Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11395 K.2023/13490

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın feri müdahil Kurum vekili ile davalı ... Denetim Danışmanlık Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri Anonim Şirketi vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum ile davalı ... Denetim Danışmanlık Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri Anonim Şirketi vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle "davacının 01.01.2002-30.04.2002 arasında davalı ... .. A.Ş., 01.05.2002 - 16.08.2002 arasında ... Dağıtım A.Ş., 16.08.2002 - 30.04.2004 arasında ... Birleşik Medya AŞ, 01.05,2004 tarihinden itibaren ve halen ... Dağıtım .. A.Ş. nezdinde çalıştığını, çalıştığı dönem boyunca şirket adları değişse de işverenlerin aynı olduğunu, aynı adreste aynı iş dalında aralıksız olarak baskı makinelerinden (bitişiğinde) gazete ve dergilerin çıktığı alanda paketleme ve dağıtım bölümünde işine devam ettiğini, davacının çalıştığı işin özelliği gereğince itibari hizmet süresinden yararlanması gerektiğini" beyan ve iddia ederek, itibarı hizmet süresinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle "... Yayın A.Ş., ... Dağıtım A.Ş. ve ... Dağıtım A.Ş.'nin aynı şirket olduğunu, davacının yaptığı işin yıpratıcı nitelik taşımadığını ve itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerden olmadığını, her türlü iş güvenliği önleminin alındığını, davacının tüm çalışmalarının itibari hizmet süresinden yararlandırılması gerektirir koşullarda geçmediğini" beyan ve iddia ederek davanın reddini talep etmiştir.

2.Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle "itibari hizmet süresinden istifade edebilmek için iki koşulun birlikte gerçekleşmiş olması gerektiğinden, davacının bu koşullarda çalışıp çalışmadığının araştırılması gerektiğini" beyan ve iddia ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, tüm dosya kapsamı, tanık beyanları, iş yerinde yapılan keşif, bilirkişi raporları kapsamında yukarıda açıklanan Yönetmelik kapsamında değerlendirme yapıldığında.

Davacının 01.01.2002 - 01.10.2008 tarihleri arasında aynı işyerinde ve çalışma şartlarında değişen işverenler nezdinde çalıştığı, bahse konu çalışmaların 506 sayılı Kanun'un Ek 5'te sayılan "b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri" ve "f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00’den sonra çalışılarak yapılan işyerleri" kapsamında olduğu;

davacının her bir işveren nezdindeki çalışma süreleri ve davanın kabulü halinde, sigortalılık sürelerinin her tam yılı için 90 gün sürenin sigortalılık süresi olarak ekleneceği dikkate alındığında, davacının itibari süresinin toplam 607 gün olacağı değerlendirilmekte olup, davanın kabulü ile davacının, 01.01.2002-30.04.2002 tarihleri arasında 1084782 sicil numaralı ...

Yayın A.Ş.'de 30 gün itibari hizmet süresinin, 01.05.2002-15.08.2002 tarihleri arasında 1090429 sicil numaralı ... Dağıtım AŞ'de 26 gün itibari hizmet süresinin, 16.08.2002-30.04.2004 tarihleri arasında 1093202 sicil numaralı ... Birleşik Medya AŞ'de 154 gün itibari hizmet süresinin, 01.05.2004-30.09.2008 tarihleri arasında 1090429 sicil numaralı ...

Dağıtım AŞ'de 397 gün itibari hizmet süresinin, toplamda 607 günün itibari hizmet süresi olarak tespitine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Kurum vekili ile davalı işveren vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... Denetim Danışmanlık Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri Anonim Şirketi vekili özetle, davacının talebin zamanaşımına uğradığını, dava açılmasında hukuki yarar olmadığını, 506 sayılı Kanun kapsamında davacının sigortalılık süresine itibari hizmet süresinin eklenme şartlarının oluşmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz olduğunu, davacının hukuka uygun açık ve kesin delillerle ispat edilmediğini beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.SGK vekili özetle, davacının çalışmalarının kurum kayıtlarında görüldüğü gibi olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece dinlenen tanıklar beyanı ile ispatının kabul edilemeyeceğini, tanıkların Yargıtay'ın aradığı nitelikte olmadığını, çalışmanın itibari hizmete tabi olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Davalının ve Fer'i Müdahil Kurum'un istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili ile davalı ... Denetim Danışmanlık Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri Anonim Şirketi vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili ile davalı ... Denetim Danışmanlık Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri Anonim Şirketi vekilleri temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla, kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı işveren yanında geçen bildirilmiş sürelerinin itibari hizmete tabi olup olmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun ek 5 nci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Eldeki davada, davacıya ait çalışmaların Kuruma bildirilmiş olduğu ve bu nedenle itibari hizmet süresinin tespitine ilişkin uyuşmazlığın, anılan yasa hükümleri kapsamında, hizmet akdine tabi çalışma nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde, Sosyal Güvenlik Kurumunun davada usulünce davalı sıfatı ile taraf olmasının sağlanması gerekirken, hatalı değerlendirme ile Kuruma davada fer’i müdahil sıfatı ile yer verilmesi isabetsizdir.

2.Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

Eldeki gibi itibari hizmet tespiti davalarında elde edilecek hükmün uygulayıcısı konumundaki davalı Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, öncelikle işverene husumet yöneltilerek davaya devam edilmesi gerekmekte olup, davacının hizmet döküm cetvelinden anlaşıldığı kadarıyla mahkemece kabule konu edilen dönem içerisinde 16.08.2002-30.04.2004 tarihleri arasında bildirim yapılan dava dışı (ünvan değiştirdiği ve son olarak ... TV Radyo Yayıncılık AŞ.

Tarafından birleşme yolu ile devralındığı anlaşılan ) ... Birleşik Medya Reklam Pazarlama AŞ'nin de HMK' nun 124 üncü maddesine göre davaya katılımının sağlanması ile bu şirketin de delil ileri sürmesi ve savunma yapmasına imkan tanınmak gerekirken, yazılı şekilde taraf teşkilinin sağlanmaksızın karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3.Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında "hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir", hükmü öngörülmüş olup, mahkemece, kabule konu olunan 30.09.2008 tarihinden önceki çalışmalar yönünden davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi olduğu anılan maddenin 3 üncü fıkrasının "...

Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0.25) formülü uygulanır." hükmü gereği, hüküm kurulması gerekmekte olduğu, yine Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 16.05.2000 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 18.02.2000 gün ve 1997/1 Esas - 2000/1 Karar sayılı kararında, anılan Kanunun Ek 5'inci maddesinde öngörülen itibari hizmet süresinin, salt sigortalılık süresine eklenmesi gerekeceği, ayrıca bu sürenin fiili prim ödeme gün sayısına eklenmesinin söz konusu olamayacağına ilişkin kararı dikkate alınmaksızın,

yazılı şekilde karar verilmesi de usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,