Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10242 K.2023/9759

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle kısmen kabul kararı verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; mirasbırakan ... 01.09.2014-03.10.2017 tarihleri arasındaki davalı ... nezdinde çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının yazılı bir dilekçe ile Kuruma hizmet tespiti için başvurmasının zorunlu olduğunu, davacının kuruma herhangi bir başvuru dilekçesinin bulunmadığını, bu nedenle davacının usule uygun olmayan şekilde dava açtığını, açılmış olan haksız davanın reddini istemiştir.

Davalı usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. Müteveffanın işyeri özlük dosyası içerisinde bulunan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırma formu incelendiği, müteveffanın kendi beyanı ile 2015-2016 yılları arasında ...

Belediye Başkanlığında çalıştığını beyan ettiği ve bu beyan ettiği belgeyi 13.08.018 tarihinde kendi imzası ile onayladığı ve ayrıca müteveffa ile birlikte çalışanların tanık sıfatıyla alınan beyanlarında da çalışma tarihlerinin 09.11.2015-09.07.2016 şeklinde olduğu, müteveffanın beyanı ile tanık sıfatıyla dinlenen aynı döneme ilişkin diğer çalışanların beyanları ile çeliştiğinden tanık olarak dinlenen ...'ın beyanına itibar edilmeyerek davanın kısmen kabul kısmen reddine ile, müteveffa ...'ın davalı ... nezdinde.

09.11.2015 ile 09.07.2016 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak asgari ücret karşılığında çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin talebin reddine, mütevefaa ...'ın belirtilen tarihler arasında feri müdahil kuruma bildirilmeyen eksik çalışmalarının kuruna bildirilen diğer çalışmaları ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1. Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri

Davacının hizmet tespiti talebinin hukuka aykırı olduğunu ve usulsüzlük içerdiğini, davacı ...'nün 09.11.2015-09.07.2016 tarihleri arasında İş-Kur vasıtasıyla davalı Kurum Nezdinde işe alındığı halde kendisinin işe gelmediğini onun yerine mirasbırakan ...'ın işe geldiğini, mirasbırakanın, davacı ... ... adına davalı kurumda çalıştığını, davacının kendisinin çalışmadığı halde ücretleri aldığını ve sigortasının yatırıldığını, davacının bu durumu bildiğini ve mahkemeden gerçeği gizlediğini, davacının banka dökümleri maaş bordrolarının incelendiğinde ödemelerin kendisine yapıldığının anlaşılacağını,

davacının iddia ettiği gibi eşinin davalı kurumda resmi olarak çalışmasının olmadığını aksi durumda İşkur kayıtlarında isminin geçmesinin gerektiğini, eski Belediye Başkanının beyanlarının gerçek dışı olduğunu, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesinin tarafından verilen kararın kaldırılması ve davanın reddini talep etmiştir.

2. Feri Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacının hizmet tespiti yönünden taraflarına husumetinin haksız olduğunu, öncelik olarak davacının yazılı bir dilekçe ile kuruma hizmet tespiti için başvurmasının zorunlu olduğunu, davacının usulune uygun olmayan bir şekilde dava açtığını beyanla kararın kaldırılması ve davanın reddini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile.

Davacı tanığı olarak dinlenilen, SGK kayıtları ile davalı ...'nin 22.12.2020 tarihli müzekkere cevabı içeriğinden aynı zamanda bordro tanığı oldukları anlaşılan ... ile ...'ın beyanları ile davacı tanığı olarak dinlenilen ve davalı ...'nin 22.12.2020 tarihli müzekkere cevabı içeriğinden aynı zamanda 2009-2019 tarihleri arasında davalı ...'nin Belediye Başkanı olduğu anlaşılan ...'ın beyanları dikkate alındığında ve yine davalı ... vekilinin istinaf dilekçesi içeriğinde davacıların murisinin 09.11.2015 ile 09.07.2016 tarihleri arasında davacı ... ...'ın yerine davalı nezdinde işe geldiğine dair beyan ve kabulde bulunmuş olması karşısında

Mahkemece müteveffa ...'ın davalı ... nezdinde. 09.11.2015 ile 09.07.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti yönünde karar verilmesinde hata olmadığı, davalı ...'nin de kabulünde olduğu üzere fiili çalışmanın müteveffa ... tarafından yerine getirildiği, bu şekilde müteveffa ile davalı ... arasında davacı ...'den ayrı olarak başkaca bir iş ilişkisi kurulduğu,

davacı ... ...'ın fiilen çalışmadığı halde kuruma hizmetinin bildirilmesine ilişkin davalı ...'nin iddiasının ancak ayrı bir iptal davasının konusu olabileceği bu iddianın fiilen davalı nezdinde çalışma yapan müteveffa ... yönüyle açılan hizmet tespiti davasına etkisi olmadığı anlaşılmakla istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği nedenlerle temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; Mirasbırakan ...'ın 01.09.2014-03.10.2017 tarihleri arasındaki davalı ... nezdinde çalışmalarının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10 ve 5510 sayılı Kanunun 86/9 maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; fer'i müdahil Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri Belediye Başkanlığı olup bir kamu kuruluşudur. Bu nedenle, davalı işyerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır. Kuruma bildirilmeyen dönemlerdeki ücret belgeleri ve bu dönemde davacıya ücret ödenip ödenmediği, ödeme yapılmışsa kim tarafından ödendiğinin, davacının ne iş yaptığı ve ücretini kimden aldığı, çalışma kayıtları, dönemdeki bordro tanıklarının araştırılması ve bu tanıkların dinlenmesi gerekir. Mahkemece bu kapsamda yapılan araştırma sonucu elde edilen deliller hep birlikte değerlendirilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile karar verilmesi hatalıdır.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının Esastan Reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,