Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9359 K.2022/11137

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, müvekkilinin 01.07.2014 ile 03.06.2016 tarihleri arasında davalının ... ve çevresindeki bölgelerde müşterilerine mal pazarlama, işletmede pazarlamacı ve pazarlama işçisi yokluğunda ise davalı işveren işyerinde çerçeve ve albüm imalatçısı sıfatı ile işçi olarak çalıştığını, en son 2200 TL maaş aldığını beyanla 01.07.2014-03.06.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile yatırılmayan sigorta primlerinin ödenmesine karar verilmesi talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili, haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Feri Müdahil SGK vekili, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

"1-Kanıtlanamayan davanın reddine" karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

"1-Davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, davalının yanında 01.07.2014-03.06.2016 tarihlerinde ... ve çevresindeki bölgelerde müşterilerine mal pazarlama, işletmede pazarlamacı ve pazarlama işçisi yokluğunda ise davalı işveren işyerinde çerçeve ve albüm imalatçısı sıfatı ile işçi olarak çalıştığını, davalı çalışanı olan ... ile birlikte davalı aracında çalışırken ve müvekkilinin davalı işyerinde çerçeve ve tual yaparken fotoğrafları dosyaya sunulmasına rağmen mahkeme ve bilirkişi tarafından delillerin göz önüne alınmadığını, müvekkil eşinin oğlu olan ... adına 2014 yılı temmuz ayı itibari ile her ay ödeme yapıldığını,

müvekkilin abisi olan Zafer Haşimoğluna da her ay ..., ... ve ... tarafından ödemeler yapıldığını, davalı tanıklarının beyanlarında çelişkiler olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

1) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, eldeki davada, verilen hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu, Mahkemece, taraflar arasındaki ilişkinin net olarak ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır. Davalı ... tarafından davacının üvey oğlu Birkan Bilgisu ve abisi Zafer Haşimoğlu'na gönderilen havalelerin ücret olduğu iddiası karşısında; Mahkemece, davalı ...'nin yaptığı bu ödemelerin neye ilişkin yapıldığı araştırılmalı, dosyada bulunan davacı tarafından imzalanan 30.09.2015 ve 25.04.2016 tarihli çeklerin hangi ilişkiden kaynaklandığı sorulmalı, davacı ile davalı arasında ticari mi hizmet ilişkisi mi bulunduğu resen yapılacak araştırma ile ortaya konulmalı, yeterli sayıda tanık dinlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.