Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9672 K.2022/15039

Bölge Adliye Mahkemesi : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının, 02.09.2006-02.03.2015 tarihleri arasında davalı belediyede mevsimlik işçi olarak geçen ancak Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının davalı belediyede fiili çalışması olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Fer'i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, davanın reddine karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, bilirkişi raporunun dosya kapsamı ve sunulan deliller ile uyumlu içerikte olmasına göre, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı vekili, eksik inceleme ve araştırma ile usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Açıklanan yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu eldeki dava değerlendirildiğinde, mahkemece, hizmet akdi ile eylemli çalışmanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, hükmün eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Dosya kapsamında, davacının, gerek ihtilaflı dönem içerisinde, gerekse öncesinde davalı Belediyeden ihale yolu ile iş aldığına ilişkin bir kısım evrak bulunmakta ise de.

13.11.2012 tarihli ve KÇ-103 sayılı Kurum denetmen raporu ile, 2006/Eylül-Ekim aylarında 29 gün çalışması karşılığında ücret ödenen ve işyerinde fiilen çalıştığı tespit edilen davacı adına ek prim hizmet belgesinin düzenlenerek Kuruma verildiği, öte yandan dinlenen bir kısım tanıkların davacının Belediyeye ait inşaatlarda kalıp ustası olarak çalıştığına ilişkin beyanları nazara alındığında, mahkemece yapılması gereken iş.

Kurum denetmenince davacı ile birlikte çalıştığı tespit edilen çalışanlar dinlenmeli, davacının çalışmasının mevsimlik olup olmadığı, tam süreli mi kısmi süreli mi olduğu, çalışmanın ihale dönemlerini kapsayıp kapsamadığı yönlerinden ayrıntılı beyanları alınmalı, işveren kuruluşun davacı ile ilgili olarak yetkili şef, amir, müdür, muhasebe çalışanı gibi özellikle ödeme yapmaya yetkili kişiler tespit edilerek dinlenmeli, böylelikle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, eylemli çalışmanın varlığı ve süresi tereddütsüz belirlenerek,

varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.