Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10219 K.2023/10989

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, asıl ve birleşen dava davalısı Kurum vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmiş; bu kararın da bozulması üzerine İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir. Davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, birleşen dava dilekçesinde, eşi ...'ın 01.12.1985 ilâ 31.03.1990 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitini, asıl davada, eşinin 11.07.2006 tarihinde vefatı nedeniyle kendisine ölüm aylığı bağlanmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen dava davalısı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin18.06.2015 tarihli ve 2011/826-2015/206 sayılı kararı ile "Davacının murisi ...'ın 01.12.1985-31.03.1990 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'a tabi Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, Eğer askerlik borçlanması yapılmış ise davacının murisi ...'ın ölüm tarihini takip eden ay başı olan 01.08.2006 tarihinden itibaren davacının ölüm aylığına hak kazandığına ve ölüm aylığının bağlanmasına" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen dava davalısı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 05.07.2018 tarih ve 2016/451- 2018/6455 sayılı kararında. "Eldeki davaya konu somut olayda, 01.12.1985 tarihli Tarım Bağ-Kur tescili aynı tarihte terk verildiği, davacının 01.12.1985 ile 31.03.1990 arası 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak herhangi bir başvurusu, prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatı bulunup bulunmadığı hususları ayrıntılı olarak araştırılarak, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, aylık tahsisi için prim ödeme koşulu da yerine getirilmeden karar verilmiş olması ve şarta bağlı olarak karar verilemeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde olmamıştır. Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 02.10.2020 tarihli ve 2018/353-2020/342 Karar sayılı kararı ile " A-1-) Davacı tarafından ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin istemin reddine, B-1)Dosyamız ile birleşen ... 13. İş Mahkemesine ait 2012/531 Esas sayılı dosyada Davacı tarafından açılan davanın kabulüne, Davacının murisinin 01.12.1985-31.03.1990 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kurlu olarak çalıştığı ve 1775 gün sigortalılık süresinin bulunduğunun tespitine ” karar verilmiştir.

C. 2 nci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 20.09.2021 tarih ve 2021/1833-2021/10574 Karar sayılı kararında.

"Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının murisi ...’ın 506 sayılı Kanun kapsamında toplam 215 gün sigortalılığı bulunduğu, 29.11.1985 tarihli bildirgeye göre, ...’ın 01.12.1985 tarihi itibarıyla 2926 sayılı Kanun'a tabi olarak kayıt ve tescilinin Muhtarlık tarafından yapılan onay uyarınca resen yapıldığı, 01.12.1985 tarihli Tarım Bağ-Kur tescili aynı tarihte terk verildiği, 01.09.2005-11.07.2006 arasında toplam 310 gün 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı bulunduğu, 29.03.2011 tarihli Tarım Bağ-Kur ekstresi uyarınca Kurumca kabul edilen sürelere göre, 31.03.2011 tarihi itibariyle borcunun bulunmadığı,

Kurum kayıtlarına 22.09.2004 tarih 38982 varide no ile intikal eden Muhtar ... ve Aza ... imzalı ilmuhaberde, ...’ın ... ilinde ikamet ettiği, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyetinin olmadığı belirtildiği, ilmuhaberde ... ilinde ikamet ettiği belirtilmesi karşısında, davacının hangi tarihten itibaren ...’da ikamet ettiği araştırılmadan yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Öte yandan, Mahkemece, aylık bağlama koşulları gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için prim ödemesi sağlanıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca varılması yerinde olmamıştır." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 02.08.2022 tarih 2021/380-2022/344 sayılı kararı ile "A-1-) Davacı tarafından ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin istemin kabulü ile Davacının murisi ... Kimlik nolu ...’ın ölüm tarihini takip eden aybaşı olan 01.08.2006 tarihinden itibaren ölüm aylığına hak kazandığının tespiti ile davacıya ölüm aylığı bağlanmasına, B-1) Dosyamız ile birleşen ... 13. İş Mahkemesine ait 2012/531 Esas sayılı dosyada Davacı tarafından açılan davanın kabulü ile Davacının murisinin 01.12.1985-31.03.1990 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kurlu olarak çalıştığı ve 1775 gün sigortalılık süresinin bulunduğunun tespitine” karar verilmiştir.

E. 3 üncü Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 21.11.2022 tarih ve 2022/11467 -2022-14579 sayılı kararında, "Eldeki davada, davacının askerlik borçlanmasına ilişkin borçlanma bedelini 14.03.2022 tarihinde ödemesi ve aylık bağlanması için aranan şartın askerlik borçlanması ödenmesi sonucu gerçekleşmesi karşısında, davacıya askerlik borçlanma bedelini ödeme tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığının bağlanması gerektiği halde ölüm tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesi hatalı olmuştur. " gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek bozma kararı doğrultusunda yapılan incelemede;

"A-1-)Davacı tarafından ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin istemin kabulü ile

Davacının murisi ... Kimlik nolu ...’ın askerlik borçlanmasını gerçekleştirdiği 14.03.2022 tarihini takip eden aybaşı olan 01.04.2022 tarihinden itibaren ölüm aylığına hak kazandığının tespiti ile davacıya ölüm aylığı bağlanmasına,

B-1)Dosyamız ile birleşen ... 13. İş Mahkemesine ait 2012/531 Esas sayılı dosyada

Davacı tarafından açılan davanın kabulü ile,

Davacının murisinin 01.12.1985-31.03.1990 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kurlu olarak çalıştığı ve 1775 gün sigortalılık süresinin bulunduğunun tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; bozma kararı eksiklikleri giderilmeden karar verildiğini, davacının aylık bağlama talebinin reddi gerektiğini, aylık bağlama şartları oluşmadığını, davacının murisinin Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak çalıştığının tespitinin usule ve yasaya aykırı olduğunu, davacının, murisinin Tarım Bağ-Kur sigortasına tabi çalışmasını ispatlayamadığını, dosyada alınan bilirkişi raporu da hükme elverişli olmadığını, davacının davasının reddi gerektiğini belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada, Kurum işleminin iptali, davacının murisinden dolayı 4/1-b kapsamında ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine; birleşen davada, davacının murisinin 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ıncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Asıl ve birleşen dava davalısı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,