Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/8430 K.2022/12350

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili; müvekkilinin dahiliye uzmanı veteriner hekim olarak olarak davalı işyerinde 14/01/2016-31/03/2018 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını, iş akdinin 31/03/2018 tarihinde haksız şekilde fesh edildiğini, sigortalılık başlangıcının 14/01/2016 olmayıp, 15/06/2017 tarihi olarak bildirildiğini, işe başladığı tarihten itibaren 1,5 yıl süre ile hayvan hastanesinde acil servis hekimi olarak çalışıp nöbet tuttuğunu, maaşının elden ödendiğini belirterek davalı işyerinde 14/01/2016 tarihi ile 15/06/2017 tarihleri arasında sigortasız olarak çalıştırıldığı dönem için hizmetin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı vekili; davacının davalı işyerinde veteriner hekim olarak değil, aksine okulu devam ederken öğrenci ve stajyer olarak tamamen öğrenmek ve tecrübe edinmek amaçlı olarak iş yerine gidip geldiğini, bu dönemde veteriner hekim değil öğrenci ve stajyer konumunda olduğunu, dolayısıyla davacının gidiş-gelişlerinin kesintisiz bir çalışma değil okulun arta kalan sürelerinde yani haftada en fazla 1-2 gün olacak şekilde bulunduğunu, davacının bu gelişlerinin iş veren sıfatı ile davalının talimatı ile değil tamamen davacının öğrenme ve tecrübe edinme amaçlı olarak kendi isteği ile gerçekleştiğini,

öğrencilik ve staj döneminde davacının gidiş gelişlerinin çalışma olarak kabul edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiş, fer'i müdahil ... vekili davanın reddini talep etmiştir,

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece Mahkemesi tarafından, “1-Davanın kabulüne, 2-Davacının davalıya ait iş yerinde 14.01.2016-14.06.2017 tarihleri arasında da hizmet akdi ile çalıştığının tespitine,” karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, Mahkemece yeniden yargılama yapılması gerektiği, Bilirkişi raporunda bilirkişinin teknik ve mesleki bilgisine başvurulmasını gerektirecek ve buna haklı gösterecek hiçbir teknik gerekçe bulunmadığı, Mahkeme kararının kaldırılarak düzeltilmesi gerektiği belirterek kararı istinaf etmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

"Davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, " karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçelerinde belirtilen nedenlerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının bozulması gerektiğini beyan etmişlerdir. Feri Müdahil Kurum vekili kararın bozulmasını eksik araştırma nedeniyle kararın bozulmasını istemiştir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 5510 sayılı Kanun’un 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Eldeki davada; davacının, ... işyeri sicilli davalı işveren işyerinden 15/06/2017-31/03/2018 tarihleri arasında bildirimlerinin yapıldığı, eksik bildirilen 14/01/2016-15/06/2017 tarihler arası bildirimlerin tespitini talep ettiği, bu dönem ile çakışacak şekilde davacının ... işyeri sicil numaralı ... Gıda Paz. Ltd. Şti. (Karabük) işyerinden 25/12/2015-25/04/2016 tarihleri arasında bildirimlerinin bulunduğu, mahkemece dinlenen tanık anlatımları, Watsap grup yazışmaları, ... gönderileri, instagram yazışmaları dikkate alınarak davacının 14/01/2016-14/06/2017 tarihleri arasındaki eksik bildirilen günlerin tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.

1-Mahkemece kabulüne karar verilen 25/04/2016-14/06/2017 tarihleri arasındaki hizmetlerin kabulüne ilişkin kararı yerindedir.

2-Ancak 14/01/2016-25/04/2016 döneminin kabulüne ilişkin kararı ise eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davacının hizmet cetveli incelendiğinde, 14/01/2016-25/04/2016 tarih aralığındaki çalışmaları ile çakışacak şekilde, ... ili dışında Karabük ilinden dava dışı ... işyeri sicil nolu .... Hiz. Gıda Paz. Ltd. Şti. işveren yanından 25/12/2015-25/04/2016 tarihleri arasında çalışmalarının bildirilmiş olması karşısında, bu dönem çalışması dikkate alınmalı, davacıya, dava dışı işyerindeki bu çalışma dönemi yönünden çalışmalarının gerçek olup olmadığı sorulmalı, gerçek olmadığı iddia ediliyor ise, HMK 124 maddesi gereği hizmet bildiriminin yapıldığı dava dışı işverenin davaya katılımın sağlanması için davacıya mehil verilmeli, iddianın aksine farklı işyeri bildirimin sebebi üzerinde de durularak ulaşılacak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

O hâlde, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.