Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10385 K.2023/8554

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, diğer davalı işverene ait işyerinde rafineri bölümünde çalıştığını, bildirilen hizmetlerine itibari hizmet süresi verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının diğer davalı işverene ait işyerinden davacı hakkında normal işler kodu ile bildirim yapıldığını, kamu düzenini ilgilendiren davada iddianın açık ve net ispatı gerektiği, davaya sebebiyet verilmediğini belirterek reddini istemiştir.

Davalı işveren vekili davacının çalışmalarına uygun bildirimlerin yapıldığını, işyerinde sağlıksız koşulların bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 03.11.1998-09.12.2007 tarihleri arasında davalı Şeker Fabrikası işyerlerinde çalıştığı dönemlerde Kuruma bildirilen 1060 gün hizmet süresi üzerinden hesaplanan 265 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespiti ile bu sürenin hizmet süresine eklenmesi gerektiğine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

Davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. vekili, cevap dilekçesindeki hususları tekrar ederek, kampanya dönemi dışında sağlıksız çalışma koşullarının bulunmadığını, itibari hizmet süresi zammından yararlanmak için yasanın aradığı koşulların bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının davasının hukuki dayanaktan yoksun ve haksız olduğunu, belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda, davacının 02.11.1998 ile 01.10.2008 tarihleri arasında Burdur Şeker Fabrikasında rafireneri bölümünde çalıştığı, emsal dosyada söz konusu fabrikalarda yapılan keşifler sonucunda alınan bilirkişi raporunun dosya arasında bulunduğu, bu raporda fabrikada çalışan işçilerin işin yapılması esnasında aynı çatı altında birbirine bağlantılı olarak çalıştıklarının ve 506 sayılı Kanun Ek 5 inci maddesinde belirlenen fiziksel koşulların oluştuğunun belirlendiği,

mahkemece sadece kampanya dönemindeki çalışmalar ile sınırlı hesaplama yapan bilirkişi raporuna göre itibari hizmet süresi belirlenmişse de; istinaf edenin sıfatına göre inceleme yapılması karşısında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı..." gerekçesi ile davalı Kurum vekilinin ve davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının diğer davalı işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilen hizmet akdine dayalı çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmet süresi kapsamında olup olmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile,

2. 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi olup, madde de;

"506 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanların aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir." denildikten sonra, tablonun IV numaralı sırasında " fabrika, atölye, havuz ve depolarda trafo binalarında çalışanlar" ın " 1 inci çelik, demir ve tunç, 2 nci zehirli, boğucu, yakıcı öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde 3 üncü patlayıcı maddeler yapılmasında, 4 üncü kaynak işlerinde çalışanlar" ın çalıştıkları her yıl için "90 gün" itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini,

"Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır." düzenlemesi ile de bu sürenin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiştir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Anılan maddeye göre, sigortalının itibari hizmetten yararlanabilmesi için, yapılan işin, tablonun ilgili bendinde belirtilen iş yerinde ve alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarından herhangi birisi ile birlikte yani iki koşulu beraber taşıması gerekir.

3. Değerlendirme 1. İnceleme konusu davada, davacının itibari hizmet süresi verilmesini istediği 02.11.1998-30.09.2008 tarihleri arasındaki çalışmalarının Burdur Şeker Fabrikasında geçtiği, Mahkemesince Yozgat ve Kırşehir Şeker Fabrikalarında yapılan keşifler sonucu belirlenen tespitlerin esas alınarak Burdur Şeker Fabrikasının kampanya dönemlerine göre hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. İtibari hizmet süresinin verilebilmesi için, yapılan iş nedeniyle Ek 5 inci maddede sayılan zararlı ve olumsuz koşullarda çalışılmış olduğunun tespiti gerektiğinden, Mahkemesince dava konusu işyerinde keşif yapılarak, çalışmanın geçtiği bölümün çalışma koşulları tespit edilmeli, yukarıda belirtilen ek 5 inci maddenin II numaralı bendinin a-f bentlerinde sayılan zarar yada zararlara maruziyet bulunup bulunmadığı belirlenmeli ve bozma sonrası yapılacak yargılama sonucu verilecek kararda hükmü temyiz etmeyen davacı bakımından davalılar lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilerek sadece kampanya dönemleri esas alınarak bir karar verilmelidir.

3. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA İlk Derece Mahkemesi Kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,