Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11747 K.2023/11361

Taraflar arasında görülen prim teşvikinden yararlanma hakkının tespiti davasında davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının yeniden bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Müvekkil şirketin ... adresinde kurulu bulunan ve davalı Kurum nezdinde 2.1107.01.01.1032930.054.06-07 dosya numarası ile işlem gören iş yerinde çalışan sigortalılar için Mart 2011 / Ekim 2015 dönemlerine ilişkin olarak sosyal sigorta prim teşvikinden yararlanma hakkının bulunduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum, açılan dava ile davacının 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan teşvik uygulamasından çıkarak, 4447 sayılı işsizlik sigortası kanunun geçiçi 10 uncu maddesinde düzenlenen prim teşviğinden yararlanmak istediğini, bu teşviiğin 6111 sayılı Kanun'un 74 üncü maddesi ile 4447 sayılı Kanun'a eklenen geçeçi onuncu maddenin 13.02.2011 tarihinde yürürlüğe girdiğini, davacının bu kapsamındaki teşvikten yararlanmak için kuruma başvuru yaptığını, bu başvurunun Kurum tarafından reddedildiğini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 16.03.2016 tarih, E.2016/64, K.2016/144 sayılı kararıyla; "Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı şirketin, 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na eklenen Geçici 10 uncu madde ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği md. 103/4.f. hükümlerine dayanarak, geçmiş dönemlere ilişkin olarak hatalı şekilde seçmiş olduğu aylık prim uygulamasını düzelterek sigorta prim teşvikinden yararlanmak için yaptığı başvurunun, davalı Kurum tarafından 18.03.2015 tarih ve 2015/10 sayılı İç Genelgesi gerekçe gösterilerek red edilmesi nedeniyle, davalı Kurum kararının iptali ile davacı şirketin anılan yasa ve yönetmelik hükümleri çerçevesinde ilgili sigorta prim teşviki uygulamasından geçmiş dönemler bakımından yararlanma hakkı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

... Bu nedenler ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davaya konu Kurum işleminde yasaya aykırı yön bulunmadığı anlaşıldığından davanın esastan reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Öte yandan gerek 5510 sayılı Kanun'un 81/1-ı maddesinde düzenlenen %5 puanlık sigorta prim teşviği, gerekse de, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun geçici 10 uncu maddesindeki prim desteği uygulamasında, işverenlerce Kuruma ödenecek primin işveren hissesinin kanunlarda belirtilen kısmına isabet eden tutar Hazine tarafından karşılanacağından; bu tutarın ister Hazine tarafından karşılanmaması, ister işverenin bu tutarı davalı Kuruma hataen ödemiş olması, isterse de bu husustaki talebin davalı Kurum tarafından reddedilmesi durumunda sebepsiz zenginleşen Hazine olacaktır.

Bu durumda husumetin Hazineye yöneltilmesi gerekir. Bu nedenlerle SGK'nın davalı gösterilerek dava açılmış olması yasaya uygun değildir. SGK'nın davalı sıfatı bulunmamaktadır. HMK 114/1-e53 ve 115 maddeleri gereğince pasif dava takip yetkisi (pasif husumet ehliyeti) yokluğu nedeniyle dava şartı noksanlığından reddi gerektiği kanaatine varıldığı"gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 30.09.2020 tarih, E.2019/4437, K.2020/5229 sayılı kararında "Eldeki davada, davacı, sorumlu olduğu primden kendi hissesine düşen tutarın İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanabilmesi için gereken şartları taşıdığı gerekçesi ile dava açmış, Mahkemece, işverenlerce Kuruma ödenecek primin işveren hissesinin kanunlarda belirtilen kısmına isabet eden tutar Hazine tarafından karşılanacağından; bu tutarın ister Hazine tarafından karşılanmaması, ister işverenin bu tutarı davalı Kuruma hataen ödemiş olması, isterse de bu husustaki talebin davalı Kurum tarafından reddedilmesi durumunda sebepsiz zenginleşenin Hazine olacağı ve bu durumda husumetin hazineye yöneltilmesi gerektiği gerekçesi ile söz konusu hüküm kurulmuştur.

5510 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde Kurumun prim alma zorunluluğu ve ilgililerin de prim ödeme zorunluluğu hüküm altına alınmıştır. Taraflar arasındaki ihtilaf konusu olan prim tutarını davacıdan Kurumun tahsil ettiğine dair çekişme bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, primi tahsil yetkisi ve ilgili maddedeki şartların varlığı halinde işveren hissesine düşen tutarın belirlenerek İşsizlik Sigortası Fonundan talep etme yetkisi sadece Kurumda olduğu ve bu halde davalı Kurumun davalı sıfatına sahip olduğu gözetilerek, işin esasına girilmesi gereğinin dikkate alınmaması ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

B-... Mahkemece, yukarıda açıklanan ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un Ek m. 17 hükmüne göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davaların konusuz kalacağı ancak bu konuda karar verme yetkisinin İlk Derece Mahkemesi’ne ait olduğu, davacı vekilinin temyiz talebinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğinden anılan yasa maddesi kapsamına göre bir karar verilmesi gerekir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 15.12.2020 gün, E.2020/252, K.2020/309 sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; bozma ilamında da belirtildiği üzere karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un Ek m. 17 hükmüne göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davaların konusuz kalacağı" gerekçesiyle davacının davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında Eldeki davada ise, mahkemece, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, ek 17 nci maddenin gelmesi ile oluşan bu yeni durumun dikkate alınması ile davaya konu uyuşmazlığa ilişkin yasal tüm dayanaklar ve teşvik hükümlerinden faydalandırılma ve faydalandırılma sonrasında fazla ödenen tutarların iadesi/mahsubu istemleri bakımından ek 17 nci maddenin ilk üç fıkrası da dâhil olmak üzere yasal tüm dayanaklar irdelenmeli, teşvik veya destekten faydalandırılma şartlarının varlığı ile birlikte incelenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "SGK'nın 26.04.2022 tarihli yazı cevabında davacı işyerinin 5510 sayılı Kanun'un Ek-17 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında geriye yönelik teşvikten faydalanmak için 21.12.2015 - 23.05.2018 - 26.10.2018 - 04.09.2020 ve 26.03.2021 tarihlerinde başvuruların bulunduğu ve başvuruya ilişkin 2011/03-2017/09 dönem aralığına ait iptal, ek ve asıl aylık prim hizmet belgelerinin kurumca onaylandığı, oluşan alacak tutarlı tahsilatların iş yerinin prim borçlarından mahsup edildiği bildirildiği" gerekçesiyle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum, hükmün eksik incelemeye dayalı olduğunu beyanla Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, prim teşvikinden yararlanma hakkının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331 inci maddesi.

3. Değerlendirme Eldeki davada, davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin verilen karar yerinde olmakla birlikte; davalı şirket unvanı "... İçecek A.Ş." olmasına rağmen karar başlığında "... Kaynak Suyu Ltd. Şti" şeklinde gösterilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddi ile,

Karar başlığında davalı konumunda yer alan "... Kaynak Suyu Ltd. Şti." ibarelerinin silinerek yerine "Davalı: ... İçecek A.Ş." ibarelerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,