Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12298 K.2024/319

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasında davanın reddine dair verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 01.08.2009 tarihi ile 15.01.2013 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'a göre zorunlu tarım sigortalısı olarak çalıştığını, davalı Kurumun bu çalışmayı kabul ettiğini, primi tahakkuk ettirdiğini, müvekkilinin bu döneme ait prim borçlarını da ödediğini, 02.02.2010 tarihinde emekli olmak için Kuruma başvurduğunu, ancak davalı Kurum tarafından bu döneme ait prim ve günlerinin iptal edildiğinin bildirildiğini, iptal gerekçesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin söz konusu dönem içinde Ceyhan Ziraat Odasına kaydının bulunduğunu,

bu dönemlerde yer kiralayıp ekim dikim yaptığına buna ilişkin kira sözleşmelerinin mevcut olduğunu, gübre desteği, mazot desteği aldığını, ziraat borsalarına tescil beyanlarının olduğunu, ürünleri sattığına dair teslim tesellüm belgelerinin olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere müvekkilinin 01.08.2009 tarihi ile 15.01.2013 tarihleri arasında 2926 sayılı zorunlu tarım sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, müvekkili Kurum kayıtlarının tetkikinde davacının, 5510 sayılı Kanun'un 4/1.b bendine tabi olarak ..... sicil numarası ile Ceyhan Sosyal Güvenlik Merkezinde tescil kaydı bulunduğunun anlaşıldığını, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili olan mahkemenin sigortalının işlem merkezi olan ....

İş Mahkemesi olduğunu, HMK nın 14 üncü maddesine göre "Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda o şubenin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir" denildiğini, bu nedenle yetkisizlik itirazında bulunduklarını ve davanın usulden reddini talep ettiklerini, davacı sigortalının Kuruma 15.07.2009 tarihli tevkifatçı listesindeki primi Bağ-Kur borçuna aktarılmış olup 01.10.2008 tarihi sonrası tevkifat kesintisine istinaden tescil tarihi geri çekilemediğinden dolayı talebinin reddolduğunu, bu nedenle Kurum tarafından yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.07.2018 tarih, 2018/47 E., 2018/466 K. sayılı kararıyla; "... Mülga 1479 ve 5434 sayılı Kanunlarda 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesine paralel bir düzenleme bulunmadığı gibi, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesinde de sigortalılık niteliğini taşıdıkları halde Kuruma kayıt ve tescili yapılmamış sigortalıların, Kurum kayıtlarında yer almayan sigortalılıklarını tespit davalarına sadece 4/I-a. sigortalıları yönünden imkan verilmiş, 4/I-b ve c. sigortalılara bu imkan tanınmamış olmakla dosya kapsamında bulunan Av Mahmut Beylem' in düzenlemiş olduğu bilirkişi raporunun denetime açık hüküm kurmaya elverişli olduğu gözetilerek hükme esas alınarak yukarıda açıklanan nedenlerle davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davanın kabulü gerektiğini beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 27.07.2019 tarih ve E.2019/239, K.2020/485 sayılı kararı ile "... Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacının istinaf başvurusunun esas yönünden reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 14.10.2020 tarih ve E.2020/2733, K.2020/6071 sayılı kararında; "... eldeki davada, 2009-2011 yıllarına ait müstahsil makbuzları ve 15.07.2009 tarihli prim ödemesi bulunduğu da gözetilerek Mahkemece, davacının 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak herhangi bir başvurusu, prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatı bulunup bulunmadığı hususları ayrıntılı olarak araştırılarak sigortalılık süresi belirlenmeli ve yapılacak araştırma ve inceleme sonucuna göre karar verilmelidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...

Tüm dosya kapsamı ve Yargıtay bozma ilamı gereği değerlendirildiğinde, prim tevkifatının sigortalılık için davacının irade açıklaması olarak yorumlandığı gözetildiğinde davacının, prim tevkifat tarihini takip eden aybaşı 01.08.2009 tarihinden itibaren sigortalılığın başlatılması ve 15.07.2009 sonrası dönemde Kira Sözleşmeleri, Furkan Tarım'a döktüğü ürün teslim belgeleri ve Furkan Tarım tarafından Ceyhan Ticaret Borsasına verdiği müşterek alım satım beyannameleri ve Ziraat Bankası kayıtları,

2009-2011 yıllarına ait müstahsil makbuzları ve 15.07.2009 tarihli prim ödemesi davacının kendi nam ve hesabına bağımsız tarımsal faaliyetinin devam ettiği gözetilerek 01.08.2009 -15.01.2013 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'un 4/I-B Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 2926 sayılı Kanunun 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz sebeplerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine,