Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10398 K.2023/11936

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, ...

Eğitim Kültür Daire Başkanlığı Aile ve Çocuk Hizmetleri Şube Müdürlüğünde 01.02.1997 tarihinde işe başladığını, ancak SGK nezdinde işe girişinin 16.02.2000 tarihinde gerçekleştirildiğini, davacının 2002 yılı Temmuz ayı içinde işten çıkarıldığını, davacının davalı kuruma ait işyerlerinde 01.02.1997 ile 31.06.2002 arası dönemde kesintisiz olarak tam zamanlı çalıştığını, profesyonel sporcu olduğunu, davacının çalışmasının beş yıla yakın kısmında Sıhhiye'de faaliyet gösteren Sokak Çocukları Merkezinde görev yaptığını, taekwandoo, judo, karete, kickbooks gibi dövüş sporlarına yönelik eğitimler ile masa tenisi vs,

çeşitli spor aktivitelerin gerçekleştirildiği, matematik ve sair derslerden kursların da verildiği merkezde taekwadoo ve kickbooks eğitmenliği yaptığını, davacının 2002 yılı Şubat ayında Keçiören'de faaliyette bulunan Çocuk Kulübü'ne gönderildiğini, yaklaşık beş ay da burada çalıştırıldığını, Keçiören'e gönderilince davacının -bilgi verilmeden- işten çıkışının yapıldığını, burada çalıştığı dönemde de sigortasız çalıştırıldığını ileri sürerek davacının 01.02.1997-16.02.2000 ile 16.02.2000-31.06.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine ve davaya konu hizmetlerinin diğer hizmetleriyle birleştirilmesine karar verilmesini istemiş.

16.11.2021 tarihli duruşmada, 15.03.2002-31.06.2002 tarihleri arasındaki taleplerinden feragat ettiklerine dair beyanda bulunmuştur.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Toplanan deliller, dosya kapsamı, tanık beyanları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının 01.02.1997-16.02.2000 ile 16.02.2002-31.06.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti için iş bu davayı açtığı, davacıya ait hizmet dökümü incelendiğinde, 16.02.2000-28.02.2002 döneminde 1052914 sicil numaralı ...

Büyükşehir Belediyesi işyerinde çalışmasının bulunduğu, dosyada dinlenen tanıkların dava edilen dönemin büyük bir kısmında davacıyla Büyükşehir Belediyesinin çeşitli birimlerinde çalıştıklarını beyan ettikleri, davacının 01.02.1997-16.02.2000 tarihleri arasındaki dönemde davalı ...

Başkanlığının 1052914 sicil numaralı işyerinde asgari ücret üzerinden çalıştığı yönünde kanaat oluştuğu, yine dosyada mevcut puantaj kayıtlarına göre, davacının 14.03.2002 tarihine kadar Keçiören Çocuk Kulubünde tekvando eğitmeni olarak görev yaptığı ancak sonraki puantajlarda isminin bulunmadığı, davacı vekilinin de 16.11.2021 tarihli duruşmada 15.03.2002-31.06.2002 tarih aralığı yönünden taleplerinden feragat ettiklerini ifade ettiği anlaşılmakla,

Davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde 01.02.1997-16.02.2000 ve 01.03.2002-14.03.2002 tarihleri arasında kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının, 657 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre ek ders ücreti karşılığında part-time olarak çalıştırıldığını, bildirilen çalışmaları dışında da bir çalışması olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davacının davalıya ait 1052914 sicil numaralı işyerinde işe girdiği bildirimini içeren işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, sigorta hizmet cetveline göre aynı işyerinden 16.02.2000 ile 28.02.2002 tarihleri arasında ay içinde kısmi olarak çalışmalarının bildirildiği, bu döneme ilişkin puantaj kayıtlarının işveren tarafından sunulduğu, puantaj kayıtlarına göre 01.03.2002 ile 14.03.2002 tarihleri arasında da çalıştığının belirtildiği,

dinlenilen bordro tanıkları ve memur konumunda çalışan tanık beyanlarına göre davacının bildirim olmayan 01.02.1997 ile 16.02.2000 ile 01.03.2002 ile 14.03.2002 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının ispatlanmış olması nedeniyle davanın kısmen kabulüne dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalı nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 01.02.1997 – 16.02.2000 ve 01.03.2002 – 14.03.2002 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde çalıştığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Öte yandan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi hükmüne göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihide kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

3.Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, davacı 01.02.1997 – 16.02.2000 ve 01.03.2002 – 14.03.2002 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde davalı nezdinde çalıştığının tespitini istemiş, mahkemece davanın kısmen kabulü ile talep gibi karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

Somut olayda, 01.02.1997 – 16.02.2000 tarihleri arası dönem yönünden davacı adına davalı işyerinden verilen işe giriş bildirgesi bulunmadığı, Kurum tespiti ve bildirilen hizmetin de olmadığı gözetildiğinde, 29.12.2017 dava tarihi itibariyle 01.02.1997 – 16.02.2000 tarihleri arası dönemin hak düşürücü süreye uğradığı belirgin olup, anılan dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,