Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12562 K.2023/12126

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı ... ait işyerinde 01.01.1976 tarihinde mobilya işçisi olarak işe başladığını, bir günlük çalışmanın var olduğunu, bu tarihin sigortalılığına ve emekliliğine başlangıç teşkil etmesi için tespitini, davacının söz konusu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla haksız ve yersiz açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.01.1976 tarihinde 42035.06 sicil sayılı dava dışı ...'a ait işyerinde 1 gün süreyle sigortalı olarak çalıştığı ile sigorta başlangıç tarihinin 01.01.1976 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Dava, sigortalılık başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

01.10.1960 doğumlu davacının 01.01.1976 tarihinde davalıya ait iş yerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin bulunduğu, işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının 1976 yılı serilerinden olması, işe giriş bildirgesindeki sigortalı imzasının davacı eli ürünü olduğunun anlaşılması ve dinlenen tanık beyanlarından davacının nizalı dönemde davalı yanında geçen çalışmasının doğrulanması karşısında...." davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.01.1976 tarihinin (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi ile geçici 54 üncü maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, "Erdal Mobilya unvanlı 42035 sicil no.lu unvanlı" işyerinden davacı adına işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işe giriş bildirgesindeki işyeri adresinin "Taşdelen Sok.

No:4 ...-..." olduğu, öte yandan Kurumun "42035" sicil no.lu işyerinin ... unvanlı işverene ait olduğu ve Kanun kapsamının 20.10.1970-29.04.2008 tarihleri arasında olduğu, işyeri adresinin "Demirhendek Cad.

No:122 ... -..." adresi olarak bildirildiği, işyerinden 1976/1-4. dönem arası bordrolarının verilmediği, bunun yanında 1975/1,2,1974/1,2,4, 1973/1-4,197271, ve 1970/1-3. dönem bordrolarının da verilmediği, öte yandan 1975/3-4,1974/3,1972/2,3,1971/1-4 ve 1970/4. dönem bordrolarının verildiğinin bildirildiği, öte yandan davacının işe giriş bildirgesindeki adres olan "Taşdelen Sok.

No:4 ...-..." adresinde ise mobilya atölyesi konulu ... unvanlı 51634 sicil no.lu 01.07.1972-23.08.1980 arası bir işyeri daha bulunduğu, bu işyerinden de 1976'da bordro verilmediği, 1977/2-4 arası ve 1987/1 dönemde ...'ün bildirildiği, ancak Mahkemece anılan işyerinin davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen 42035 sicil no.lu işyeri ile bir ilişkisinin olup olmadığı davacının çalışmasının hangi işyeri ve işveren nezdinde geçtiğinin belirlenmeden dinlenen davacı tanık anlatımlarına göre karar verildiği anlaşılmıştır.

3.Buna göre Mahkemece, "Taşdelen Sok.

No:4 ...-..." adresinde mobilya atölyesi konulu ... unvanlı 51634 sicil no.lu işyerinin davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen 52035 Erdal Mobilya unvanlı işyeri ile ilintili olup olmadığı, davacının hangi işyerinde ve hangi işveren nezdinde çalıştığı davacının beyanı da alınmak ve anılan işyerinde bordrolu çalışan olan ... de dinlenmek suretiyle belirlenmeli, 42035 sicil no.lu işyerinde sigortalılığı bulunan ancak dinlenmeyen Rıfat Şahin'in beyanına başvurulmalı, tanık olarak dinlenen Halil İbrahim Gürleyik'in hizmet döküm cetveli Kurumdan celbedilmeli,

davacıdan çalışmasını bilebilecek başkaca kişilerin olup olmadığı da sorulmak suretiyle belirlenecek kişilerin çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,