Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/8777 K.2022/12171

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının, davalıya ait ... 2008 unvanlı iş yerinde 10/06/2009-24/10/2017 tarihleri arasında kesintisiz ve süreli çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının, davalının işyerine misafir olarak gelip gittiğini, davacı ile davalı arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir. Fer’i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile; Davacının davalıya ait işyerinde hizmet akdi ve asgari ücret karşılığında 10/06/2009-30/06/2009, 01/10/2009-30/06/2010, 01/10/2010-30/06/2011, 01/10/2011-30/06/2012, 01/10/2012-30/06/2013, 01/10/2013-30/06/2014, 01/10/2014-30/06/2015, 01/10/2015-30/06/2016, 01/10/2016-30/06/2017, 01/10/2017-24/10/2017 tarihleri arasında çalıştığının ve çalışmalarının ...'ya bildirilmediğinin tespitine, karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ilk derece mahkemesi kararı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının, hüküm altına alınan tarih aralıklarında davalıya ait oyun oynanan ve içecek servisi yapılan iş yerinde, hizmet akdi ilişkisine dayalı olarak ve sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikte çalıştığının kanıtlandığı anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince verilen kararda isabetsizlik görülmediğinden, davalı vekili ile feri müdahil Kurumun yerinde görülmeyen istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı işveren vekili, davacı ile davalı arasında hizmet akdinin bulunmadığını, hemşehri olmaları nedeniyle davalının davacıya yardım ettiğini, davalı tanık beyanları ile davacının davalı yanında çalışmadığının ispatlandığını belirterek, eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın bozulmasını istemiştir.

Fer’i müdahil ... vekili, davacı adına tespit istenen dönemlere ilişkin verilmiş işe giriş bildirgesi bulunmadığı gibi, prim ödemesinin de bulunmadığını, fiili çalışmanın ispatı bakımından yazılı delil bulunmadığı gerekçesiyle yalnızca tanık beyanlarına dayandırılarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 1.5.1955 doğumlu davacı adına davalı işveren tarafından Kuruma verilen işe giriş bildirgesinin bulunmadığı, talep edilen dönem içerisinde bildirilen hizmetin de olmadığı, davalıya ait ... sicil sayılı ... 2008 unvanlı işyerinin 9.2.2013-31.12.2018 tarihleri arasında kahvehane mahiyetinde kanun kapsamında olduğu, ... ... Başkanlığının 22/07/2008 tarih ve 39 sıra nosu ile işyerine içkisiz istirahat ve eğlence yeri ruhsatı verildiği, ... Mal Müdürlüğünün cevabi yazısına göre davalı işyerinin 4.6.2008 tarihinde vergi mükellefiyetinin başladığı, dönem bordrolarının dosya arasına alındığı, tek bordro tanığı olan ...’ın dinlendiği, 3.3.2020 tarihli kolluk tutanağı ile tespit edilen kamu tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı, davalıya ait ... 2008 unvanlı işyerinde servis elemanı/garson olarak 10.06.2009-24.10.2017 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemiş; mahkemece davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, davalı işyerinin kanun kapsamına alındığı 9.2.2013 sonrasına ilişkin verilen kabul kararı yerinde olup, 9.2.2013 tarihi öncesine dair fiili çalışmanın varlığına yönelik yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş, ... A Giriş Daire:2 ... adresinde bulunan davalıya ait işyerinin, tanık beyanlarında geçtiği üzere kahvehanelerin yoğunlukla bulunduğu bir yer olduğu anlaşılmakla, davalı işyerinin kanun kapsamında olmadığı dönem yönünden, aynı çevrede kayden esnaf olduğu belirlenen komşu işyeri sahipleri, kayıtlı çalışanları ... aracılığı ve muhtarlık marifetiyle araştırılıp tespit edilerek, bu kişilerin yöntemince beyanları alınmalı, komşu işyeri sahibi/çalışanı olduğu tespit edilen tanıkların bu niteliklerini denetlemek üzere hizmet cetvelleri ve vergi kayıtları celbedilmeli, böylelikle 9.2.2013 öncesine ilişkin çalışmanın varlığı ve süresi tereddütsüz bir şekilde belirlendikten sonra, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.