Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1078 K.2023/1551

... ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 3. İş Mahkemesi

SAYISI

2017/14 E., 2021/76 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; Davacının davalıya ait işyerinde 20.03.2014-16.08.2015 tarihleri arasında aylık net 2000 TL ücretle, kısmi süreli olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Islah dilekçesi ile de; 20.03.2014-17.12.2014 tarihleri arasında kısmi süreli ve 2.000 TL ücretle, 18.12.2014-18.08.2015 tarihleri arasında ise tam zamanlı ve 3.000 TL ücretle çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının 17.08.2015 tarihinde işe başlayıp 03.10.2016 tarihinde ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan durumları nedeniyle iş akdinin feshedildiğini, mesai bittikten sonra akşam trafiğinde Kızılay'a gelip bir başka işyerinde çalışmasının fiilen mümkün olmadığını, pazar günleri iş hanının kapısının kapalı olduğunu, cumartesileri ise işverenlikte zaten yarım gün çalışma olup, iş akdi olmayan birinin tek başına ticari mahremiyet arzeden evrakların bulunduğu ofiste çalışamayacağını belirtilerek, davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davacı ... 'nin davalı ...'a ait mali müşavirlik bürosunda 20.03.2014 tarihinde çalışmaya başladığı, mali müşavir olarak çalıştığı, 16.08.2015 tarihine kadar günde 2,5 saat, ayda 10 gün olmak üzere toplam 90 gün çalıştığı, 18.12.2014-16.08.2015 tarihleri arasında ise tam süreli olarak çalıştığı ancak çalışmalarının Kuruma bildirilmediği, dinlenen bordro tanıkları ile Kamu tanıklarının beyanları ile tüm dosya kapsamından anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulü cihetine gidilmiştir.

Davacı her ne kadar kısmi süreli olarak çalıştığı dönemde 2.000 TL, tam zamanlı olarak çalıştığı dönemde ise 3.000 TL ücret aldığının tespitini talep etmiş ise de, bu iddiasını HMK 200 ve 202 nci maddeleri gereğince yazılı belge ile ispatlaması gerektiğinden ücret tespitine ilişkin talebinin reddi gerektiğinden;

Davacının davasının kısmen kabulüne,

Davacı ...'nin davalı ...'a ait ... sicil numaralı işyerinde 20.03.2014-17.12.2014 tarihleri arasında günde 2,5 saat, ayda 10 gün olmak üzere toplam 90 gün çalıştığının tespitine,

Davacı ...'nin 18.12.2014-16.08.2015 tarihleri arasında davalı işyerinde tam süreli ve asgari ücret ile çalıştığının tespitine, karar vermiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı vekilinin istinaf sebepleri Yerel Mahkeme tarafından verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilin 20.03.2014-17.12.2014 tarihleri arasında davalı işyerinde kısmi süreli olarak çalıştığı dönemde günde 3,5 saat, ayda 14 gün olmak üzere toplam 124 gün aylık net 2.000 TL ücretle çalıştığının, bilirkişi raporunda maddi hata olduğunu, 18.12.2014-16.08.2015 tarihler arası aylık net 3.000 TL ücretle çalıştığı belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesine talep etmiştir.

2.Davalı vekilinin istinaf sebepleri Davacının tüm çalışmasının kuruma bildirildiği gibi olduğunu, davacının tespitini istediği tarihte işyerine iş öğrenmek amacı ile geldiğini ve bunun süreklilik arzetmediğini, SMMM odasına verdiği ifadede e işe 27.05.2014 tarihinde çalıştığını beyan ettiğini, tanık ...’ın müvekkili aleyhine açtığı davası olması nedeni ile beyanına itibar olunamayacağını, ...’nın farklı bir semtinde çalışan davacının haftanın her günü akşamları müvekkilinin işyerine gelerek çalışmasının da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Feri müdahil kurum vekilinin istinaf sebepleri Kurum kayıtlarının aksi sabit oluncaya kadar doğruluğu asıl olduğunu, çalıştırılan işçilerin sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplam prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt belgelerin Kuruma bildirilmesi mecburiyeti işverene ait bir yükümlülük olduğunu, bildirilmeyen bu kayıtlar için müvekkil Kurumun sorumlu tutulması mümkün bulunmadığını, kurumca yapılan işlemler mevzuat çerçevesinde yapılmakta olup bir hata bulunmadığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Mahkemece dinlenen bordro tanıkları ve komşu işyeri tanığının davacının çalışmasını doğruladığı, davacının asgari ücretten fazla ücret aldığının ise yazılı delillerle ispat edilemediği gerekçesiyle;

Taraf vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i müdahil kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalıya ait işyerinde 20.03.2014-17.12.2014 tarihleri arasında kısmi süreli ve 2.000 TL ücretle, 18.12.2014-18.08.2015 tarihleri arasında ise tam zamanlı ve 3.000 TL ücretle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanakları, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Prime esas kazanç tutarının tespiti davasının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 nci maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 77 ve 5510 sayılı Kanun'un 80 nci maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı ...’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

3.Değerlendirme

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

Mahkemece; mali müşavir olan davacının mükellefleri tespit edilerek varsa imzalı belgeleri istenilmeli, tanık olarak beyanlarına başvurularak; davacının çalışmasının süresi, hangi işleri yaptığı, davalıya ait mali müşavirlik bürosunda kaç saat çalıştığı hususları tespit edilmeli; toplanan deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...