Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12584 K.2023/12125

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... Kağıt Fabrikasında 05.05.1988 tarihinde işe girdiğini, ancak SGK kayıtlarında 06.06.1988 olarak tescil edildiğini belirterek müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 06.05.1988 olarak tespit ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığını, davada işverenin hasım gösterilmemiş olmasının yersiz olduğunu, ayrıca davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davanın ... İş Mahkemelerinde açılması gerektiğini, davacının müvekkil Kuruma başvurmadan iş bu davayı açması durumunda dava şartı eksikliği nedeniyle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 06.05.1988 olarak tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Dosya kapsamında bulunan kayıt ve belgeler incelendiğinde; davacı için 06.05.1988 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin dava dışı işveren ... ve Kağıt Sanayi Müessesesi Müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna verildiği, 1988 Mayıs ayı bordrosunda 9 gün çalışma kaydının bulunduğu, ancak aynı bordroda işe giriş tarihinin 06.06.1988 olarak kayıtlı olduğunun görüldüğü, davacının başvurusuna verilen cevapta da mayıs ayına ait 9 günlük çalışmasının kabul edildiği, örneği dosya kapsamında bulunan sigorta sicil kartında da davacının ilk işe giriş tarihinin 06.05.1988 tarihi olarak belirtildiği,.." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 06.05.1988 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı için 06.05.1988 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin dava dışı işveren ... ve Kağıt Sanayi Müessesesi Müdürlüğünün 1041 sicil no.lu işyerinden verildiği, 1988 Mayıs ayı bordrosunda 9 gün çalışma kaydının bulunduğu, ancak aynı bordroda işe giriş tarihinin 06.06.1988 olarak kayıtlı olduğunun görüldüğü, işyerinin 16.02.1937-14.05.2005 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, Mahkemece işyerinin 1988/1. dönem bordrosunun Kurumdan celbedilmediği ve tanık dinlenmeden eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, işyerinin 1988/1. dönem bordrosunun celbedilerek dönem bordrosunda yer alan sigortalıların beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de,sigorta başlangıcının tespiti talebi aynı zamanda (1) günlük süre ile sigortalı çalışmanın tespiti hususunu da içermekte olduğundan hükümde davacının sigorta başlangıcına karar verilen tarihte aynı zamanda (1) gün süre ile çalıştığı yönünde hüküm kurulmamış olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,