Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11696 K.2024/1712

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkeme kararının kamu düzenine aykırılık nedeniyle kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 02.12.1997-30.09.2008 tarihleri arasında işverenlere ait ambalaj imalatı iş yerinde geçen ve bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili, davacının baskı bölümünde değil paketleme bölümünde çalıştığını, itibari hizmet süresi verilmesini gerektirir ağır ve yıpratıcı koşulların bulunmadığını, bildirimlerinin tam olarak ve süresinde usulüne uygun şekilde bildirildiğini, davacı iddialarının zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, işveren bildirimlerine uygun şekilde çalışmaların kayıt altına alındığını, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 5560311450 TC kimlik numaralı 45011997703340 SSK sicil numaraları davacı ... Atlı'nın davalı işyerinde 02.12.1997 ile 30.09.2008 tarihleri arasında 3869 günlük fiili çalışma süresinin 506 sayılı Kanun'un ek 5/II fıkra kapsamında kabulü ile bu sürenin %25'nin itibari hizmet süresi olarak kabulüne ve salt sigortalılık süresine eklenilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Manisa 3. İş Mahkemesince verilen 21.10.2021 tarih, 2020/137 Esas ve 2021/117 Karar sayılı kararın 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kabulüne, 5560311450 TC kimlik numaralı davacı ... Atlı'nın 61841.45 sicil numarasıyla davalı ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. adına (ve alt işveren ... Ambalaj San. ve İnş.

A.Ş. adına) tescilli iş yerinde 02.12.1997-30.09.2008 tarihleri arasında geçen ve 1/A koduyla davalı Kurum'a bildirilen toplam 3.869 günlük fiili çalışma süresinin, 506 sayılı Kanun'un Ek 5/IV maddesi gereğince itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçtiğinin. 967,25 günün itibari hizmet süresi olarak salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi olup, madde de;

"506 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanların aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir." denildikten sonra tablonun II numaralı sırasında "Basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar."ın "a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışan işyerleri, b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri, c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışan işyerleri,

d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri, e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran sun'i ışık altında çalışılan işyerleri, günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışarak yapılan işyerleri," koşullarında çalışanların çalıştıkları her yıl için "90 gün" itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini, "Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır.

Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır." düzenlemesi ile de bu sürenin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiştir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Anılan maddeye göre, sigortalının itibari hizmetten yararlanabilmesi için, yapılan işin, tablonun ilgili bendinde belirtilen işyerinde ve alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarından herhangi birisi ile birlikte gerçekleşmesi yani iki koşulu da taşıması gerekir.

3.Değerlendirme İnceleme konusu davada, davacının davalı işverene ait ambalaj imalatı iş yerinde geçen ve bildirilen çalışmaları için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacının 02.12.1997-30.09.2008 tarihleri arasında bildirilen 3869 gün için 967,25 gün itibari hizmet süresi verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Somut olayda, davalı işveren vekilinin, davacının ambalaja baskı bölümünde değil paketleme bölümünde çalıştığını ifade ettiği, keşif esnasında dinlenen davacı tanığının davacının, paketleme ve ambar bölümünde çalıştığını, baskıya malzeme getirip götürdüğünü, davalı tanığının ise davacının üretim sahasına girmediğini, malzemeleri bekleme alanına bıraktığını ifade ettiği, iş yerinin 2003 yılına ait krokisinde, baskı katında ambar bölümünün bulunmadığı, iş yeri şahsi sicil dosyasından alınan belgelerde, davacının 01.02.1998 tarihinde ambar bölümünde depolama elemanı olarak işe alındığı, davacıya imzası karşılığı 30.01.2004 tarihinde tebliğ edilen belgede ise aynı tarih itibariyle baskı kalite bölümüne barkodlama elemanı olarak geçtiği görülmektedir.

Bölge Adliye Mahkemesince bildirilen çalışmalara 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmet süresi verilebilmesi için yasada öngörülen iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerektiğinden, gerekirse yeniden keşif yapılarak, aynı konulu davası bulunmayan bordro tanıkları da tespit edilip dinlenerek, davacının davalı iş yerinde ve dava edilen iki işveren nezdinde geçen çalışma sürelerinde, hangi işi, hangi bölümlerde ve maddede sayılan hangi zararlı dış etkiye maruz kalarak çalıştığı açıklığa kavuşturulmalı, itibari hizmet süresi kapsamında geçen çalışma süresi belirlenerek bu sürelere itibari hizmet süresi verilmelidir. Ayrıcı kararın hüküm kısmında, davacının soyadının düzeltilerek "Altı" olarak yazılması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılardan ... Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,