Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1010 K.2023/1433

... ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 25. İş Mahkemesi

SAYISI

2016/67 E., 2020/318 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının 29.04.2002 de işe başlamasına rağmen kuruma sigorta bildirimi yapılmadığını, çalışmasının 25.10.2006 ya kadar devam ettiğini, işten ayrılırken son bir defa 1.200,00 TL ödeme yapıldığını bunun da priminin yatırılmadığını beyanla davacını hizmet süresinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili, davanın haksız ve iddiaların gerçek dışı olduğunu şirketin kuruluşunun 25.10.2003 olduğunu, bundan önce çalışmasının fiilen mümkün olduğunu davacı ile şirket arasında yazılı veya sözlü hizmet akdi ile tam veya yarı zamanlı çalışmanın bulunmadığı davacının bir veya iki defa ... Caz Derneği ve Şirketin birlikte düzenlediği festival konser organizasyonlarının tanımı için yardımcı eleman olarak geçici ve kısa çalışması dışında bir çalışmasının olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. Kurum vekili davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamı incelenip değerlendirildiğinde; davalı şirket tarafından davacının kısa süreli ve sadece organizasyonlarda geçici olarak çalıştığı iddiasına karşın davacıya yapılan ödemelerin düzenli olması, tanık beyanlarında yer alan kargo gönderileri, fatura teslimleri, gider pusulaları gibi kayıtlara bakıldığında davacının çalışmasının süreklilik arz ettiği, dava dışı ... Stratejik Plan ve Bilgi Yön. Hiz. San. Ltd.

Şti. nden davacı adına hizmetlerinin bildirilerek sona erdirildiği 07.05.2004 ten sonra davalı şirket tarafından avans ödemelerinin gerçekleştirildiği, 2003 yılındaki kargo fişlerinde ... firmasının kaşesinin olması gözetildiğinde davacının çalışmalarının dava dışı ... Stratejik Plan ve Bilgi Yön. Hiz. San. Ltd.

Şti. nden hizmetlerinin sona erdiği 08.05.2004'ten itibaren devam ettiği ve 30.08.2006 tarihine kadar davalıya ait iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı kanısına varılarak davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait ... sicil numaralı işyerinde 08.05.2004- 30.08.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı asgari prime esas kazanç üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı işveren ve davalı kurum vekilleri yeterli araştırma yapılmadığı, çalışmanın ispatlanamadığı yönlerinden kararın kaldırılmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacı taraf 29.04.2002- 25.10.2006 tarihleri arası davalı nezdinde çalıştığının tespitini talep ettiği, davacı adına davalı tarafından bildirim yapılmadığı, davalı şirketin 20.10.2003 tarihinde tescil edildiği, davacı adına 2004/5 inci ayda dava dışı işyerinden bildirim yapıldığı, muavin defter kaydında 2005/5 inci ayda davacıya ödeme yapıldığına dair kayıt bulunduğu, 2004/10 ve 2005/5 inci aylara ilişkin veri hazırlama işinin yapıldığı ve gider pusulasının davacı adına kesildiği,

2005/11 ve 12 aylarda davacıya yapılan ödemeye ilişkin gider makbuzlarının bulunduğu, banka dökümlerinde 2002/2- 2006/8 inci aylar arası ödeme kayıtlarının bulunduğu, davacıya yapılan teslimlerle ilgili 2003/10, 11 ve 12 inci Kargo teslim fişlerinin dosyaya sunulduğu, dinlenen tanıklar davacının iş oldukça çağrıldığını beyan ettikleri anlaşılmış, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 29.04.2002-25.10.2006 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ıncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut dosyada; Davacının 29.04.2002- 25.10.2006 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep ettiği, davacının davalı iş yerinden bildirimlerinin bulunmadığı, banka hesap ekstrasında davacıya maaş adı altında ödemeler yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Davalı iş yerinde konser, festival organizasyon işlerinin yapıldığı ve davacının bilgisayarda veri tabanı hazırlama işini yaptığı belirtilmiştir. Bu itibarla çalışmanın şekli, süresi tam veya kısmi zamanlı olup olmadığı araştırılmalı, gerekirse bu hususlarda davacının da beyanı alınmalı, bilgisayar kayıtları incelenmeli, dinlenmeyen diğer bordro tanıkları tespit edilerek beyanları alınmalı, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, bu şekilde çalışmanın varlığı ve süresi açıklıkla tespit edilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...