Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12258 K.2024/76

Taraflar arasındaki sigorta primine esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işveren nezdinde 13.05.2014 tarihinde çalışmaya başladığını, bu çalışmasının 04.04.2018 tarihine kadar aralıksız sürdüğünü, davacının işten ayrıldığı tarihte maaşının 2.750,00 TL olduğunu, bunun 2.500,00 TL'sinin maaş 250,00 TL'sinin ise yemek ücreti olduğunu, davalı işverenin davacının maaşını gerçek ücret üzerinden değil, asgari ücret üzerinden gösterdiğini ileri sürerek, davacının 13.05.2014 – 04.04.2018 tarihleri arasındaki prime esas kazançlarının tespiti ile oluşan farkların yasal faizi ile ödenmesine ve bu tarihten sonra alacağı maaşların da düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının asgari ücretin üzerinde ücret aldığına dair herhangi bir yazılı belge bulunmadığını, tanık beyanları ve emsal ücret araştırması ile sonuca gidilmesinin mümkün olmadığını, işçilik alacakları bakımından sigortalı ve işveren arasında kesinleşen mahkeme ilamının hizmet tespit davasına ilişkin bölümünün sonraki davada kesin hüküm teşkil etmeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve yersiz olduğunu belirterek, reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece yapılan değerlendirmelere göre 13.05.2014-31.12.2015 tarihleri arasındaki dönem yönünden, işçilik alacağı davasında davacının son ücretinin brüt asgari ücret tutarı 3.746,95 TL olduğu kabul edilerek hesaplama yapıldığı,

ayrıca tanık ....'nın davacının ilk işe başladığında davalı ile yaptığı özel görüşmede davacının aylık 2.300 TL net ücret ile işe başladığına yönelik beyanı dikkate alındığında, davacının prime esas kazanç iddiasının bu dönem yönünden kanıtlandığı ve asgari ücretin 1,81 katı ücretle çalıştığının kabul edilmesi gerektiği, 01.01.2016-04.04.2018 tarihleri arasındaki dönem yönünden ise talep konusu ücret miktarının senetle ispat sınırının üstünde olduğundan bu dönem yönünden davacının iddiasının yazılı delil ile kanıtlanamadığı,

kesinleşen işçilik alacağı dosyasında hüküm altına alınan ücret ödemesinin davacıya ödenmiş olması halinde ise prime esas kazanca tâbi olduğu en son ay olan 2018/03.ayı kazancına dâhil edilmesi gerektiği gerekçeleriyle

Davacının prime esas kazancının tespiti talebinin kısmen kabulü ile Davacının davalı işverene ait 1232923.07 sicil numaralı iş yerinde

a-01.01.2016-28.02.2018 tarihleri arasındaki dönem yönünden, prime esas kazançlarının tespiti talebinin reddine,

b-13.05.2014-31.12.2015 tarihleri arasındaki dönem yönünden, 2014/05. ayda 549,42 TL, 2014/06. ayda 867,51 TL, 2014/07. ayda 918,54 TL, 2014/08. ayda 918,54 TL, 2014/09. ayda 918,54 TL, 2014/10. ayda 918,54 TL, 2014/11. ayda 918,54 TL, 2014/12. ayda 918,54 TL, 2015/01. ayda 973,21 TL, 2015/02. ayda 973,21 TL, 2015/03. ayda 973,21 TL, 2015/04. ayda 973,21 TL, 2015/05. ayda 973,21 TL, 2015/06. ayda 973,21 TL, 2015/07. ayda 1,031,53 TL, 2015/08. ayda 1,031,53 TL, 2015/09. ayda 1,031,53 TL, 2015/10. ayda 1.031,53 TL, 2015/11. ayda 1.031,53 TL, 2015/12. ayda 1.031,53 TL ek SPEK verilmesi gerektiğinin tespitine,

c-2018/03. ayda 13.191,40 TL ek SPEK verilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı işveren vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin kısmen ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının çalıştığı tüm dönemler yönünden prime esas kazanç tespiti yapılması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının iddialarının yersiz olduğunu, iddianın yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini, davacı tarafından dosyaya yazılı delil veya delil başlangıcı niteliğinde olabilecek herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığını, ispatlanamayan davanın reddinin gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

3.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki yazılara, hükmün Dairece de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı İşveren Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı işveren vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta primine esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

Diğer taraftan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayıl Kanun'un 86/9 uncu maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 nci ve 80 inci maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun.

200 üncü maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği,

202 inci maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça veya temsilcisi tarafından verilen belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3.Değerlendirme

1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı 13.05.2014 – 04.04.2018 tarihleri arasındaki prime esas kazançlarının tespiti ile oluşan farkların yasal faizi ile ödenmesi ve bu tarihten sonra alacağı maaşların buna göre düzeltilmesini istemiş, Mahkemece, yapılan yargılama ile hükümde yazılı gerekçelerle, 01.01.2016-28.02.2018 tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının prime esas kazanç tespiti talebinin reddine, 13.05.2014-31.12.2015 tarihleri arasındaki dönem yönünden kesinleşen işçilik alacağı dosyası ile tanık beyanları esas alınarak davacının asgari ücretin 1,81 katı ücretle çalıştığının tespitine, 2018/03. ayda ise 13.191,40 TL ek SPEK verilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

2. Somut olayda, Mahkemenin 01.01.2016-28.02.2018 tarihleri arasındaki dönem yönünden prime esas kazanç tespiti talebinin reddine yönelik kararı yerinde ise de 13.05.2014-31.12.2015 tarihleri arasındaki dönem yönünden hükmün hatalı ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu, 2018/3.ay yönünden ise Dairemiz geri çevirme kararı gereği Kurumdan gelen yazı cevabına göre, kesinleşen işçilik alacağı dosyasında hüküm altına alınan alacakların Mahkeme kararına istinaden davacıya ödendiğinin ve sigorta primine esas kazancının ilgili son aya mal edildiğinin bildirildiği anlaşılmakla, Mahkemece yapılacak iş; 13.05.2014-31.12.2015 tarihleri arasındaki dönemin yazılı delille ispatlanamadığından reddine karar vermek, 2018/3. ay yönünden ise davanın konusuz kalıp kalmadığını değerlendirmekten ibarettir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,