Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12417 K.2023/13155

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden kabulüne, davalı ... İnş. Nak. Sos. Hizm. Ltd. Şti. yönünden reddine kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı Kurum bünyesinde çeşitli alt işverenler nezdinde 02.04.2018 tarihine kadar bahçıvan olarak kesintisiz çalıştığını, müvekkilinin 01.04.2018 tarihinde iş akdine son verilmesine rağmen 02.04.2018 tarihine kadar 1 gün davalı Kurum tarafından sigortasız çalıştırıldığını, müvekkilinin davalı Kuruma hizmet sunan taşeron firma olan ......Ltd Şti'de çalıştığını belirterek, sigortasız çalıştırıldığı dönemlere ait eksik yatan sigorta primlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, eldeki davanın 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, husumet yönünden müvekkili Kurum belediye başkanlığının insan kaynakları ve eğitim daire başkanlığının yazı içeriğinde 01.07.2004-01.04.2018 tarihleri arasında park bahçe ve yeşil alanlar daire başkanlığı tarafından yapılan hizmet alım ihalesi kapsamında son alt işveren ... İnş../... İnşaat İş Ortaklığı bünyesinde çalıştığını, dolayısıyla husumetin her bir şirkete ayrı ayrı yöneltilmesi gerektiğini, davacının işe giriş ve çıkışlarının SGK'ya bildiren ve prim ödemesinin dava dışı şirket ortaklığı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde, davacının müvekkili şirket bünyesinde 23.01.2017 ile 01.04.2018 tarihleri arasında bahçıvan olarak çalıştığını, davacının iş akdinin 696 sayılı KHK'nın 127 nci maddesi ile 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 24 üncü maddesi belirlenen koşulların oluşmaması nedeniyle sona erdirildiğini, bu KHK'nın yayımlanmasından sonra müvekkili şirketin diğer davalı ... Büyükşehir Belediyesindeki taşeronluk faaliyetlerinin sona erdiğini, davacının iş akdinin kod 40 sebebiyle 01.04.2018 tarihinde sona erdirildiğini, davacının 02.04.2018 günü müvekkili şirket bünyesinde çalışmasının bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

3.Fer'i müdahil ... Başkanlığı cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davalı ... Büyükşehir Belediyesi yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile davacının 02.04.2018 tarihinde 1 gün süreyle davalı ... Büyükşehir Belediyesinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının ve bildirilmeyen 1 günlük hizmetinin Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine, davalı ... İnşa. Ltd. Şti. bakımından davanın husumet nedeni ile reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde, eksik inceleme araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, kamu düzeni kapsamında inceleme yapılması gerektiğini belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde, Yerel Mahkemece verilen kararın doğru olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Büyükşehir Belediyesi ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin, Diyarbakır 5. İş Mahkemesinin 13.05.2019 tarih ve 2018/329 Esas, 2019/269 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurularının, HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde, istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Hizmet tespiti davalarının amacı, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır.

Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

2. Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığı altında somut olay değerlendirildiğinde; davacının ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde, ihale yolu ile hizmet alımı yapılan alt işverenler nezdinde 02.04.2018 tarihine kadar ile çalıştığı, 01.04.2018 tarihinde iş akdinin sona erdirildiği ancak iş akdinin sona erdirildiği bildirilmediğinden 02.04.2018 tarihinde çalışmaya devam ettiğini, dolayısıyla 1 gün boyunca davalı ... tarafından sigortasız çalıştırıldığını iddia ettiği ve 02.04.2018 tarihine kadar Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi nezdinde çalıştığının tespitine, aksi kanaatte olunması halinde ise 01.04.2018-02.04.2018 arasında ise ...

Ltd. Şti. tarafından yatırılmayan primlerinin yatırılması talebinde bulunduğu, davalı ... ile davalı ...-... iş ortaklığı ile 01.03.2017-28.02.2018 arası döneme ilişkin temizlik ihalesi nedeniyle sözleşme akdedildiği, davacının hizmet döküm cetveline göre en son 01.03.2018-01.04.2018 tarihleri arasında 73927 sicil no.lu ... Tem. Tic. Ltd. Şti. nezdinde sigortalılığının bulunduğu, öte yandan davalı ... Tem. Ltd. Şti.'nin dosyaya sunduğu puantaj cetvellerine göre ... Ltd.

Şti.'nin yukarıda anılan sözleşmeden sonraki dönem olan davalı ... nezdinde 01.03.2018-30.04.2018 tarihleri arasında bu işi devam ettirdiği,öte yandan davalı Belediyenin Mahkemeye gönderdiği müzekkere cevabında alt işverenler nezdinde çalışan davacının kadrolu işçi statüsüne geçmek için yaptığı başvurunun güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz olması nedeniyle reddedildiği,

anılan reddi de içeren Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı tespit komisyon kararının 02.04.2018 tarihli kararının aynı tarihte belediyenin web sayfasında yayınlandığının, Mahkemece Belediyeye duyurunun web sayfasında hangi saatte yayınlandığının sorulduğunun ancak belediyenin bu konuda Mahkemeye bilgi vermediğinin, buna karşın bir kısım tanıkların 02.04.2018 tarihinde akşam mesai saati sonrası yayınladığı yönünde beyanlarının olduğu davacı tanığı, bordro tanığı ve belediye çalışanlarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Buna göre Mahkemece, öncelikle dava konusu dönemi kapsar şekilde yapılmış sözleşme,ihale evrakı, puantaj cetvelleri getirtilmeli, puantaj cetvellerinde adı geçenlerin beyanları alınmalı, davacının dava konusu dönemde çalışma olgusu ve hangi işverenlik nezdinde çalışmaların geçtiği gerçekleştiği tereddütsüz şekilde ortaya konulmak suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,