Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12578 K.2024/30

Taraflar arasında 2925 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının iptali, 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun ve 27.11.2014 tarihli tahsis talebine istinaden aylığa hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekilinin 01.02.1992 tarihinde Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, daha sonra Kurum tarafından re'sen tarım SSK sigortalısı yapıldığını, her iki tarım sigortalılığının çakıştığını belirterek sigortalılık başlangıcının 01.04.2001 tarihine çekildiğini, bu nedenle emeklilik için 58 yaşını beklemesi gerektiğininin belirtildiğini, ancak bu süreye ait Tarım Bağ-Kur primlerinin tahsil edildiğini, tescil işleminin 01.04.2001 tarihine çekilmesi ile müvekkilinin hak kaybına uğradığını iddia ederek,

13.05.2015 tarihli Kurum işleminin iptaline, çakışan sigortalılıktan Tarım SSK sigortalılığının iptali ile Tarım Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğunun tespitine, 27.11.2011 tarihli emeklilik dilekçesine göre bu tarihten itibaren emekliliğe hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.02.2016 tarihli ve 2015/174 E. 2016/59 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne, 15093024 sicil ve 7939494173 Bağ-Kur numaralı davacı ...'in 2926 sayılı Kanun ile çakışan 01.03.1992 ile 31.12.1992 devresindeki 2925 sayılı Kanun'da geçen 150 günün iptali gerektiğinin, 01.03.1992 ile 27.11.2014 tarihleri arasında 2926 sayılı Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun, 27.11.2014 tahsis talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.12.2014 tarihiyle 4956 Kanun'un 54 üncü maddesiyle 2926 sayılı Kanun'a eklenen ek madde.

3 esas alınarak 4759 sayılı Kanun ile değişik 1479 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasının (h) bendi uyarınca yaşlılık aylığına hak kazandığının, tahsis talebi ile ilgili olarak 13.05.2015 tarihli Kurum işleminin iptali gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 21.05.2018 tarihli ve 2016/10965 E., 2018/4940 K. sayılı kararında; dava konusu dönem yönünden davacının 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak herhangi bir başvurusu, prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatı bulunup bulunmadığı hususlarının ayrıntılı olarak araştırılması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 05.11.2020 tarihli ve 2018/242 E. 2020/386 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne, ... Başkanlığı Isparta İl Müdürlüğünün 13.05.2015 tarihli işleminin iptaline, davacının 01.03.1992-21.03.2001 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile davacının 27.11.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının ve bu tarihi takip eden aybaşı olan 01.12.2014 tarihinden itibaren davacıya yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiş, karara karşı davalı Kurum vekili temyiz talebinde bulunulmuştur.

2. Dairemizin 20.09.2021 tarihli ve 2021/1976 E., 2021/10545 K. sayılı kararında; davacının tarımsal faaliyetinin olduğu yönünde tespitte bulunulmuş ise de Tarım Bağ-Kur sigortalılığının belirlenmesi açısından davacının kooperatif, birlik veya fabrikalara ürün satışı olup olmadığı ve bu ürün satışlarından prim tevkifatı yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiği, bu kapsamda ilgili kooperatif, birlik,

şeker fabrikaları ile yörede bulunan diğer tarım ürünlerinin satıldığı fabrika ve işletmelerden araştırma yapılarak davacının buralara ürün satışının olup olmadığının ve bu ürün satışlarından prim tevkifatı yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi, elde edilecek sonuca göre 21.03.2001 yılına kadar tarımsal faaliyetinin olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Ücüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 12.04.2022 tarihli ve 2021/464 E. 2022/327 K. sayılı kararıyla; davacının uyuşmazlık konusu 21.3.2001 tarihine kadar tarımsal faaliyeti, bu faaliyeti kapsamında ürün satışı ve prim ödemesi olduğuna ilişkin somut bir delil tespit edilemediği belirtilerek davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili tarafından temyiz talebinde bulunulmuştur.

2. Dairemizin 29.09.2022 tarihli ve 2022/9413 E., 2022/11566 K. sayılı kararında; hükmüne uyulan önceki bozma ilamları kapsamında 01.03.1992-31.12.1992 tarihleri arasında davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun kesinleşmiş olduğu, davacı 01.04.2001-27.11.2014 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğundan, bu dönem yönünden hukuki yarar yokluğundan ret kararı verilmesi gerektiği, tarımsal faaliyetin kanıtlanamaması nedeniyle 01.01.1993-01.04.2001 tarihleri arası dönem bakımından sigortalılık süresinin tespiti isteminin reddi kararının ise yerinde olduğu belirtilerek davacının tahsis talebinin değerlendirilmesi, elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

01.03.1992-31.12.1992 tarihleri arasındaki dönem yönünden 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğu kesinleştiğinden bu dönem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, 01.04.2001-27.11.2014 tarihleri arasındaki dönem yönünden açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, 01.01.1993-01.04.2001 tarihleri arasındaki dönem yönünden ispatlanamayan davanın reddine, davacının 27.11.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alma yönünden yaş şartını sağlayamadığının tespiti ile yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili, yeterli inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.03.1992-31.12.1992 tarihleri arasındaki 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığının iptali, 01.03.1992-27.11.2014 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olduğunun ve 27.11.2014 tahsis talebine istinaden aylığa hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 2926 sayılı Kanun'un 2, 5, 7, 9 uncu, 1479 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme

İnceleme konusu davada; davacı 01.03.1992-31.12.1992 tarihleri arasındaki 2925 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının iptalini, 01.03.1992-27.11.2014 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olduğunun ve 27.11.2014 tahsis talebine istinaden aylığa hak kazandığının tespitini talep etmiş, Mahkemece 01.03.1992-31.12.1992 tarihleri arasındaki dönem yönünden 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğu kesinleştiğinden bu dönem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, 01.04.2001-27.11.2014 tarihleri arasındaki dönem yönünden açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, 01.01.1993-01.04.2001 tarihleri arasındaki dönem yönünden ispatlanamayan davanın reddine, davacının 27.11.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanma talebinin reddine karar verilmiştir.

Dosyada toplanan delillere göre, davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Somut dosyada, davacının tahsis talep tarihi itibariyle, 2829 sayılı Kanun'un 8 inci maddesine göre son yedi yıllık sigortalılığının 2926 sayılı Kanun kapsamında olduğundan, aylık koşullarının 4956 sayılı Kanun'un 54 ve 56 ncı madde gereğince, 1479 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu madde hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Buna göre davacılar murisi 1479 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasının e bendi gereğince tahsis tarihinde 15 tam yıl prim ödeme süresini yerine getirmiş ise de 58 yaşını ikmal etmemiş olduğundan aylığa hak kazanamayacaktır.

Ancak yargılama sırasında 58 yaşın tamamlanması ile tahsis koşulları oluştuğundan yaşın ikmal tarihini takip eden aybaşı ile vefat tarihi arasındaki dönem yönünden yaşlılık aylığı bağlanabileceği gözetilmeli, belirtilen hususlar değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

2. Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

3. Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,