Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11663 K.2023/11257

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili ile dahili davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından müvekkiline 29.07.2013 tarih ve 13218072/2020101/2811983 sayı ve Aylık Prim ve Hizmet belgesi, sigortalı işe giriş bildirgesi verilmesi konulu yazısı ile 05.04.2013 tarih ve 106209-İNC/08 sayılı rapora istinaden bir kısım şahıslar için ek aylık prim ve tahakkuk belgesi ve sigortalı işe giriş bildirgesinin düzenlenerek verilmesini müvekkil kooperatiften talep ettiğini, söz konusu yazının müvekkil kooperatife tebliği üzerine müvekkil kooperatifçe söz konusu yazıya itiraz ettiklerini, müvekkil tarafından 16.08.2013 tarihinde yapılan itiraza gerekçe olarak,

söz konusu yazıda adı geçen şahıslar olan ..., ..., ..., ... ve ... isimli şahısların müvekkil kooperatifin çalışanları olmadığını ve söz konusu şahıslarla kooperatif arasında herhangi bir iş akdi bulunmadığını, 106209-İNC/08 sayılı raporu kabul etmediklerini belirterek; ..., ..., ..., ... ve ... için ek aylık prim ve hizmet belgesi ile sigorta işe giriş bildirgesinin düzenlenerek Kuruma verilmesine dair işlemin usul, yasaya ve hukuka aykırı olduğundan iptaline dair karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Kurumca ... sicil numaralı dosyada işlem gören ...

Tamircileri 3. Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifine ait işyeri dosyası için Kurum müfettişlerince düzenlenen 05.04.2013 tarih 106209-İNC/08 sayılı rapora istinaden 03.03.2013 tarihi itibari ile resen tescil ettirildiğini, işyerinin bildirgesinin ve kaydının ibraz edilmemesinden dolayı İPC uygulanması olduğunu ve çalıştığı halde sigortalı gösterilmeyen kişiler için ek aylık prim ve tahakkuk ile hizmet belgesinin istendiğini, ancak işverenin 16.08.2013 tarihinde Kuruma verdiği dilekçede uygulanan İPC ye itirazda bulunduğunu, sigortalı olarak gösterilen kişilerin çalışmalarının olmadığını,

raporun eksik ve hatalı olduğunu belirterek itirazda bulunduklarını, bu nedenle yapılan incelemede işverenin itiraz gerekçelerinde haksız olduklarını, düzenlenen raporun Kurum müfettişlerince ayrıntılı bir şekilde yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 24.12.2015 tarihli ve 2014/326 Esas, 2015/1830 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, SGK Diyarbakır İl Müdürlüğü İtiraz Komisyonunun 03.09.2013 tarih ve 33 nolu kararına konu işlemlerinin iptaline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 23.11.2017 tarih, 2017/2826 Esas, 2017/9638 Karar sayılı bozma kararında; somut olayda, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 86/6 ncı maddesi gereğince davacının itirazının reddine ilişkin Komisyon kararının tebliğinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurması gerektiği halde 21.10.2013 tarihinde İdare Mahkemesinde dava açtığı ancak dosyada Komisyon kararının davacıya hangi tarihte tebliğ edildiğine ilişkin tebligat parçasının bulunmadığı anlaşıldığından 03.09.2013 tarih ve 33 sayılı Komisyon kararının davacıya ne zaman tebliğ edildiğinin ve İdare

Mahkemesindeki davanın 5510 sayılı Kanun'un 86/6 ncı maddesinde belirlenen 1 ay içerisinde açılıp açılmadığının, 1 ay içerisinde açıldığının anlaşılması halinde ise Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin 26.12.2013 tarih 2013/2970 Esas ve 2013/2774 Karar sayılı kararının ne zaman kesinleştiğinin belirlenip İdare Mahkemesinin kararının kesinleşmesinden sonra 2 hafta içinde eldeki davanın açılıp açılmadığının değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin bozma ilamına uyarak verdiği 19.06.2018 tarihli ve 2018/71 Esas, 2018/525 Karar sayılı kararıyla; bozma ilamı doğrultusunda ilgili yerlere müzekkere yazılmış, komisyon kararının 18.09.2013 tarihinde tebliğ edildiği, İdare Mahkemesindeki davanın süresi içerisinde açılmadığı görülmüş ve davanın reddine karar verilmiştir.

B. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 21.12.2020 tarih, 2020/6254 Esas, 2020/7398 Karar sayılı bozma kararında; somut davada.

5510 sayılı Kanun'un 86/6 ncı maddesi gereğince davacı, Kurum Komisyon kararının kendisine tebliğinden itibaren bir ay içerisinde yetkili İş Mahkemesinde dava açması gerekirken görevsiz yargı yeri olan İdare Mahkemesinde dava açmış ise de davaya konu Komisyon kararı 18.09.2013 tarihinde tebliğ edildiği, 1 aylık dava açma süresinin 18.10.2013 tarihinde sona erdiği,

ancak sürenin son günü 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'un 2 nci maddesi uyarınca “Kurban Bayramının 4 üncü günü” olup tatil günü olduğu bu nedenle, 1 aylık dava açma süresinin son gününün resmi tatile denk gelmesi ve o günün cuma günü olması nedeniyle, bayramın bitimi sonrası ilk iş günü 21.10.2013 tarihinde görevsiz İdare Mahkemesine davanın açıldığı, İdare Mahkemesinde açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verildiği, eldeki davanın 17.03.2014 tarihinde açıldığı,

bu nedenle davanın süresinde açıldığının kabul edilmesi gerektiği, buna göre; ek aylık prim ve hizmet belgesi ile sigorta işe giriş bildirgesinin düzenlenerek kuruma verilmesine yönelik Kurum işleminin iptaline yönelik davanın süresinde açıldığının kabulü ile işin esasına girilmesi gerekirken davanın süresinde açılmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedeni olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin Bozma ilamına uyarak verdiği 24.02.2021 tarihli ve 2021/96 Esas, 2021/161 Karar sayılı kararıyla;

Davacı tanıklarının duruşmada alınan beyanlarında, davacı kooperatifin sadece 4 tane çalışanının olduğu, güvenlik ya da bekçi olarak herhangi bir kişi istihdam etmediğini beyan ettikleri, SGK'dan temin edilen belgelerin incelenmesinde, bahse konu dört kişinin sigortalı olarak bildirildiği, bunların dışında bordro tanığının olmadığı, kolluk marifetiyle yapılan araştırmada; davaya konu işyerinin bloklardan oluştuğu, her blokun gece bekçisinin o blok tarafından istihdam edildiği, kooperatifin bloklardan oluşan dükkanlardan ibaret olduğu,

çevresinin açık ve özel bir girişin olmaması nedeniyle özellikle gece güvenlik sağlamak adına her blokun kendi özel güvenliğini kendisinin istihdam ettiği, davalı Kurumca tespit edilen çalışanların davacı tarafından istihdam edilmediği anlaşılmakla; davanın kabulüne, SGK Diyarbakır İl Müdürlüğü İtiraz Komisyonunun 03.09.2013 tarih ve 33 nolu kararına konu işlemlerinin iptaline karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.12.2021 tarih, 2021/9763 Esas, 2021/16368 Karar sayılı bozma kararında; 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü uyarınca, ilgili sigortalılara usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmeli, gösterecekleri bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurulması gerektiğinden bahisle, sair hususlar incelenmeksizin karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dahili davalıların davacının işçileri olmadıkları, bozma sonrasında dahili davalılarca aksi yönde herhangi bir delilin ibraz edilmediği, yine dinlenen müteveffa ...'in eşi ...'in beyanında eşinin maaşını sanayideki dükkanlardan aldığını belirttiği, her blokun gece bekçisinin o blok tarafından istihdam edildiği, kooperatifin bloklardan oluşan dükkanlardan ibaret olduğu,

çevresinin açık ve özel bir girişin olmaması nedeniyle özellikle gece güvenlik sağlamak adına her blokun kendi özel güvenliğini kendisinin istihdam ettiği, davalı Kurumca tespit edilen çalışanların davacı tarafından istihdam edilmediği anlaşılmakla; davanın kabulüne, SGK Diyarbakır İl Müdürlüğü İtiraz komisyonunun 03.09.2013 tarih ve 33 nolu kararına konu işlemlerinin iptaline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ile dahili davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Dahili davalı ... temyiz dilekçesinde; davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı işyerinde çalıştığı tespit edilen ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ek aylık prim ve hizmet belgesi ile sigorta işe giriş bildirgesinin düzenlenerek Kuruma verilmesine yönelik Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/6 ncı maddesinde.

“Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde,

bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.

Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.

3. Değerlendirme Mahkemece, kooperatif ana sözleşmesi de getirtilmek suretiyle kooperatifin tasfiye edilip edilmediği, yönetim oluşturulup oluşturulmadığı ve bu kapsamda işverenlik sıfatı belirlenmeli; gerekirse komşu esnaflar da tanık sıfatıyla dinlenilerek bekçilerin emir ve talimatları kimden aldıkları belirlenmeli, yine bekçiler de dinlenilerek ücretlerini ve talimatlarını kimden aldıkları hususu sorulmalı; toplanacak tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,