Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11448 K.2024/585

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairece yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiş Dairece ikinci kez yapılan inceleme sonucunda karar tekrar bozulmuştur.

Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firma bünyesinde faaliyet gösteren... Otel isimli işyerinde bazı departmanlarda yapılan asgari ücret uygulaması neticesinde toplam 84.251,50 TL fark işçilik tespit edilerek müvekkili firmadan ilgili dönemlere ilişkin olarak belgelerin gönderilmesinin istendiğini ve gereğinin yerine getirildiğini, yapılan tahakkuk işleminin yasaya aykırı olup yerinde olmadığını bu hususta İdare Mahkemesine dava açtıklarını ve burada adli yargının görevli olduğuna ilişkin yargı yolu kararı verildiğini ve diğer beyanlarını tekrar ile davasının kabulü ile Kurum işleminin ve tahakkuk işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. Cevap

Davalı Kurum vekili, müvekkili Kurum tarafından yapılan işlemin usulüne uygun ve doğru bir işlem olduğunu bu sebeple iptal edilmesinin yasaya uygun olmayacağını dava, dilekçesini ve davacının taleplerini kabul etmediklerini, davanın reddi gerektiğini talep ve savunmuştur.

III. Mahkeme Kararı

Mahkemenin 19.06.2014 tarihli ve 2009/209-2014/287 Esas ve Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davalı tarafından eksik işçilik bildirim sebebine dayalı olarak 84.281,50 TL eksik prim tahakkuk işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. Bozma ve Bozmadan Sonraki Yargılama Süreci

A. İlk Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 04.11.2014 tarih ve 2014/21059- 2014/22191 Esas ve Karar sayılı ilamı ile ".. karar tarihinden sonra yürürlüğe giren yasal düzenleme gereği, davaya konu borcun yapılandırma kapsamında bulunduğu gözetilmeli, bu çerçevede 6552 sayılı Kanun'un tanıdığı alacakların yeniden yapılandırılması olanağından yararlanılıp yararlanılmadığı incelenmeli, yapılandırma başvuru süresinin bitiş tarihleri ile Geçici 60 ıncı maddenin 9 uncu fıkrasının “Bu madde hükümlerinden yararlanmak isteyen borçluların, bu maddelerde belirtilen şartların yanı sıra dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları şarttır.” hükmü de göz önünde bulundurularak, yapılacak değerlendirmeye göre bir karar verilmelidir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı

Mahkemenin 16.10.2018 tarih ve 2014/635 -2018/329 Esas ve Karar sayılı kararı ile davacının subut bulan davasının kabulü ile davalı Kurum tarafından gerçekleştirilen eksik işçilik bildirimi sebebine dayalı olarak 84.281,50-TL eksik prim tahakkuk işleminin iptaline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 14.09.2020 tarih ve 2019/3416 -2020/4333 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Davacı Zeybek Turizm ve Hizmet İşletmeleri A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren... Otel isimli işyerinde bazı departmanlarda yapılan asgari ücret uygulaması neticesinde toplam 84.251,50 TL fark işçilik tespit edildiğini, yapılan tahakkuk işleminin yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek. Kurum işleminin iptali ile tahakkuk işleminin iptaline karar verilmesini dava etmiştir.

Dairemizin 04.11.2014 tarih, 2014/21059 Esas, 2014/22191 Karar sayılı ilamı ile ''...karar tarihinden sonra yürürlüğe giren yasal düzenleme gereği, davaya konu borcun yapılandırma kapsamında bulunduğu gözetilmeli, bu çerçevede 6552 sayılı Kanun'un tanıdığı alacakların yeniden yapılandırılması olanağından yararlanılıp yararlanılmadığı incelenmeli, yapılandırma başvurusu süresinin bitiş tarihleri ile geçici 60 ıncı maddenin 9 uncu fıkrasının ''bu madde hükümlerinden yararlanmak isteyen borçluların, bu maddelerde belirtilen şartların yanı sıra dava açmamaları,

açılmış davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları şarttır. ''hükmü de göz önünde bulundurularak, yapılacak değerlendirmeye göre bir karar verilmelidir.'' gerekçesiyle kararın bozulduğu, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada dosyaya giren SGK'nın 04.12.2015 havale tarihli yazısında'' 28.06.2006 tarih, 14/GD/3 sayılı Başkanlık Sigorta Müfettişince tanzim edilen rapora istinaden tahakkuk eden prim ve idari para cezası borçlarının 5510 /geçici 23 ve 24 üncü maddeleri kapsamında ödeme /taksitlendirilmesine ilişkin 07.07.2008 tarih .... sayılı başvuru formu verildiği,

ancak işveren tarafından borca itirazdan vazgeçtiğine, yargı nezdinde ihtilaf yaratmayacağına dair tahakkukname verilmediği için taksitlendirilmesinin yapılmadığı, işverenin borcunun icra servisinde 6183 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi uyarınca yapılan takside istinaden ödendiği, belirtilmiş olup,

Mahkemece, icra dosyası celpedilip, davanın konusuz kalıp kalmadığı hususu irdelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisisi isabetsizdir. " denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı celp edilen icra dosyası ve Yargıtay bozma ilamı ile birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu icra işlemi ve dosyasında dosyamız davacısının borçları ödemesi sebebiyle dosyanın kapandığı, bu durumda Mahkemenin dava dosyasına konu olan vakıanın ortadan kalktığı ve Mahkemece üzerinde esas hakkında hüküm tesis edilecek bir uyuşmazlık kalmadığı ayrıca, tüm dosya kapsamı ve celp edilen delillerden anlaşıldığı üzere davalının davanın açılmasında bir kusuru ve ihmali de bulunmadığı, bu sebeple davalının yargılama giderine hak kazandığı anlaşılarak davacının talebi hususunda karar verilmesine yer olmadğına, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz başvuru dilekçelerinde; müvekkili şirketin haciz baskısı altında davalı Kuruma ödeme yaptığını, davanın bu nedenle açıldığını, ödeme nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair verilen kararın hak mahrumiyetine neden olduğunu belirterek kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eksik asgari işçilik bildirildiği gerekçesi ile tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammının iptali, yapılan ödemenin istirdatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bazı hallerde dava devam ederken dava konusu alacağın ödenmesi durumunda dava konusuz kalabilir. Bir başka deyişle davanın esasını oluşturan talep hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm verilmesine gerek kalmaz. Bu durumda Mahkeme tarafından dava hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.

2. Davacı şirketin dava konusu uyuşmazlığa ilişkin taleple ilgili dava tarihinden sonra 02.12.2009 da davalı Kuruma ödemeyi yaptığı, Mahkemece karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmaktadır. Ne var ki davacının ödemesini cebri icra tehdidi ile yaptığı dolayısıyla davacının davayı konusuz bırakan bir ödemesinden söz edilemeyeceğinden davanın esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,