Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11327 K.2023/10671

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, 2016 yılında davacının emeklilik tahsis talebinde bulunduğunu, verilen cevabi yazıda 14.04.1980 tarihinde 32616-01 sicil numaralı iş yerinde işe giriş bildirgesi olsa da bu iş yerinde adına prim bildirilmemesi nedeniyle işe giriş tarihinin 01.10.1997 olduğunu, işe giriş bildirgesinde işe başlama tarihi olan 14.04.1980 tarihi itibariyle çalıştığı karinesi doğrultusunda sigortalılık başlangıç tarihinin 14.04.1980 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, işverenin kabulünün tek başına hukuki sonuç doğurmayacağını savunmuş davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosya kapsamının incelenmesinde.

32616.01 iş yeri sicil nolu ... unvanlı işyeri tarafından davacıya ait 14.04.1980 işe giriş tarihli işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma verildiği, işe giriş bildirgesinin incelenmesinde bildirgenin kanuna uygun olarak düzenlendiği, Kurumun varide numarası ile bildirge tarihinin kaşesinin bulunduğu, SGK Adana Bölge Müdürlüğü'ne verildiği ve 1980 yılı serilerinden olduğu, işe giriş bildirgesindeki imzalara itirazın bulunmadığı, Mahkememizce yaptırılan bilirkişi imza incelemesinde 14.04.1980 işe giriş tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının elinden çıktığının tespit edildiği,

işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma verilmiş olması sebebiyle dava konusu olayda hak düşürücü sürenin geçmediği değerlendirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, bilirkişi raporu, tanık beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davanın kabulüne karar vermek gerektiği vicdani kanaatine ulaşılmış...." gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının 32616.01 iş yeri sicil nolu ... ünvanlı iş yerinde asgari ücretle 14.04.1980 tarihinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 03.12.1980 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, usul ve yasalara aykırı verilen İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 14.04.1980 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi,geçici 54 üncü maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... unvanlı işverenin 32616 sicil nolu iş yerinden davacı adına 14.04.1980 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyerinin işyeri tescil bilgilerinde mahiyetinin boş bırakıldığı ancak davacının beyanına göre iş yerinin inşaat işyeri olduğu, Kanun kapsam döneminin ise 14.04.1980-27.06.1980 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, dava dışı iş yerinden bildirimi olmayan iki davacı tanığının dinlendiği ve mahkemece verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

3.Mahkemece, davacının eylemli çalışmasını ortaya koyacak şekilde iş yerinin inşaat işyeri olduğu gözetilerek, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı, vergi, belediye, SGK aracılığıyla yapılacak araştırmayla komşu işyerlerinde çalışan kişiler yöntemince saptanarak, re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı,sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli,komşu iş yerinin saptanamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişileri davacının beyanı alınmak suretiyle belirlenerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

4.Kabule göre de, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Öte yandan, aynı kanunun Geçici 54 üncü maddesinde,01.04.1981 tarihinden önce malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60 ıncı maddenin (G) bendi uygulanmaz” hükmü mevcuttur.

Buna göre eldeki davada, 14/04/1980 tarihinin sigorta başlangıcı olarak tespiti talepli davada, sigorta başlangıcı tarihinin 14/04/1980 tarihi olduğunun tespiti yerine yasanın 60/G maddesinin uygulanarak davacının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 03/12/1980 tarihinin, sigorta başlangıcı olduğunun tespitine şeklinde karar verilmiş olması isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,