Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/6486 K.2022/9165

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı feri müdahil kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, feri müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı asil; davalı işveren yanında 08/05/2013-12/08/2015 tarihlerinde kesintisiz 2013 yılında 1.100,00 TL ücretle, 2014-2015 yıllarında 1.300,00 TL ücretle özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığını ancak çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğini, farklı iş yerlerinden bildirildiğini belirterek, Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdiyle ve belirttiği ücretle çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı vekili; davacının kuruma bildirilen süre kadar ve 949,07 TL ücretle çalıştığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Feri müdahil Kurum vekili; davanın reddini istemiştir. Davaya dahil edilen davalılar; davaya cevap vermemişlerdir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince; “1-Davanın kabulü ile; davacının davalılara ait işyerinde, 08.05.2013 ile 12.08.2015 tarihleri arasındaki sürede bildirimi yapılmayan ya da eksik bildirim, yapılan prim ve günlerinin tespiti istemi kapsamında;

2013/05 Döneminde, günsüz ve günlük 61,65-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/06 Döneminde, günsüz ve günlük 51,69-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/07 Döneminde, günsüz ve günlük 50,06-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/08 Döneminde, günsüz ve günlük 50,06-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/09 Döneminde, günsüz ve günlük 50,06-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/10 Döneminde, günsüz ve günlük 49,92-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/11 Döneminde, günsüz ve günlük 49,92-TL Brüt günlük kazanç olarak

2013/12 Döneminde, günsüz ve günlük 60,30-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/01 Döneminde, günsüz ve günlük 49,92-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/02 Döneminde, günsüz ve günlük 51,65-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/03 Döneminde, günsüz ve günlük 49,64-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/04 Döneminde, günsüz ve günlük 49,64-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/05 Döneminde, günsüz ve günlük 50,57-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/06 Döneminde, günsüz ve günlük 49,87-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/07 Döneminde, 30 gün ve günlük 56,87-TL Brüt günlük kazanç olarak (1.198.962,34 sicil nolu işyeri üzerinden)

2014/08 Döneminde, 30 gün ve günlük 56,73-TL Brüt günlük kazanç olarak (1.198.962,34 sicil nolu işyeri üzerinden)

2014/09 Döneminde, 15 gün ve günlük 60,74-TL Brüt günlük kazanç olarak1.198.962,34 sicil nolu işyeri üzerinden

2014/10 Döneminde, günsüz ve günlük 56,87-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/11 Döneminde, günsüz ve günlük 58,87-TL Brüt günlük kazanç olarak

2014/12 Döneminde, günsüz ve günlük 56,87-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/01 Döneminde, günsüz ve günlük 56,41-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/02 Döneminde, günsüz ve günlük 56,41-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/03 Döneminde, günsüz ve günlük 52,36-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/04 Döneminde, 6 gün ve günlük 56,37-TL Brüt günlük kazanç olarak (1.453.895,34 sicil nolu işyeri üzerinden)

2015/05 Döneminde, günsüz ve günlük 56,37-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/06 Döneminde, günsüz ve günlük 56,41-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/07 Döneminde, günsüz ve günlük 60,42-TL Brüt günlük kazanç olarak

2015/08 Döneminde, günsüz ve günlük 56,41-TL Brüt günlük kazanç olarak sigortalı olarak çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Feri müdahil Kurum vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, ücretin yazılı delil ile ispatı gerektiğini, bankaya yatan paraların araştırma yapılmadan prime esas kazanç olarak değerlendirildiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu tür davalarda, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı;

dava konusu dönemde işyeri devri yada işverenler arasında organik bağ bulunup bulunmadığı araştırılmalı, davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, tespiti istenen dönemde davalı işyerinde kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı,

inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, dinlenen tanıkların hizmet cetvelleri getirtilmelidir.

Somut olayda, her ne kadar işbu dava tüm davalı şirketlere karşı yöneltilmiş ise de davalı şirketler ..., ...ve davalı ...arasında dosya kapsamından organik bağın bulunup bulunmadığının tespit edilemediği, organik bağ olması halinde davanının birlikte görülmesinin yasal bir engel bulunmadığı,

ancak hizmet ve prime esas kazancın tespiti davasının organik bağ bulunmayan davalı hakkında birlikte görülecek bir dava olmadığı anlaşılmakla, yargılamanın sağlıklı olarak yürütülebilmesi ve uyuşmazlığın kolaylıkla çözüme ulaştırılabilmesi için, tüm şirketlerin ticaret sicil belgeleri, vergi kayıtları ve ilgili tüm kayıt ve bilgiler dosya arasına alınarak, hakim sermaye ortaklarının aynı olması, kayıtlı adreslerinin aynı olması, faaliyet konularının aynı olması,

aynı adreste faaliyet göstermeleri gibi hususlara bakılarak anılan davalı şirketler arasında organik bağ hususu belirlenmeli, bulunmayan şirket/şirketler hakkında davaların ayrı yürütülmesi gerektiği gözetilerek davalar tefrik edilerek ayrı esasa kaydedilmeli yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler çerçevesinde yargılama yapılarak infaza elverişli hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, feri müdahil kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.