Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9692 K.2022/13183

Dava, kurum tarafından denetmen raporu ile çalışma sürelerinin iptaline ilişkin kurum işleminin iptali ile çalışmaların fiili olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı kurum ve davalı ...Ş. vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı kurum ile davalı ...Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, müvekkilinin 2010/8-2011/12.döneminde ... ile ... ... firması arasında imzalanan kurye hizmetlerine ilişkin sözleşmeye istinaden ... ... firmasının taşeron olarak iş yaptırdığı ...’a ait firma bünyesinde çalıştığını, müvekkilinin sürekli aynı işyerinde çalışmasına rağmen Kurum kayıtlarında primlerinin başka işyeri sicil numaralarından yatırıldığının tespit edildiğini, 1170153 sicil sayılı işyerinde 2010/8-9-10-11-12, 2011/1-2-3-10-12 dönemlerindeki çalışmalarının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sahte olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle silindiğini öğrendiğini,

ancak müvekkilinin herhangi bir sahte çalışması bulunmadığını beyanla, Kurum tarafından silinen 2010/8-9-10-11-12, 2011/1-2-3-10-12 dönemlerdeki çalışmalarının tespiti ile bu dönemlere ait Kurum kayıtlarının düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı ... vekili, davacının ...'a ait işyerinden yapılmış herhangi bir sigorta bildiriminin bulunmadığını, davacının çalışmalarının fiili olup olmadığının tespit edilebilmesi için ...'ndan ... ... ile kurye hizmet ilişkisinin sözleşmelerinin celp edilmesi gerektiğini, davacının iddiasını resmi ve yazılı belgelerle ispatlaması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Dahili davalı .... Tic. Ltd. Şti. Vekili, mevcut dava kapsamında davacı veya davalı ile hukuki veya fiili hiçbir bağlantısının bulunmadığını, müvekkili şirketin herhangi bir taraf sıfatına haiz olmadığını, davacının hiçbir zaman müvekkili şirkette çalışmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Dahili davalı ... vekili, müvekkilinin 05.05.2014 tarihinde madeni yağ satış işi ile ticari faaliyetine başladığını, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili ...'a husumet yöneltilemeyeceğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Dahili davalı ... A.Ş. vekili, yanlış ve hatalı olarak müvekkili şirkete husumet yöneltildiğini, davacının "... ..." elemanı olarak çalıştığını beyan ettiği şirketin ... ... Hizmetleri İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. olup, bu şirketin müvekkili şirketten başka bir şirket olduğunu, müvekkili şirketin unvanının ... A.Ş. olduğunu, bir kısım tanık beyanlarının telaffuzları sebebiyle yanlış ve hatalı bir bilirkişi raporu hazırlanıp, davanın müvekkili şirkete yöneltildiğini, husumetin ... ... Hizmetleri İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. yöneltilmesi gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Dahili davalı ...Ş. vekili, davacının müvekkili bankanın çalışanı olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

"Davanın kısmen kabulü ile; ... T.C.kimlik ve ... s.s. numaralı davacı ...’ın; birincil işveren ... A.Ş.nden iş alan taşeron / ikincil işveren ... Dağıtım ve ileteşiim hizmetleri ithalata ihracat ticaretl limited şirketi’ne ait işyerinde; 1.8.2010 – 31.12.2011 tarihleri arasında (2010/8-9-10-11-12, 2011/1-2-3-10-12 aylarında) asgari ücretle toplam 300 gün çalıştığı, bu çalışmalarının SGK’na bildirilmediğinin tespitine Dahili davalılar ... A.Ş., ... .... San. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddine" karar verilmiştir.

B-BAM KARARI

"1-) ... 9. İş Mahkemesi'nin 10.06.2019 tarih, 2018/548 Esas ve 2019/232 Karar sayılı kararına yönelik davalı SGK Başkanlığı vekili ile dahili davalı ... ve Kredi Bankası A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı kurum vekili, verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı ...Ş. vekili, verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Eldeki davada, Mahkemece, ... A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün asıl işinin yürütülmesi için sigortalı çalıştırdığı, yapılan kuryelik işlerinin asıl işin bir parçası olup ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasında 5510 sayılı Yasanın 12/son maddesine göre asıl işveren – alt işveren ilişkisi olduğu, davacı ...’ın, birincil işveren ... A.Ş.'den iş alan taşeron / ikincil işveren ... A.Ş.'ye ait ... sicil sayılı işyerinde; tespiti istenen 1.8.2010 – 31.12.2011 tarihleri arasında (2010/8-9-10-11-12, 2011/1-2-3-10-12 aylarında) fiilen çalıştığından bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve araştırma ile hatalı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalı ...Ş. ile davalı ... Dağıtım ... Ltd. Şti arasındaki sözleşmelerin celbi ile aralarındaki hukuki ilişkinin (asıl-alt işveren) belirlenerek, ...'nın asıl işveren olarak kabulü halinde hizmet tespiti yönünden aleyhine hüküm kurulamayacağı ancak primlerden sorumlu olacağının gözönünde bulundurulması, ayrıca davacının şoför olarak çalıştığını belirttiği ... işyerine ait dönem bordroları getirtilip bordro tanıkları dinlenilerek çalışma sürelerinin tespit edilip sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, temyiz eden davalılardan ... ve ... A.Ş. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.