Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10961 K.2023/12666

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı nezdinde 01.03.2012 - 04.07.2016 tarihleri arasında ev hizmetlisi olarak çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sigortalılığını gerektirecek çalışmasının bulunmadığını, davacının dava dilekçesinde “ev hizmetlerinde çalıştığını ve çocuk bakıcılığı yaptığını” iddia etmesinin gerçek dışı olduğunu, davacının zaman zaman, belki iki ayda bir defa davalının evine temizlik işleri için geldiğini, bunun dışında davalı ile bir çalışma ilişkisinin olmadığını, davacının geldiği zamanlar daha çok ev temizliği ve ev işleri ile uğraştığını, davacı çalışmasını daha çok çocuk bakıcılığı üzerine yoğunlaştırmaya çalışmış ise de;

davacının, davalının çocuğu ...’a bakıcılık yapmasının söz konusu olmadığını, buna hiçbir zaman ihtiyaç duyulmadığını, zira, davacının baktığını iddia ettiği davalının çocuğu ...’a doğumundan ve bebekliğinden başlayarak kreş-anaokulu çağına kadar teyzesi ...’ın baktığını, davacının çocuk bakıcılığı yapacak niteliklere de sahip olan bir kişi olmadığını, davacının, 2016 yılı ramazan bayramından sonra davalı tarafından işe çağrıldığını ancak, davacının telefonda bir daha kendilerine gelmeyeceğini söylediğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı yanında 01.03.2012 – 04.07.2016 döneminde aralıksız çalıştığına ilişkin iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının oğlu ...’ın 29.01.2010 tarihinde doğduğu, davalının eşi ...’ın da, 15.03.1999 tarihinde Türkiye İş Bankası A.Ş.nde çalışmaya başlamış olduğu, 02.03.2009 tarihinden bu yana da ...

Şubelerinde görev yaptığı, davalı ve davalının eşinin çalışma hayatlarının bulunması nedeniyle, küçük yaştaki çocukları için bir bakıcıya ihtiyaçlarının bulunduğunun açık olduğu, ...’ın kreş ve anaokulundaki eğitim-öğretim saatleri dikkate alındığında da; özellikle çıkış saatinde evde bir kişinin karşılayıp yemeğini hazırlaması gerektiğinin açık olduğu, tanık ifadelerinden davacının, davalıya ait evde, haftada 5 gün çocukları ...’ın kreşe başladığı tarihe kadar hem ...’ın bakıcılığını hem de evin temizlik ve yemek işlerini yaptığı gibi, ...’ın kreşte ve anaokulunda olduğu zamanlarda da evin yine temizlik ve yemek işlerine yardımcı olduğu,

bu durumda, davacı ...’in, davalı işveren ...’a ait SGK ... İl Müdürlüğünde tescilsiz ve 1021/1 Sk. 105 Blok K:7 No:26 Kardelen Apt.

Evka4 Bornova/... adresinde kurulu “Ev Hizmetleri” işyerinde; taleple de bağlı kalınarak 01.03.2012 tarihinden (ramazan bayramından 1 gün öncesinde) 04.07.2016 tarihine kadar haftanın iş günlerinde, haftada 5 gün (ayda 20 gün) tam zamanlı olarak çalıştığı ve bu çalışmalarının 5510 sayılı Yasanın 6/c maddesi ile (01.04.2015 tarihinden itibaren geçerli) 5510 sayılı Kanununa 6552 sayılı Kanunun 55.maddesi ile eklenen Ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince sigortalı çalışma sayılması gerektiği,

ancak davacının davalının eşi ...’ın yıllık izinli olduğu iş günlerinde çalışmadığının kabul edilmesi gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile davacı ...’in; [TCKN] T.C.kimlik numaralı davalı ...’a ait SGK ... İl Müdürlüğünde tescilsiz ve 1021/1 Sk. 105 Blok K:7 No:26 Kardelen Apt. Evka4 Bornova/... adresinde kurulu “Ev Hizmetleri” işyerinde.

01.03.2012 – 04.07.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 951 gün çalıştığı, 951 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri

Davacının çalışma olgusunu ispat edemediğini, sigortasız çalıştırıldığı iddiasını davacının ispatla yükümlü olduğunu, soyut ve yetersiz tanık beyanları ile karar verildiğini, kamu tanıklarının beyanları ile davacının çalışmadığının tartışmasız olduğunu, resen araştırılan ve dinlenen aynı apartmanda oturan komşuların hiçbirinin davacının çalıştığına dair ifadelerinin bulunmadığını, kamu tanıklarının hiçbirinin davacının çalıştığını, ev hizmeti yaptığını ve çocuğa baktığını ifade etmediklerini, hiçbir somut veri, görgü ve ifadeye dayanmayan ifadelere dayalı karar verildiğini, davacının kısmen veya tamamen sigortalılığını gerektiren bir çalışmasının olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Feri Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri Yetersiz tanık anlatımları esas alınarak gerekli kanıtlar toplanılmaksızın hüküm kurulduğunu, çalışmaya ilişkin iddiaların gerçek ve fiili olduğuna dair kesin deliller olmadan karar verildiğini, yazılı delil niteliğindeki resmi Kurum kayıtları karşısında davacının iddiasını aynı mahiyette yazılı deliller ile ispat etmek zorunda olduğunu, yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini beyanla kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dinlenen tanıklardan kamu tanığı ... ile davacı tanıkları ... ile ...'in ve davalı tanığı Hayriye Deniz'in beyanlarından davacının çocuk bakıcılığı ve ev işlerinde yardımcı olarak çalıştığı, işveren tarafından aleyhe işyeri kayıtları getirilemediği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı nezdinde 01.03.2012 - 04.07.2016 tarihleri arasında ev hizmetlisi olarak çalışmışlığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrasıdır. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili Kanunlarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davası olup davacının davalıya ait ev iş yerinde ev işleri ve çocuk bakıcılığı yaptığı iddiasında bulunması karşısında, komşuların, apartman kapıcısı ve site güvenlik görevlilerinin dinlenmesi, varsa giriş çıkış kayıtlarının getirtilmesi gerekmekte olup Mahkemece bu hususlar tam olarak yerine getirilmemiştir.

Davacının baktığını iddia ettiği çocuğa teyzesinin baktığı savunulmuş, teyze dinlenmiş ise de komşulara bu husus sorulmamıştır. Ayrıca teyzenin ikametgah kayıtları celp edilmeksizin aynı şehirde yaşayıp yaşamadığı, teyzenin çalışıp çalışmadığı araştırılmaksızın karar verilmesi hatalıdır. Mahkemece bu eksiklikler giderilmelidir.

Davacının dava konusu dönemde ikamet adresi tespit edilerek komşuları dinlenilmek suretiyle sürekli işe gidip gitmediği araştırılmalı, bakıldığı iddia edilen çocuğun kreş ve anaokulu dönemleri tespit edilerek bu dönemlerde çocuğu kreşe kimin alıp bıraktığı araştırılmalı, bu amaçla kreşteki yönetici, bakıcı ve öğretmenler tespit edilerek dinlenilmeli, davacının fiili çalışmasının olup olmadığı ve ne kadar süre çalıştığı tereddütsüz bir şekilde ortaya konulmalı, sonucuna göre karar verilmesi gerekmekte olup eksik araştırma sonucu verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,