Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10187 K.2023/11416

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum ve davacı vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının tarımla uğraştığı, 18.04.1992 tarihinden itibaren 1153 sayılı Barakfaki Tarım Kredi Kooperatifinin ve 07.12.1994 tarihinden itibaren ...

Ziraat Odasının üyesi olduğu, ürettiği mahsülleri genellikle ... ve ... hallerindeki tüccarlara sattığı, yaptığı işin mahiyeti ve niteliği dikkate alındığında 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olmasının zorunlu olduğu, davacının başka bir kurumda çalışma ve sigorta kaydının olmadığı, yetiştirdiği tarımsal ürünleri hal tüccarına sattığında düzenlenen faturalarda Bağ-Kur prim/tarım tevkifatı kesildiği, mevzuat gereği bu kesintilerin malı alan tüccar tarafından üretici veya satıcı adına Bağ-Kur prim ödemesi olarak Kurum hesabına yatırıldığı, davacının 1955 doğumlu olduğu,

çocukluğundan itibaren çiftçilik yapması ve 1992 yılından itibaren de oda ve kooperatif kayıtlarının mevcudiyeti davalı Kurum kayıtlarına istinaden 17.11.2020 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7256 sayılı Yapılandırma Kanunundan da yararlanarak yaşlılık aylığı bağlanması için 11.12.2020 tarihinde davalı Kuruma müracaat ettiği, ödenmeyen primler de dikkate alınarak Kurumca hesaplanan 3.722,71 TL prim tahsilatı, 20.478,90 TL 7256 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma tahsilatı ve 22.405,17 TL Ek 19 tahsilatı olmak üzere 46.606,78 TL peşin ödeme yapıldığı,

Kurum tarafından gönderilen 05.01.17490726 sayılı yazı ile 5400 prim gün sayısı tamamlanmadığı gerekçesi ile yaşlılık aylığı bağlama talebinin reddedildiği, davacının 7256 sayılı Yapılandırma Kanunu ile kendisine sağlanan hakkın verilmesinin sosyal hukuk devletinin görevi olduğu iddiasıyla Tarım Bağ-Kur kapsamında sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.2005 olarak tespitine, yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddine ilişkin davalı Kurumun işleminin iptali ile müracaat tarihi dikkate alınarak yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 27.01.2010 tarih ve 16702 sayılı talebine istinaden sigortalılığının 27.01.2010 tarihinde başlatıldığı, davacının 06.04.2011 tarih ve 6717613 sayılı dilekçesi ile istinaden ... ve ...yaş sebze ve meyva komisyoncusu ile ... yaş sebze ve meyve komisyoncusu firmalarına ait tevkifat makbuzlarına istinaden sigortalılığının 01.09.2005 tarihine çekildiği ve konuyla ilgili Şişli Sosyal Güvenlik Merkezi ile yapılan yazışmalarda Kurumun yazı cevabında, "ilgilinin kesintilerini gösteren tevkifat listeleri ve Kurum hesabına yatırılması gereken tutarların,

banka dekontlarının kurum kayıtlarına intikal etmediğinden (1994-4-F tebliğ) talebinizle ilgili işlem yapılamamış, ilgili birimlere ulaşılamamış ve/veya görüşmelerden sonuç alınamamıştır" şeklinde görüş bildirildiği, bu itibarla davacının tescil tarihinin 27.01.2010 olarak tekrardan güncellendiği, 11.12.2020 tarihli yaşlılık aylığı talebinin ise 58 yaş ve 5400 prim gün sayısını tamamlanmaması nedeniyle reddediği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının adresinin Bayrampaşa ... olduğu, davanın davalının yerleşim yeri adresinin bağlı olduğu mahkemede açılması gerektiği, yetkili mahkemelerinin ... İş Mahkemeleri olduğu, davacının Bağ-Kur sigortalılığının başlangıcı olarak iddia ettiği 01.09.2005 tarihi itibariyle davacının sigortalılığının tespitini talep etme hakkının davalı yönünden zamanaşımına uğradığı, davacının iddia ettiği faturalarla ilgili davalının herhangi bir bilgi sahibi olmadığı, söz konusu iddia edilen faturalarla ilgili araştırma yaptığı ve davacının iddia ettiği gibi herhangi bir faturaya denk gelmediği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacının 2005 yılında teslim ettiği ürün bedelinden tevkifat kesildiğine, 2006 yılında ise ürün teslim ettiğine dair bilgi bulunmadığı, 2007 - 2010 yılları arasında davacının ürün teslim ettiğine ya da teslim etmiş ise teslim ettiği ürünlerden tevkifat kesilip kesilmediğine dair herhangi bir makbuz bulunmadığından taleple bağlı kalınarak davacının tevkifat kesintisini takip eden aybaşı olan 01.09.2005 tarihinde 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığının başlatılması gerektiği, bu kapsamda 01.09.2005 - 31.12.2006 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılması gerekeceği,

aksine Kurum işleminin yerinde olmadığı kanaatine varıldığı, davacının 11.12.2020 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, 01.09.2005 - 31.12.2006 arasında 1 yıl 4 ay, 27.01.2010 - 11.12.2020 arasında 10 yıl 10 ay 14 gün olmak üzere toplam 12 yıl 2 ay 14 gün (4394 gün) sigortalılığının bulunduğu, 1479 sayılı Kanunun 35. maddesinde.

"Yaşlılık aylığından yararlanabilmek için sigortalının; a) Yazılı talepte bulunması, talepte bulunduğu tarihte prim ve her türlü borçlarını ödemiş olması, b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması şarttır.

Kadın ise 60, erkek ise 62 yaşını dolduran ve en az 15 tam yıl prim ödeyen sigortalılara da kısmi yaşlılık aylığı bağlanır" hükmünün yer aldığı, davacının tahsis talep tarihi itibariyle 15 tam yıl (5400 gün) hizmeti bulunmadığından davacıya yaşlılık aylığı bağlanamayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının 01.09.2005 - 31.12.2006 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılması gerektiğinin tespiti ile aksine kurum işleminin iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ... yönünden davanın husumetten reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının, hakkından açıkça bir feragati söz konusu olmadığından davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18.04.1992 veya 07.12.1994 olarak kabulü gerektiği, bilirkişi raporundaki yaşlılık aylığı bağlanamayacağı değerlendirmesinin doğru olmadığı, davalı ...'un dava açılmasına sebebiyet verdiği, bu nedenle yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerekirken aleyhine açılan davanın husumetten reddi ile lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin de yerinde olmadığı iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının tescil tarihinin 27.01.2010 tarihi olarak tekrar güncellendiği, 11.12.2020 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebinin ise 58 yaş ve 5400 prim gün sayısını tamamlamadığı gerekçesiyle reddedildiği, Kurumca yapılan işlemlerin usul ve hukuka uygun olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile eldeki davanın ...'na yöneltilmesinin gerekli ve yeterli olması, ...’a husumet yöneltilmesinin mümkün bulunmaması karşısında davalı ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, tarımsal faaliyeti nedeniyle teslim ettiği tütün ürünleri nedeniyle davacıdan 2005 yılı 8. ayında prim kesintisi yapılması ve 2006 yılında da ürün tesliminin bulunması, 2006 yılından sonra ise prim ödemesi,

ürün satışından dolayı yapılan prim kesintisi veya ürün tesliminin bulunmaması ve aksinin de iddia ve ispat edilememesi hep birlikte değerlendirildiğinde davacının 01.09.2005 - 31.12.2006 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, 01.01.2007 - 27.01.2010 tarihleri arasında sigortalı sayılması mümkün olmadığından ve buna bağlı olarak yaşlılık aylığına da hak kazanmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davacı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili ile davacı vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının devam eden tarımsal faaliyetine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile aksine Kurum işlemlerinin iptali davasıdır. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 7, 9, 10, 36 nci maddeleri ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun Ek 3, Geçici 10 uncu maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekili ile davacı vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,