Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11186 K.2023/11332

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı, davalı işverenin yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen 01.03.2015-30.09.2015 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı ... Pi Özel Eğ. Basın ve Yayıncılık A.Ş. davaya cevap dilekçesi vermemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda 03.11.2020 tarih ve 2019/109 E-2020/329 K karar sayılı ilamı ile "davanın kısmen kabulüne, davacının 18.09.2015-30.09.2015 tarihleri arasında prime esas asgari kazanç üzerinden 1289240 işyeri sicil numaralı ... Pi Özel Eğitim Basım ve Yayıncılık A.Ş. işyerinde sigortaya tabi olarak çalıştığının tespitine, fazla istemin reddine" karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.05.2022 tarih ve 2021/57 E-2022/860 K sayılı kararında.

“Dosya kapsamı incelendiğinde; davalı işyerinin 1289240 işyeri sicil numarası ile 18.09.2015 tarihinde 5510 sayılı Kanun uyarınca SGK kapsamına alındığı, davacının hizmet tespitini talep ettiği dönem bordro tanığı olan Nihan Kunter'in 18.09.2015 ve ...'in 18.09.2015 tarihinden itibaren davalı işyerinde sigortalı olarak çalıştıkları, davacı işçinin bordro tanıklarının açık ifadelerine göre 18.09.2015 -30.09.2015 tarihleri arasındaki dönemde davalı işyerinde sigortalı olarak çalıştığını ispatladığı ancak 01.03.2015-18.09.2015 tarihleri arasındaki dönem çalışmasını ispatlayamadığına dair mahkeme kabulü yerindedir.

Ancak, dava tarihi itibariyle Kanun gereği Kurum fer'i müdahil olduğu halde davalı gibi gösterilmiş olması hatalıdır.” gerekçesiyle,

1-) Davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,

2) Fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.3 maddesi gereğince kabulüne,

... Batı 4. İş Mahkemesinin 2019/109 E., 2020/329 K. sayılı kararının kaldırılmasına,

3- Davanın kısmen kabulü ile

a) Davacının, 18.09.2015-30.09.2015 tarihleri arasında 1289240 işyeri sicil numaralı ... Pi Özel Eğitim Basım ve Yayıncılık A.Ş. adlı işyerinde, prime esas asgari kazanç üzerinden sigortaya tabi olarak çalıştığının tespitine, fazla istemin reddine, karar vermiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; "dava ile tespiti talep edilen dönemde, davacının sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkı bulunduğu sabittir. Ancak davacının talebinin açık ve belirgin olmadığı anlaşılmakla; öncelikle, davacıya talebi açıklattırılmalı, isteminin 506 sayılı Kanun'un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa, 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususu aydınlatılmalıdır. Mahkemece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda sayısı yazılı kararı ile "davanın kısmen kabulüne, davacının, 18.09.2015-30.09.2015 tarihleri arasında 1289240 işyeri sicil numaralı ... Pi Özel Eğitim Basım ve Yayıncılık A.Ş. adlı işyerinde, prime esas asgari kazanç üzerinden sigortaya tabi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3.Değerlendirme 6100 sayılı HMK'nın 150 nci maddesi; "(1) Usûlüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.

(2) Usûlüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez.

(3) Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır.

(4) Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir.

Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır.

(5) İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

(6) İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır.

(7) Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır." şeklinde düzenlenmiştir.

Aynı Kanunun 320 nci maddesinde ise, "(...4) Basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre, iki halde, işlemden kaldırılmış olan bir davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Bunlar, davanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeme hali ve takipsiz bırakılması halleridir.

Temyize konu somut olayda, 07.06.2023 tarihindeki celseye gelen olmadığı, feri müdahil Kurum vekilinin mazeret dilekçesinde, acil ve süreli işleri olması nedeniyle duruşmaya katılamayacağını belirterek duruşmanın ileri bir tarihe ertelenmesini talep ettiği, davacının yapılan yoklamada gelmediğinin anlaşılması karşısında, Bölge Adliye Mahkemesince mazeret hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeksizin ve davayı takip konusunda beyanı alınmaksızın tarafların yokluğunda yargılamaya devamla hüküm tesis edilmesi hatalıdır.

Kabule göre de, davacının talebini açıklamadığı takdirde tüm sigorta kollarına tabi çalıştığının tespitini talep ettiği kabul edilerek davanın buna göre değerlendirileceği şerhini içerir davetiyenin salt tebliğ edilmiş olmasına istinaden hüküm kurulması da isabetli görülmemiştir.

HMK’nun 169-175 inci maddeleri uyarınca, tarafların dinlenmesine sadece vakıaların açıklanması ve onunla ilişkisi bulunan hususlar için başvurulur ve isticvap davetiyesinde, muhatap gelmediği takdirde sorulan vakıaları ikrar etmiş sayılacağı yazılır. Oysa, davacı adına çıkarılan davetiyede, gelmediği takdirde tüm sigorta kollarına tabi çalıştığının tespitini talep ettiğinin kabul edileceği yazılmıştır.

Bu nedenle bu davetiye isticvap davetiyesi niteliğinde olmadığı gibi, anılan uyuşmazlık bakımından tarafların ikrarları ile bağlı olunmadığı gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesinin kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,