurum tarafından iptal edilen hizmetlerinin geçerli olduğunun tespitini talep ettiklerini beyan etmiştir.

Dosya kapsamından, davalı işyerinde yapılan denetimde ... ve ..., ... ... ve ...’in beyanlarının alındığı, ... ... ve ... davalı işyerinde çalışmadıkları yönünde beyanda bulundukları, ... ve ...’in beyanlarında fiilen çalışan kişilerin ..., ... ve davacı ... olduğunu beyan ettikleri, duruşmada ise ...’ın davacıyı tanımadığı yönünde beyanda bulunduğu, dinlenen tanıkların beyanlarından davacının ... yaptığı, personel işine baktığı, ustaların sorunları, vardiya değişim ve aylıkların ödenmesi gibi personel işlerine baktığını, ceza dosyasında ise davacı sanık olarak verdiği beyanında, ön muhasebe işine baktığı yönünde beyanda bulunduğu,

denetim raporunun sonuç kısmında “...işyerinde çalışma olgusu olsa dahi kimlerin fiilen çalıştığı konusunda bir tespit yapılamamış bununla birlikte işyerinde fiilen çalışmadığı halde çok sayıda siğortalı gösterildiğinin tespit edildiği....işyerinin tescil edildiği 26.7.2004 tarihinden itibaren iptal edilerek dosyanın işlemden kaldırılmasına...” karar verildiği, ceza yargılama neticesinde beraat kararı verildiği, jandarma tarafından yapılan işyeri ile ilgili tespitte işyerinin iflas ederek kapandığı ve banka kanalıyla satışının yapıldığı yönünde tespitte bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında dava konusu somut olayda; öncelikle kurum işleminin iptali yönünde başka sigortalıların açtığı dava olup olmadığı araştırılarak var ise celp edilip incelenmeli, işyerine ilişkin iflas ve banka kanalıyla satış yapılıp yapılmadığı ve işyerinin fiilen uyuşmazlık konusu dönemde faaliyette olup-olmadığı araştırılmalı, davacının yaptığı iş konusunda çelişkili beyanlar karşısında davacının beyanına başvurularak yaptığı iş netleştirilerek bu konuda usulunce araştırma yapılmalı, ön muhasebe işi yapıyor ise bu konuda ..., vergi dairesi,

bankalar vs resmi kurumlarda işyeri ile ilgili yaptığı işlemler varsa getirtirilmeli, işyerinin varlığı konusunda usulüne uygun araştırma yapılarak, işyeri ile aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler, komşu işyeri tanıkları vergi dairesi, ... sanayi bölgesi yöneticiliğinden re’sen saptanarak dinlenilmeli, ceza ve varsa diğer dosyalardaki beyanlar ile karşılaştırılarak, tanıkların beyanları arasındaki çelişki usulünce giderilmeli, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek,

varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.