Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11680 K.2023/11298

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili ve davalı ..., ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının davalı ...'a ait ...- Tuhafiye Mağazası işyerinde sigortalı olarak 18.12.1989 tarihinde işe başladığını, 35 gün bu işyerinde çalışarak işten ayrıldığını, müvekkilinin bu çalışmasını kuruma bildirdiğini fakat işe giriş bildirgesi verildikten sonra hiç bir işlem yapılmayarak primlerinin de ödenmediğini, kurum tarafından işe giriş bildirgesi verildiği halde işverenden prim tahsili cihetine gidilmemesi nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğunu belirterek, müvekkilinin kuruma bildirilen, ancak primleri yatırılmamış olan çalışmalarının (sigortalılık başlangıç tarihi ve çalışma süresinin tespiti) tespiti ile çalışmalarına ait primlerin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2.Davacı vekili 05.10.2015 tarihli dilekçesi ile davalı ...'ın vefat ettiğini, geride mirasçıları eşi ..., çocukları; ..., ... 'ın göründüğünü beyan etmiştir.

II. CEVAP

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, kurumlarınca işveren tarafından verilen bildirge ve bordrolara göre işlem yapıldığını belirterek usul ve yasaya aykırı açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... mirasçısı ... cevap dilekçesindeki beyanında; eşi ...'ın 1989 yılında işyeri olduğunu bilmediğini beyan etmiştir.

3.Davalı ... mirasçısı ...'ın cevap dilekçesindeki beyanında; o tarihte 2,5 yaşında olduğunu, konuyu bilmediğini beyan etmiştir.

4.Davalı ... mirasçısı ...'nun cevap dilekçesindeki beyanında; o tarihte yeni doğduğunu, bu konuyu bilmesinin mümkün olmadığını beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.02.2020 tarihli ve 2019/114 E., 2020/40 K., sayılı kararıyla; "Davacının davasının kabulüne, Davacı ...'ın sigorta başlangıç tarihinin 18.12.1989 tarihi olduğunun ve bu tarihten itibaren davalı ...'a ait işyerinde 35 gün süreyle dönemin asgari ücreti ile çalışmış olduğunun tespitine," dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı mirasçılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.02.2021 tarihli ve 2020/891 E., 2021/246 K., sayılı kararıyla; davalı mirasçıları ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı mirasçısı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 15.11.2021 tarihli ve 2021/3804 E., 2021/14233 K. sayılı kararıyla; "Eldeki davada, ihtilaf konusu olan 18.12.1989 tarihinden itibaren 35 günlük süre zarfında geçtiği iddia olunan fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten sadece davacı tanıklarının çalışma olgusunun varlığının tespiti hususunda yetersiz beyanları esas alınarak yazılı şekilde kurulan hüküm hatalı olmuştur.

Buna göre, Mahkemece yapılacak iş, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp, aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişki giderilmeli, çalışma olgusunun varlığına ilişkin deliller, taraflardan da sorulmak suretiyle toplanmalı ve taraf iddiaları irdelenmeli, gerektiğinde re’sen araştırma genişletilerek bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacının davasının kabulü ile davacı ...'ın sigorta başlangıç tarihinin 18.12.1989 olduğunun tespitine dair hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili, davalı ... ve ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, dinlenen tanık ifadelerinin çelişkili olduğunu, görgüye dayalı beyanlarının olmadığını, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiğini, davacının davasını ispat edemediğini, kurum aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı mirasçılarından ... ve ...; tanık beyanlarına itibarla Mahkemece kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davacının davasını ispat edemediğini, aleyhe vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme Davacının 18.12.1989 tarihinden itibaren 35 gün süre ile davalı yanında geçen çalışmalarının tespitini istediği eldeki davada, bozma sonrası yargılamada davacı vekili tarafından sunulan 22.03.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini 18.12.1989 tarihinin sigorta başlangıcı olarak tespiti olarak daralttıkları ve Mahkemece daraltılan talebe göre kabul hükmü kurulduğu anlaşılmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 326 ncı maddesinde belirtildiği üzere, vekâlet ücreti de dâhil yargılama giderlerinin davada haksız çıkan, yani aleyhe hüküm verilen tarafa yükletileceği ve davacının yargılama aşamasında istemini daralttığı kısmının hüküm altına alınmasından dolayı, kısmen kabule göre yargılama giderine hükmedilmesinin yasal bir zorunluluk olduğu gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Diğer yandan davanın açılış tarihine göre fer'i müdahil olan Kurumun, karar başlığında davalı olarak yer alması isabetsiz bulunmuştur.

Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi hükmü uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkemesi kararının, karar başlığında yer alan ...'nın karşısındaki “davalı” ibaresinin silinerek yerine “fer'i müdahil” ibaresinin yazılmasına,

Hüküm fıkrasının birinci bendinde yer alan "kabulüne" ibaresinden önce gelmek üzere “daraltılan isteme göre kısmen ” ibaresinin yazılmasına;

Hükmün (4) numaralı fıkrasının silinerek yerine, “Davacı tarafından yapılan bozma ilamı öncesi yapılan 72,40 TL müzekkere, 190,00 TL tebligat ve 199,80 TL talimat masrafı, bozma ilamı sonrası yapılan 392,20 TL tebligat, 11,80 TL müzekkere masrafı olmak üzere toplam 866,20 TL yargılama giderinin 433,10 TL'sinin, davalı mirasçılarından alınarak davacıya verilmesine” yazılmasına,

Hükmün (5) numaralı fıkrasında yer alan "ve davalı SGK'dan" ibaresinin silinmesine ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının davalı mirasçıları ... ve ...'ndan alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,