Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10603 K.2023/11497

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, 23.01.1986 ile 17.01.2011 tarihleri arasında askerlik dışında aralıksız çalıştığını belirterek davalı işyerinden Kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tespiti ile çalışmasının tamamında asgari ücretin 2.63 katı ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, hali hazırda tüzel kişiliği bulunan bir şirket bulunduğundan dolayı sorumluluğu bulunmadığını, birden fazla işe giriş bildirgesinin bulunmasının çalışmanın kesintili olduğuna karine oluşturduğunu, işyerinin hacmi ve niteliği gereği fazla çalışma gerektirmeyen bir iş olduğu, davacının SGK kayıtlarında ve ücret bordrolarında da asgari ücretle çalıştığının sabit olduğunu, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı şirket vekili, davacının şirket bünyesinde 01.02.1997 tarihinde işe başladığını, 1997 öncesi dönem bakımından davalı ... Kuyumculuk Ltd. Şirketine husumet yöneltilemeyeceğini, davacının asgari ücretle çalıştığının aşikar olduğunu, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.11.2016 tarihli 2014/91 Esas-2016/346 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, davacının 23.01.1986-17.01.2011 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde asgari ücretin 2,19 katı ücretle kesintisiz olarak çalıştığının ve 62.749,40 TL eksik prime esas kazanç bildiriminin yapıldığının tespitine, Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.04.2017 tarihli 2017/739 Esas 2017/908 Karar sayılı kararıyla; Mersin 6. İş Mahkemesi'nin kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, davacının askerlik hizmeti yaptığı 01.03.1988 - 01.09.1989 tarihleri hariç olmak üzere 23.01.1986 - 16.01.1997 tarihleri arasında davalı ...'ya ait işyerinde, 16.01.1997 - 17.01.2011 tarihleri arasında davalı ... Kuyumculuk Ltd. Şti' ye ait işyerinde yasal asgari ücretin 2,19 katı ücretle kesintisiz olarak çalıştığının ve 62.749,40 TL eksik prime esas kazanç bildiriminin yapıldığının tespitine, askerlik süresinin ve Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, hizmet tespiti yönünden; ihtilaflı dönemde, dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, daha önce komşu işyeri tanığı olarak dinlenen tanıkların vergi kaydı ve hizmet cetvellerini getirterek, dosyaya eklemek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gerektiği; prime esas kazanç tespiti yönünden.

Sosyal Güvenlik Kurumundan davalı işyerinin ihtilaflı döneme ilişkin tüm dönem bordrolarını getirtmek, dosyada mevcut ücret bordrolarındaki imzanın davacıya ait olup olmadığı konusunda beyanını almak, ücret bordrolarının aksine asgari ücretin üzerinde ücret aldığını gösteren eşdeğer yazılı belge bulunup bulunmadığını araştırmak, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, davalı işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak,

işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, davacının asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, asgari ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, aksi takdirde benzer işi yapan iş yerlerinden,

gerektiğinde ilgili meslek odasından ve Türkiye İstatistik Enstitüsü'nden emsal ücret araştırması yaparak sonucuna göre karar vermek gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.06.2021 tarihli 2019/149 Esas 2021/1366 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının askerlik hizmeti yaptığı 01.03.1988 - 01.09.1989 tarihleri hariç olmak üzere 23.01.1986 - 16.01.1997 tarihleri arasında davalı ...'ya ait işyerinde, 16.01.1997 - 17.01.2011 tarihleri arasında davalı ... Kuyumculuk Ltd. Şti' ye ait işyerinde yasal asgari ücretle çalıştığının tespitine, askerlik süresinin ve Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına, davacının prime esas kazancının asgari ücretin 2,63 katı olduğuna yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

C.İkinci Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, Mahkemenin hizmet tespitine ilişkin kabulünün yerinde olduğu, prime esas kazanç tespitine ilişkin isteminin reddi isabetli ise de kesinleşen yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gereği ile işçilik alacakları davasında hüküm altına alınan tutarın davacıya ödenip ödenmediği araştırılarak, ödemenin varlığı halinde, işçilik alacakları davasında hükmedilen tutarın son ayın prime esas kazancına dahil edilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.04.2022 tarihli 2022/405 Esas 2022/1090 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının askerlik hizmeti yaptığı 01.03.1988 - 01.09.1989 tarihleri hariç olmak üzere 23.01.1986 - 16.01.1997 tarihleri arasında davalı ...'ya ait işyerinde, 16.01.1997 - 17.01.2011 tarihleri arasında davalı ... Kuyumculuk Ltd. Şti' ye ait işyerinde yasal asgari ücretle çalıştığının tespitine, askerlik süresinin ve Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına, alacak davası gereği yapılan ödemelerin 446,55TL'sinin 2011/1, 4.491,80TL'sinin 2011 yılı 2. ay sigorta primi esas kazancına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine davacının prime esas kazancının asgari ücretin 2,63 katı olduğuna yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, Bölge Adliye Mahkemesince, işçilik alacağı dosyasında hükmedilen fazla çalışma alacağının, prime esas kazanç üst sınırı olan 5.177,40 TL’den işverence 2011 yılı Ocak ayında Kuruma bildirilen 716,85 TL nin mahsubu ile 4.460,55 olarak 2011 Ocak ayı primine eklenmesi gereken miktar olarak belirlendiği ( karara ve gerekçeye sehven 446,55 yazıldığı anlaşılmaktadır), brüt fazla çalışma alacağı miktarı olan 8.952,35 TL’nin 4.460,55 TL’sinin bu şekilde 2011 Ocak ayına eklenmesinden sonra geriye kalan 4.491,80 TL’nin ise takip eden ay olan 2011/ 2.ay prime esas kazancına eklendiğinin anlaşıldığı,

yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği şeklindeki önceki bozma ilamına uygun olarak, sadece, sigorta primine esas kazanç üst sınırını da dikkate alarak belirlenen 4.460,55 TL’nin 2011/1 aya eklenmesine karar vermek gerekirken, kalan kısmını da 2011/2 aya ekleyerek hüküm tesis edilmesinin bozma sebebi olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

F. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının askerlik hizmeti yaptığı 01.03.1988 - 01.09.1989 tarihleri hariç olmak üzere 23.01.1986 - 16.01.1997 tarihleri arasında davalı ...'ya ait işyerinde, 16.01.1997 - 17.01.2011 tarihleri arasında davalı ... Kuyumculuk Ltd. Şti' ye ait işyerinde yasal asgari ücretle çalıştığının tespitine, askerlik süresinin ve Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına, alacak davası gereği yapılan ödemelerin 4.460,55 TL'sinin 2011/1. ay sigorta primi esas kazancına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine davacının prime esas kazancının asgari ücretin 2,63 katı olduğuna yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

SGK vekili, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararı temyiz etmiştir. Davalı şirket ve ... vekili, davacının kesintisiz çalıştığının ispatlanamadığını, birden fazla işe giriş bildirgesi verildiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, çalışma olgusunun ispatlanamadığını, ...'ya husumet yöneltilemeyeceğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 77 ve 79 uncu maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 80 ve 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,