Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/8699 K.2023/857

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/1014 E., 2022/1660 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ

Denizli 4. İş Mahkemesi

SAYISI

2020/93 E., 2021/670 K.

Taraflar arasındaki sigorta primine esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde 2009 yılı için net 100 lira+ asgari ücretle, 2010 yılı için net 200 lira+asgari ücretle, 2011 yılı için net 700 lira+asgari ücretle, 2012 yılı için net 850 lira+asgari ücretle, 2013 yılı için 1000 lira+asgari ücretle, 2014 yılı için net 1150 lira+asgari ücretle, 2015 yılı için net 1350 lira+ asgari ücretle, 2016 yılı için net 1550 lira+asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili, davanın reddini talep etmiştir.

Feri müdahil vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "davanın kısmen kabulüne,

1-Davacının, Sosyal Güvenlik Kurumunda 1062685.20 sıra numarasıyla işlem gören davalı şirkete ait işyerinden bildirilen zorunlu sigortalılık hizmetlerine ilişkin sigorta primine esas kazanç tutarlarının aylık olarak;

a) 2011/10, 11, 12 aylarında 1.817,31 TL brüt,

b) 2012/01, 02, 03, 04, 05, 06 aylarında 2.076,68 TL brüt,

c) 2012/07, 08, 09, 10, 11, 12 aylarında 2.130,76 TL brüt,

d) 2013/01, 02, 03 aylarında 2.377,38 TL brüt,

e) 2013/04 ayında 2.218,89 TL brüt,

f) 2013/08 ayında 726,09 TL brüt,

g) 2013/09, 10, 11, 12 aylarında 2.420,28 TL brüt olduğunun tespitine, belirtilen aylar dışında kalan tespit talebine konu diğer aylar yönünden davacının sigorta primine esas kazançlarının tespiti talebinin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davanın kabulü gerektiğini, iddialarının kanıtlandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı şirket vekili, davanın reddi gerektiğini, zamanaşımı ve hak düşürücü itirazlarının değerlendirilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taraf vekillerinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve feri müdahil SGK Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

Davalı şirket vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 77 ve 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ...’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288 inci maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288 inci maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 289 uncu maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

3. Değerlendirme Prime esas kazanç tespiti istemi yönünden somut olayda, Mahkemece, 2011/Ekim-2013/Aralık arasındaki ücretin yazılı delille ispat sınırının altında kaldığı, bu dönem yönünden Kurum kayıtlarında gözüken ücretin aksinin tanık beyanları ve emsal ücret araştırması ile ispatlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmişse de, davacının davalı işyerinde muhasebe şefi olarak çalıştığı, bütün çalışan işçilerin ücretleri ile bordroları düzenleyerek ödemeleri yaptığı, pozisyonu gereği kendi ücretini de doğru ödeme ve belirleme imkanına sahip olduğu dikkate alındığında net olmayan tanık beyanları ve emsal ücret araştırması ile sonuca gidilmesi hatalıdır.

Somut davanın sübut bulmadığından reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1.Davacı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...