Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/8156 K.2022/11115

Davacı, davalılardan iş verene ait iş yerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, Dairemiz bozma ilamına uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece verilen kararın davalı Kurum ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Eldeki dava dosyasında davacı, davalı ... nezdinde 15.04.1992-30.11.2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti isteminde bulunmuş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde bilirkişi raporu doğrultusunda ve tanık beyanları dikkate alınmak suretiyle davacının davalı asıl işveren ...'na ait işyerinde (dönem dönem doğrudan asıl işverene bağlı olarak, ihale dönemlerinde ise davadışı alt işverenlere bağlı olarak) 15.04.1992- 30.11.2013 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı; bu dönemde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmeyen ve sigortalı çalışma olarak tespili gereken hizmetlerinin (taleple bağlı kalınarak) 1284 gün olacağı kanaatiyle yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bozmaya uyan mahkeme bozma gereklerini yerine getirmek zorundadır.

Davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri Belediye olup bir kamu kuruluşudur. Bu nedenle, davalı işyerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır. Kuruma bildirilmeyen dönemlerdeki ücret belgeleri ve bu dönemde davacıya ücret ödenip ödenmediği, ödeme yapılmışsa kim tarafından ödendiğinin araştırılması gerekir.

Somut olayda, uyulmasına karar verilen bozma ilamında “...hizmet alımlarının ve dava dışı işyerlerinin faaliyetlerinin olmadığı davalı ...'ndan talep edilebilecek olan hizmet tespiti istemine ilişkin olan ihtilaf konusu dönemler için ise Belediye Başkanlığı'nın şef, amir, müdür, muhasebe çalışanı gibi yetkili kişilerini re'sen tespit ederek duruşmalarda dinlenmesi, gerek Belediye Başkanlığı'ndan gerek dava dışı şirketlerden ücret bordroları, puantaj kayıtları ve bulunması halinde davacının işyeri şahsi sicil dosyasını getirilmesi gerektiği, ücret ödeme konusunun aydınlığa kavuşturulması,

Belediye Başkanlığı'nın resmi kurum olması sebebiyle belgelere dayalı ücret ödemesi olmayan dönemlerde eksik hizmet bildirimlerinden Belediye Başkanlığı'nın sorumlu tutulamayacağını göz önünde bulundurarak davalı ... nezdinde davacı sigortalının çalışmalarına ilişkin herhangi bir kayıt içeren belgelerin bulunmamasının haklı ve izah edilebilir bir nedene (sel,

yangın v.b. nedenlerle kaybolması gibi) dayanması halinde dinlenen tanık beyanlarına itibar edilmesi ve sonucuna göre çalışmanın gerçek ve fiili çalışmaya dayandığı her türlü şüpheden uzak bir biçimde açıkça ortaya konulduktan sonra Mahkemece infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde bir karar verilmesi gerektiği” belirtilmiş, buna rağmen ücret ödemelerine ilişkin detaylı bir araştırma yapılmadan sonuca gidilmiştir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler ışığında; mahkemece davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak,

davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli, davalı tarafından hiçbir ibraz edilmiyorsa, bunun nedeni açıklattırılmalı, ibraz edilememesi geçerli bir nedene dayanıyorsa bildirilen tanık beyanlarına başvurulmalı resen araştırma ilkesi gereğince gerekli araştırmalar yapılmalı, şayet bildirim yapılmadan çalıştığının belirtilmesi karşısında davacıya ücretlerin nereden karşılandığı, ne şekilde ödendiği, kaynağının ne olduğu,

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin hangi nedenle bildirim dışı kaldığı açıklığa kavuşturulmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.