Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/6093 K.2022/16000

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticeside ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı ... ... Rektörlüğü avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, Van... bağlı Tatvan ... Okulunda 28.08.1989-30.08.2002 tarihleri arası dönemde hizmet akdine dayalı sigortalı olarak temizlik görevlisi olarak çalıştığı, sadece 1645 günlük hizmet süresinin davalı Kuruma bildirildiği, bildirilmeyen sürelerin tespitine karar verilmesini istediği, mahkemece, bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulü ile davacının bildirilen süreler dışında 16/11/1994-30/06/1997 arasında 585 gün ve 01/11/1997-30/08/2002 tarihleri arasında 1763 gün olmak üzere toplam 2348 gün davalı işveren bünyesinde çalıştığının tespiti yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.

Dairemizin 23.10.2019 tarihli bozma ilamında, “...Mahkemenin davacının davalı Üniversite işyerlerinde geçtiğini belirttiği dava konusu dönemdeki çalışmasının kimlerin yanında gerçekleştirdiği, işe hangi tarihte girdiği, hangi tarihte çıktığı, ücretinin kim tarafından ödendiği,

dava konusu dönem içerisinde dava dışı ....San.Tic.Koll.Şti.’nin ... sicil no.lu işyerinden, 1997/2. dönem 60 gün, 1997/3. dönemden 72 gün (işten çıkış tarihi:30.10.1997) hizmet bildirimi yapıldığı görülmekle, bu işyerindeki çalışmasının gerçek olup olmadığı araştırılmalı, mevcut tanık beyanları ile sübuta varılması hatalı olduğundan ayrıca dinlenen tanıkların da 15.11.1994 tarihinden sonra davacının vizeli işçi olarak Tatvan ...

Okulu tarafından hizmet akdi ile çalıştırılmadığı yönündeki beyanları karşısında Tatvan ... Okulu’nun o dönemdeki idareci ve diğer görevlileri belirlenerek kamu tanığı sıfatıyla davacının çalışma süresi, biçimi yönünde beyanları alınmalı, davalı Üniversitenin 15.11.1994 tarihinden sonra vizeli işçi çalıştırma uygulamasını sona erdirdiği belirtildiğinden davalı Üniversiteden, Tatvan ...

Okulunun temizlik işleri ile ilgili temizlik şirketi ile dava konusu dönem olan 1989-2002 yılları arasında sözleşme yapılıp yapılmadığı, temizlik görevlisi çalıştırılmasına ilişkin vize işlemlerinin hangi yıllar için verildiği, vize verilmeyen yıllar için temizlik işinin nasıl yürütüldüğü belirlenmeli, 1989-2002 yılları arasında temizlik işinin ihale ile bir temizlik şirketine verilmiş olduğunun anlaşılması halinde ise Mahkemece bu şirketin davaya dahil edilmesi gerekmektedir.

Kabule göre de, Mahkemece hizmet döküm cetveline göre, davacının 1997/2. ve 3. dönemlerde dava dışı ....San.Tic.Koll.Şti.’nin ... sicil no.lu işyerinden çalışması olduğu ve bu çalışmadan sonraki ilk çalışmasının da 2002/3. dönemde başladığı gözetildiğinde, 1997-2002 yılları arasındaki talebin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığının değerlendirilmediği, davacı tarafından dava dışı ....San.Tic.Koll.Şti.’ndeki çalışmasının gerçek olmadığı, çalışmanın Tatvan ...

Okulu bünyesinde geçtiğinin iddia edilmesi halinde .... Şti.’ndeki çalışmalarının iptali gerekeceğinden ....

Şti.’nin de bu durumda davaya dahil edilerek çalışmasının gerçek olup olmadığının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bunun yapılmayarak mevcut araştırma ve değerlendirmelere göre hüküm kurulmuş olması da isabetsiz bulunmuştur....” şeklinde ayrıntılı ve yol gösterici şeklindeki bozma ilamına Mahkemece uyulmuşsa da,bozmanın gerekleri yerine getirilmemiştir. Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmiştir.

506 sayılı Yasa'nın 79/10. (benzer 5510 sayılı Kanun m. 86/8.) maddesine göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Kanunda yer alan 5 yıllık süre, hak düşürücü olup mahkeme tarafından kendiliğinden nazara alınması gerekir. Yönetmelikle tespit edilen belgelerin bu meyanda işe giriş bildirgesinin verilmesi durumunda hak düşürücü sürenin işlememesi, ancak iş bu belgelerin içerdiği işe başlama tarihinden sonraki dönem için söz konusudur. Yönetmelikte sayılan belgelerden birisinin verilmiş olması halinde artık hak düşürücü süreden söz edilemez.

Anılan maddenin yorumunda Yargıtay uygulamasına göre, sigortalının çalıştığı işyerinden askerlik nedeniyle ayrılıp terhisini müteakip aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi durumunda, davacıya ödenen ücretten sigorta priminin kesildiği hallerde, Kurumun denetim elemanlarınca davacının çalışmasının tespit edildiği durumlarda hak düşürücü süreden bahsedilemez.

Ayrıca çalışmanın blok çalışma niteliğinde olması yani kesintisiz devam etmesi halinde hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği gibi, mevsimlik çalışmanın bulunması ve bu çalışmanın yıllar itibariyle kesintisiz sürdüğünün kabulü halinde de çalışılmayan dönemde hizmet akdi askıda olduğundan hükme esas alınan 5 yıllık hak düşürücü sürenin başlangıcı olarak, mevsimlik çalışmanın sona erdiği yılın sonu esas alınması gerekir.

Aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulu'nun 05.02.2003 gün ve 2003/10-7 E., 2//353 K.. 27.04.2011 gün ve 2011/10-52 E.-2011/221 K. sayılı ilamlarında da benimsenmiştir.

Buna göre Mahkemece,davacının dava konusu dönem içinde kalmak üzere 30.07.1997 giriş olmak üzere 1997/2. dönemden 40 gün(72 gün iken 32 günü iptal edilmekle) dava dışı ....

Şti.’nin ... sicil no.lu işyerinden sigortalılık bildiriminin olduğu,bu işyerine ilişkin dosyaya gelen işyeri tescil bilgileri,müfettiş raporu, bordro ve hak ediş belgelerine göre, dava dışı ... sicil no.lu işyerinin “... inşaatı” işine ilişkin olduğu, anlaşılmakla ve bu çalışmadan sonraki ilk çalışmasının da 2002/3. dönemde başladığı gözetildiğinde, 1997-2002 yılları arasındaki talebin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığı değerlendirilmeli, davacı tarafından dava dışı ....

Şti.’ndeki çalışmasının gerçek olmadığı, çalışmanın Tatvan ... Okulu bünyesinde geçtiğinin iddia edilmesi halinde .... Şti.’ndeki çalışmalarının iptali gerekeceğinden .... Şti.’nin de bu durumda davaya dahil edilerek çalışmasının gerçek olup olmadığı araştırılmalı, dosyada toplanan ve toplanacak tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi sonucu bir karar verilmelidir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kısmen kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, temyiz eden davalı ... ... Rektörlüğü vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.