Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10255 K.2023/9202

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen çift ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının babası merhum ...'nın Bağ-Kur emeklisi iken 09.10.2001 tarihinde vefat ettiğini, davacının eşi müteveffa ...'nın ise SSK emeklisi iken 11.09.2011 tarihinde vefat ettiğini, eşinin ölümü sonrası SSK tarafından kendisine emekli aylığı bağlandığını, davacının eşi ve babası 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce ayrı kurumlardan emekli oldukları için dul aylığı almakta iken 11.01.2021 tarihinde Ümraniye Sosyal Güvenlik Merkezine yetim aylığı talebinde bulunduğunu, kurumun ilgili talebinin ...

SGK Başkanlığına iletildiğini, ... SGK'nın ise 05.04.2021 tarihli yazısı ile yetim aylığı talebini reddettiğini, bu nedenlerle ilgili mevzuat, hukuki ve subuti deliller çerçevesinde ... SGK'nın verdiği kararın iptalini ile davacıya 09.10.2001 tarihinde vefat eden babasından dolayı talep tarihi olan 11.01.2021 tarihinden itibaren ayrıca yetim aylığı bağlanmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın reddi gerektiğini, kurum sigortalısı ...'nın varisi olarak davacı ...'nın evliliğinin eşi ...'nın öldüğü 2011 yılına kadar devam ettiğini, davacıya 2011 yılında vefat eden eşinden SSK'dan aylık bağlandığını, davacının ayrıca 2001 yılında vefat eden babasından 1479 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanmasını talep ettiğini, ölüm sigortalısından aylık tahsislerinde, ayrık durumlar dışında genel kural olarak hakkı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuatın uygulanması gerektiğini,

02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren yasal değişiklikle bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almayan davacı hakkında 45 inci maddedeki aylık bağlama engeli kaldırılmış ise de, bu kez 46/2 inci madde düzenlemesine göre davacıya çift aylık bağlanamayacağı ve eşi üzerinden bağlanan aylığın daha fazla olduğunu,

01.10.2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde eşi üzerinden ölüm (dul) aylığı almakta olan davacıya hakkı doğuran olay tarihi itibariyle yürürlükteki yasal mevzuat gereğince babası üzerinden ölüm (yetim) aylığı tahsis edilemeyeceği gibi süreç içerisindeki yasal değişiklikler karşısında çift aylığa hak kazanamadığını beyan ederek, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ve 2021/456-2022/126 sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.10.2022 tarihli ve 2022/1854-2022/2591 Karar sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkeme kararı yerinde bulunarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Daire kararında; "... babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı belirgindir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Bozma ilamı ile uygulanan kanun maddeleri dikkate alınarak davacının 11.09.2011 tarihinde vefat eden eşi ...'dan dolayı dul aylığı aldığı sırada kuruma başvuru yaparak ayrıca davacının 09.10.2001 tarihinde vefat eden babası ... üzerinden de yetim aylığı almayı talep ettiği ve bu talebinin reddine dair kurum işlemi 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34 üncü maddesinin amir hükmü uyarınca, sigortalının evli olmayan,

boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış ve“Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54 üncü maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara,

tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alındığı görülmüş bu nedenle yasal mevzuata uygun kurum işleminin iptali talepli davacı tarafından açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur...." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; yasal mevzuata göre davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, emsal Yargıtay karaları nazarında kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacıya çift ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 34 ve 54 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR