Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/7895 K.2023/1563

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI

2021/2350 E., 2022/656 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

Artvin Asliye Hukuk (İş)Mahkemesi

SAYISI

2018/957 E., 2021/299 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının 02.02.1987 tarihinde fiilen ... SSK işyeri sicil numaralı Özel Bina İnşaatı- ... unvanlı işyerinde sigortalı olarak çalışmaya başladığını, sigorta başlangıç tarihinin 02.02.1987 olarak tespiti ile bu çalışmanın diğer çalışması ile birleşmesine, 02.11.2018 tarihli tahsis talebine ilişkin işlemlerin SGK tarafından tatbik ve yürütülmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan iş bu dava yasada öngörülen süre içerisinde açılmadığından zaman aşımı ve hak düşürücü süreler yönünden reddine karar verilmesini, kurum kayıtları incelendiğinde davacının ilk işe giriş bildirgesinin 02.02.1987 tarihinde ... iş yeri sicil numaralı Özel Bina İnşaatı ünvanlı işverence yapıldığını, ancak bordrolarında isminin yer almaması nedeniyle emeklilik aylığı talebine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığını, ayrıca iş bu davanın husumet yönünden de reddine karar verilmesini, işveren aleyhine açılan davalarda kurumun fer-i müdahil olarak davada yer alması gerektiğini belirtmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davacı ...'ın hizmet tespitini istediği 02.02.1987 tarihinde işveren davalı tarafından kuruma verilmesi gereken belgelerin verilip verilmediğinin ve davalı kurum tarafından işe giriş bildirgesinin ve yönetmelikte sayılan diğer belgelerden birinin kuruma gönderilip gönderilmediği ve kurumca böyle bir çalışmanın tespit edilip edilmediği araştırılmış, ilgili yerlere yazılan müzekkereler sonucu gelen belge ve evraklar incelenmiş ve incelenmesi neticesinde SGK İl Müdürlüğünden davacıya ait 02.02.1987 tarihinde davalı işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesinin (işe başlama tarihine ilişkin) verildiğinin tespit edildiği,

ancak davacının çalışmaya başladığını iddia ettiği tarih (02.02.1987) için SGK Adana İl Müdürlüğünden celbedilen davacının iddia ettiği işyeri ve tarihe ait bordrolar incelendiğinde 1987 yılı 1.döneme ait bordronun kuruma verilmediği, 1987 yılı 3.dönem 4 aylık sigorta primi bordroları incelendiğinde ise davacının isminin bulunmadığı, davacıya ait hizmet dökümü incelendiğinde ise, davacı işyerinin işçi çalıştırmak amacıyla Seyhan Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 01.12.1986 tarihinde kanun kapsamına alındığı, ancak davacı adına her hangi bir sigortalı çalışmasının kuruma bildirilmediği,

yine dava dilekçesinde bildirilen Özel Bina İnşaatı-...ünvanlı işyerinin 1987 yılına ait komşu işyeri tanıklarının tespiti için kolluğa araştırma yaptırıldığı ancak davalı şirketi tanıyan bulunamadığı, bu nedenle de komşu iş yeri tanıklarının tespit edilemediği, davacının iddiasını ispat etmek üzere yeğeni olan ...'ın tanık beyanının alındığı, ancak tanığın beyanının kesin ve itibar edilebilir bulunmadığı, davacı iddiaları ile tam olarak örtüşmediği, başkaca bir tanık beyanı (bordro tanığı, komşu iş yeri sahipleri veya çalışanlarının tanik beyanları vb.) ile de iddianın delillendirilemediği,

bu şekilde yapılan değerlendirme sonucunda, davacının iddia ettiği 02.02.1987 tarihli işe giriş bildirgesi karşılığı olarak fiili çalışmasının olup olmadığının kesin olarak ispatlanamadığı kanaatiyle;

Davanın reddine, karar vermiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri 02.02.1987 tarihli sigortalı işe giriş bildirgesinde bulunan imzanın davacıya ait olduğunu ve belgenin işveren tarafından 12.03.1987 tarihinde kuruma verildiğini, prim ödeme mükellefiyetinin davacıya ait olmadığını ayrıca dinlenen tanık Atilla Soysal'ın da davacının 19 yaşında çalışmaya başladığını beyan ettiğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Çalışıldığı iddia edilen döneme ilişkin bordro tanığı veya komşu işyeri tanığı tespit edilemediği; davacının sigortalı sayılmasını gerektirir biçimde çalıştığının somut ve inandırıcı delillerle kanıtlanamadığı gerekçesiyle;

Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddin karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; sigorta başlangıç tarihinin 02.02.1987 olarak tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1- 6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir.İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim,m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

2-506 sayılı Kanunun 108. maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

3.Değerlendirme 1- Davacının 02.02.1987 tarihinde fiilen ... işyeri sicil numaralı Özel Bina İnşaatı-......ünvanlı işyerinde sigortalı olarak çalışmaya başladığını, sigorta başlangıç tarihinin 02.02.1987 olarak tespitinin istenildiği eldeki davada; Mahkemece öncelikle yukarıda açıklanan somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında davacının çalışmasıyla ilgili iş vereni ve iş yeri ve kimlerle birlikte çalıştığı, davacının çalışmasını bilebilecek tanıklar ile ilgili beyanı alınarak tam olarak belirlenmeli;

2- 23.07.1968 doğumlu olduğu anlaşılan davacının sigorta başlangıcının tespitini talep ettiği 02.02.1987 tarihinde 19 yaşında olacağı hususu da gözetilerek, Milli Eğitim Bakanlığı vb. ilgili yerlerden eğitim bilgileri ile ilgili askerlik şubesinden askerlik bilgileri celbedilmeli; davacının çalışmasını bilebilecek komşu iş yeri ve davacı tanıkları tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, dosya kapsamında her ne kadar imza inkarında bulunulmamış olsa da, imza incelemesinin o dönem verilmiş işe giriş bildirgesinin sıhhati yönünden yapılan bir inceleme olup, diğer delilleri de kuvvetlendirecek mahiyette bir delil olması hususu da gözetilerek,

dosya kapsamında yer alan dava dışı işverenlikten verilmiş, imzalı, 02.02.1987 tarihli işe giriş bildirgesi üzerinde bilirkişi marifetiyle imza incelemesi yaptırılmak suretiyle aidiyeti saptanarak toplanacak tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; elde edilecek deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...