Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1178 K.2023/3393

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/2294 E., 2022/1860 K.

DAVALILAR

1- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanığı vekili Avukat ... ... ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 27. İş Mahkemesi

SAYISI

2020/188 E., 2022/138 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı şirket yönünden açılmamış sayılmasına, davalı Kurum yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı şirkette işe başlama tarihinin 01.01.1982 olduğunu, buna rağmen emeklilik işlemleri sırasında davacının işe başlama tarihinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca 15.12.1982 olarak dikkate alındığını belirterek, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.01.1982 tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; talebin haksız ve yersiz olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Pak.ve Amb. Ticaret (...,...) unvanlı işyerine yönelik davanın açılmamış sayılmasına, SGK'ya yönelik davanın kısmen kabulü ile davacının ... sicil sayılı işyerinde 01.01.1982 tarihinde 1 gün süreyle günlük brüt asgari ücretle 506 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığı ve 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesine göre davacının sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 05.05.1982 tarihi olduğu ve 01.01.1982 tarihindeki 1 günlük çalışmasına ait primlerin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde,mahkemece açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, kurumca yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.04.1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60'ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci, maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Davacı adına 01.01.1982 tarihli işe giriş bildirgesinin ... Pak. ve Amb.

Tic. - ... unvanlı işyerinin 631 sicil no.lu işyerinden verildiği,ambalaj konulu işyerinin 1980/3. ve 4. dönem bordrolarının dosyaya ve bu bordrolardan çalışması gözüken sigortalılardan 4 ünün dinlendiği bunlaran sadece ...'ın davacı çalışmasını doğruladığı, diğerlerinin hatırlamadığı, dosyaya davacının yine aynı talepli açtığı ancak takip etmediği için açılmamış sayılmasına karar verilen ...

19. İş Mahkemesinin E.2010/68 esasa dair dava dosyasının da işbu dosya içine alındığı,dosya içeriğinde ise işyerinin 1981/1. dönem bordrosunun da mevcut olduğu,anılan dönem bodrosunda da 13 sigortalının bildiriminin yapıldığı anlaşılmıştır.

Buna göre mahkemece 1981/1. dönem bordrosunda bildirimi yapılmış olan ve dinlenen tanıklar dışında kalan sigortalıların da beyanları alınmalı, yöntemince dava konusu dönemde işyerine komşu işyerleri ve kayıtlı çalışanları SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla tespit edilerek işyeri çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...