Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10468 K.2023/9283

Taraflar arasındaki itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili, davalının Mart 2017-Temmuz 2019 dönemleri arası emekli olduktan sonra İsviçre'de sigortalı çalışmaları olduğunun tespit edildiğini, yersiz ödenen aylıkların iadesi için 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin (a) bendine göre müvekkili Kurum tarafından borç oluşturulduğunu, borcun 10.09.2019 tarihinde ilgiliye tebliğ edilmesine rağmen borcun ödenmediğini, bunun üzerine borcun tahsili için ...

10.İcra Müdürlüğü'nün 2019/14071 E.sayılı dosyasında icra takibi yapıldığını, davalı-borçlunun haksız ve kötüniyetli olarak takibe itiraz ettiğini belirterek, davalı borçlunun ... 10.İcra Müdürlüğü'nün 2019/14071 E.sayılı icra dosyasına yapmış olduğu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazın iptali ile takibin devamına, davalı-borçlu aleyhine %20'den aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davacı Kurumun, haksız ve mesnetsiz olarak müvekkiline bağladığı yaşlılık aylığını iptal ettiğini ve ödediği aylıkları faiziyle beraber borç çıkarttığını, yapılan işlem 3201 sayılı Kanun’ya aykırı olduğunu, davalının 3201 sayılı Kanun kapsamında yurtdışı borçlanması yaptıktan sonra ikamet ettiği İsviçre’de bir daha fiilen çalışmadığını, sosyal yardım almadığını, bu meyanda Kanun'un aylık bağlamaya esas şartlarını yerine getirdiği için SGK'ya tahsis talebinde bulunduğunu ve yaşlılık aylığı bağlandığını, davacı Kurumun, aylık iptali işlemi ve borç çıkarılması nedeniyle taraflarınca Kurum aleyhinde ...

5. İş Mahkemesi’nin 2019/231 E. sayılı dosyası ile dava açıldığını ve iptal edilen aylığın yeniden bağlanması, aksi Kurum işleminin iptalinin talep ve dava edildiğini, davalı Kurum'un, yaptığı işlemin iptaline dair tespit davası açtıklarını bildirmelerine rağmen icra takibi başlatmış olmakla, davanın reddi halinde %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ettiklerini, Kurum'un, 5510 sayılı Kanun gereği, geriye dönük 5 yıllık zamanaşımı süresi dahilinde aylık istirdadı talep edebilecek olup, iptal edilen ve borç çıkartılan ay be ay aylık ödemeleri açısından zamanaşımı süresinin dolduğunu,

bu sebeple zamanaşımı, hak düşümü süre itirazları olduğunu belirterek, öncelikle ... 5. İş Mahkemesi’nin 2019/231 E. sayılı dosyasının bekletici mesele sayılmasına, davanın haksız ve mesnetsiz açılan davanın esastan reddine, aksi düşünülürse zamanaşımı, hak düşümü itirazları ile birlikte davanın usulden reddine, davacı Kurumun %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".... ... 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14071 E sayılı takip dosyasında, Alacaklı SGK tarafından, borçlu ... aleyhine 67.070,18-TL asıl alacak, 8.705,08-TL geçmiş gün faizi olmak üzere toplam 75.775,26-TL alacak için ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçlunun süresinde itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.

... 5. İş Mahkemesi'nin 2019/231 E sayılı dosyasında, davacının ..., davalının SGK, davanın davacının kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanmasına ilişkin aksine Kurum işleminin iptali istemine dair olduğu, Mahkemece alınan 27.04.2020 tarihli bilirkişi raporunun sonuç bölümünde;

davacı ...'ün İsviçre'de ikamet etmesine karşın "ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği" almadığının, çalışma belgesinde (4) kodu ile görülen prim ödemelerinin kendisi tarafından, bir çalışmaya dayalı ya da bir sosyal sigorta ve sosyal yardım ödeneği gibi kaynaklardan sağlanmadığı anlaşılmakla, bağlanan yaşlılık aylığının ödenmeye devam edilmesi,

buna aykırı Kurum işleminin iptali gerektiği yönünde görüş bildirilmiş, yapılan yargılama sonucunda davanın 05.11.2020 tarihinde karara çıktığı ve davanın kabulüne, davacının durdurulan yaşlılık aylığının durdurulduğu tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline karar verildiği, kararın Yargıtay 10.Hukuk Dairesi'nin 12.09.2022 tarih ve 2022/7233 Esas-2022/10329 Karar sayılı ilamı ile onanmasına hükmedildiği görüldüğünden, eldeki davada kesin hüküm teşkil eden işbu ilam nedeniyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu usul ve Kanun'a aykırı olarak verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden Kanun'a aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yurtdışı borçlanması kapsamında bağlanan yaşlılık aylığının, İsviçre sosyal sigortası kapsamında çalışmaya dayalı olmayan sigorta primi ödenmesi halinde, kesin dönüş şartının ortadan kalktığı gerekçesi ile kesilip kesilemeyeceği hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1.1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 3201 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi.

1.2 Davanın yasal dayanağı olan 3201 sayılı Kanun'un "Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi" başlıklı 6 ncı maddesi,

"Madde 6 – A) Bu Kanun'a göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için;

a) Yurda kesin dönülmüş olması,

b) Tahakkuk ettirilen borcunun tamamının ödenmiş olması,

c) Borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması, Şarttır.

(Değişik son paragraf: 17.04.2008-5754/79 md.) Yukarıdaki şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları, yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun'u ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20 nci maddesi hükümlerine göre bağlanır.

B) (Değişik: 17.04.2008-5754/79 md.) (Değişik birinci paragraf: 16/6/2010-5997/15 md.)

Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir.

Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.

C) (Ek:18/6/2020-7247/3 md.) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli çalışma olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelik ile belirlenir." düzenlemesini amirdir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.İnceleme konusu davada, Dairemiz onama ilamı ile kesinleşen davada, Türkiye'den yurtdışı borçlanması kapsamında bağlanan yaşlılık aylığı sonrası davalı adına çalışmaya dayalı sigorta primi ödemesi bulunmadığı, dolaysıyla davacı Kurumun yersiz aylık borcu çıkardığı dönemde kesin dönüş şartının ortadan kalkmadığı anlaşılmakla, temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve Kanun'a uygun olup davacı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,