Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12232 K.2023/13019

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... ile SGK Başkanlığı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... ile SGK Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 23 Nisan 2002 ile 4 Kasım 2012 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; 2008 öncesi çalışmaların hak düşürücü süre nedeni ile reddi gerektiğini, hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini ve özenle araştırılması gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının, ...'e ait işletmede 03.02.2012 tarihinde işe başladığını, 05.11.2012 de iş akdinin sona erdiğini, davacının tespiti istenen dönemde farklı işyerlerinde çalıştığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ...'e ait 66193.07 sicil numaralı işyerinde 01.01.2008 - 13.08.2008 tarihleri arasında hizmet akdine tabi ve dönemin asgari ücreti ile aralıksız çalıştığının tespitine, 03.02.2012 - 05.11.2012 tarihleri arasında davalı ...'e ait 66193.07 sicil numaralı işyerinde geçen çalışmaları SGK'ya bildirildiğinden bu döneme ilişkin hizmet tespiti talebinin hukuki yarar yokluğundan reddine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve SGK Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili; Mahkemece olmayan bir şirket adına hüküm kurulmuş olduğunu, davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı sürece dahili davalı dilekçesi bile sayılmayacak bir dilekçe ile dava dışı bir kişiye husumet yöneltilerek davaya ithalinin mümkün olmadığını, müvekkili hakkında davalı sıfatıyla hüküm kurulmasının usule ve yasaya aykırı olduğunu, davacının davasını ispat edemediğinden dolayı davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

Davalı Kurum vekili; bu tür davalarda aslolanın resmi belge ve kayıtlar olduğunu, bu belgelerin aksinin aynı mahiyette belgelerle ispatlanmadıkça davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, mahkemenin ise sadece tanık beyanlarını nazara alarak hüküm kurduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında toplanan delillere, davacının SGK hizmet cetveline, davalı işyeri ile ilgili SGK sicil dosyasına, dinlenen bordro tanıklarının beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre ilk derece mahkemesinin kısmen kabule ilişkin karar ve gerekçesinin doğru olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve SGK Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, ... Yapı İnş.Plastik Sera Ört. Malz. A.Ş. adında bir tüzel kişilik bulunmadığını, olmayan bir kişilik adına hüküm kurulamayacağından davalı sıfatı da verilemeyeceğini, vekalet ücreti yönünden sorumlu tutulmasının da başlı başına usul hükümlerine aykırı olduğunu,... yönünden HMK 124/3 maddenin uygulanması için davanın tarafının bir talepte bulunması gerektiği, taraf değişikliği talebinin dahili davalı dilekçesi ile davaya yeni taraflar ekleme hakkını vermediğini, bu nedenlerle davalı ... hakkında davalı sıfatıyla hüküm kurulmasının usule ve yasaya aykırı olduğunu, tanık beyanlarının ispata elverişli olmadığını, çelişkili olduğunu belirterek temyiz etmiştir.

Davalı SGK vekili, davacının davalıya ait işyerinde fiilen çalışmış olduğuna dair dosyada yeterli bilgi ve belge olmadığını, tüm bordro tanıkları ile kamu tanıklarının ifadelerinin alınmadığını, davacının davalı iş yerinde fiilen çalıştığını gösterir izin kağıdı, vizite kağıdı, bordrolar vb.resmi bilgi ve belgelerin dava dosyasına sunulmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanunun 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesidir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi ile birlikte 01.10.2008 ve sonrası bakımından ise 5510 Sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleri olup, 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki dosyada, 66193 sicil numaralı ... unvanlı işyerinin 15.08.1991 tarihinde inşaat malzemeleri satışı işinden kanun kapsamına alındığı, davacının hizmet cetvelinde, 13.08.2010-16.01.2011 tarihleri arasında 1119774 sicil numaralı dava dışı Rembal İnş.; 12.10.2010-18.10.2010 tarihleri arasında 1184057 sicil numaralı dava dışı Yüksel Sebze Ltd.Şti.;17.01.2011-01.04.2011 tarihleri arasında 1184435 sicil numaralı dava dışı Baltaş Sera Ltd.Şti ve 03.02.2012-05.11.2012 tarihleri arasında 66193 sicil numaralı dahili davalı ... unvanlı işyerinden hizmetinin bildirildiği, dönem bordrolarının dosyada bulunduğu ve bordro tanıklarının dinlendiği, Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından ise ... Yapı İnş.Plastik Sera Ört.Malz.AŞ unvanlı işyeri kaydına rastlanmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Bir kısım tanık beyanlarında, davacının ... yanında çalıştığı, ancak bir süre sonra şirketin kurulduğu, davacının bu tarihten itibaren şirket nezdinde çalıştığı ve şirketin de aynı adreste faaliyet gösterdiği, şirketin hırdavat işi yaptığı ve davacı gibi bir kaç kişinin şirkete kaydırıldığı ifade edildiğinden, ... dışında şirket olarak faaliyet gösteren işyeri olup olmadığı daha ayrıntılı olarak ticaret sicil müdürlüğünden ve ilgili vergi dairesinden sorulmak suretiyle araştırılmalı ,kabul edilen dönem açısından ise davacının tam olarak hangi tarihte işe başladığı,

hangi tarihe kadar çalıştığı ve bu çalışmanın niteliği, kısmi süreli mi, tam süreli mi olduğu konusunda tanık beyanlarındaki belirsizlik giderilmeli, yeteri kadar bordro tanığı ve komşu işyerlerinin tespit edilecek işverenleri ile kayıtlı çalışanları dinlenmek suretiyle gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalı,

davacının temyiz yoluna başvurmamış olması nedeniyle davalılar lehine oluşan usuli kazanılmış hak dikkate alınmak suretiyle; deliller hep birlikte değerlendirilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,