Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12650 K.2024/1098

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalılar iş yerinde 03.09.2019 - 19.09.2019 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıların hiçbir zaman doğal gaz tesisat işi yapmadığını, taraflar arasında hiçbir zaman işçi-işveren ilişkisi olmadığını, davacının boya, badana ve inşaat işleriyle uğraşan, kendi nam ve hesabına çalışan biri olduğunu, geçimini bu şekilde sağladığını, devamlı bir işinin olmadığını, davalıların müşterilerinden boya badana küçük tamir gibi işler konusunda yardımcı olmaları talebi geldiğinde davacıya yönlendirdiklerini, 2019 yılı Eylül ayında davalıların kendi işyerlerinde boya, badana yapılmasına ihtiyaç duyulduğunu ve bununla ilgili davacı ile anlaşıldığını,

yapılacak iş için götürü usulü anlaşıldığını, süreçte davalıların işlerinin başında olamadığını, davacının 19.09.2019 tarihinde çalışmaya başlamış olduğunu, zemin katta kırılması gereken bir betonu kırdıktan sonra boya için hazırlık aşamasına geçtiğini, bu esnada sabah işyerine geldiğinde davalıların çalışanlarından birine kendini çok iyi hissetmediğinden bahsettiğini, bunun akabinde boya öncesi tamir ve zımpara aşamasında baş dönmesi ve göz kararması sonucu bayılıp düştüğünü, ambulans ile Pamukkale Üniversitesi hastanesine kaldırıldığını, kafa darbesi olduğu için direkt ameliyata alındığını,

bir gün yoğun bakımda kaldıktan sonra 3-4 gün içinde taburcu edildiğini, davalıların davacı ile götürü usulü anlaşmasına rağmen davacının ileride lehine olabileceğini düşündüklerinden o gün için sigortasını başlattıklarını, muhasebecilerinin cezası olduğunu söylemesine rağmen cezayı da ödeyerek davacının boyacı olarak sigortasını başlattıklarını, davacının ifadesinde de onların söylemlerini doğruladığını, her ne kadar davacı kendi kusuruyla düştüğünü söylese de müvekkillerinin, davacının lehine olabileceğini düşündüklerinden yapmamaları gerekirken sigortasını yaptıklarını, davacının,

davalıların işyerinde 19.09.2019 tarihinde boya için çalışmaya başladığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerini açıklaması gerektiğini, davacının, davalılara ait işyerinde 19.09.2019 tarihinde işe başladığını ve 29.09.2021 tarihinde işten ayrıldığını, Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının bunun aksini aynı değerdeki yazılı belgelerle ispatlayabileceğini, davacının diğer davalıya ait işyerinde şahsi dosyası var ise bunun getirtilmesi, ayrıca varsa puantaj cetvellerinin ve ücret tediye bordrolarının da getirtilmesi, bordrolarda davacının imzasının bulunup bulunmadığına bakılması, ayırca davalı işveren nezdinde tutulan defter, fatura, makbuz gibi kayıtlar getirtilerek bu belgelerde davacının çalışmasını kanıtlayacak bir unsur olup olmadığının denetlenmesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı vekilinin İstinaf Sebepleri

Davalı işyeri sahiplerinin beyaz eşya ve dayanıklı tüketim malları bakım-servisi ve satışı işiyle iştigal ederken 2017 yılı başlarında doğalgaz tesisat işine de girdiklerini, davacının ustalık alanının tesisat işlerine münhasıran da diğer inşaat işleri konusunda çalışan bir işçi olarak 2017 yılından beri davalılara ait ...

Mühendislik isimli şirkette çalıştığını, 19.09.2019 tarihinde davalıların işlettiği, mülkiyeti de davalılara ait olan Denizli ili, Pamukkale ilçesi, .... mahallesi.... sokak No:2 adresinde bulunan işyerinin inşaat işleri devam ederken inşaatın zemin katında boya ve zımpara işine başladığını, çalışma yaparken merdiven boşluğundan bodrum kata düştüğü, %22'lik engellilik raporu bulunduğunu, çalıştığı dönemlerde hiçbir zaman sigortası yapılmadığını, sadece iş kazasının gerçekleştiği bir gün olarak yapıldığını, tanıkların iddiaları doğruladığını, çalışmaya ilişkin fotoğrafın bulunduğunu, servis fişlerine dahi imza attığı,

davalılara ait telefonlar ile davacıya ait telefon arasındaki kayıtların getirtilmesi ve karşılaştırmasının yapılması gerektiğini arama sıklığına göre işçi işveren ilişkisinin hayatın olağan akışına uygun düşeceğini beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf sebepleri ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalılar iş yerinde 03.09.2019 - 19.09.2019 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme

Dava hizmet tespit davası olup davacının davalılara ait dükkan tadilat işinde merdiven boşluğuna düşmek suretiyle 19.09.2019 tarihinde iş kazası geçirerek yaralandığı, bu tarih itibarıyla davacı adına işe giriş bildirgesi verildiği, davacının sürekli iş göremezlik oranının tespiti ile ilgili yazışmaların devam ettiği, yine 2021/191 E sayılı dosyada da iş kazası tespit davasının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece ceza davasındaki davacı beyanı esas alınarak işe girdiği gün kaza geçirdiği kabul edilip önceki dönem için ret kararı verilmiş ise de, işin bodrum katta bir kısım yerlerin kırılması, elektrik tesisatı çekilmesi, alçı ve boya işlemlerini içerdiği, en son boya aşamasında kazanın geçirildiği dikkate alındığında, önceki inşaat işlerinin araştırılması, iddia edildiği gibi beton kırma işinin, alçı işinin, elektrik işinin olup olmadığı, bu işleri kimin yaptığı belirlenmeli, tanık beyanlarına başvurmalı, bu işlerin ne kadar süre ile yapılması gerektiği dikkate alınmalıdır.

Bundan önce davacı ile davalılar arasındaki ilişkinin hizmet akdi unsurlarını içerip içermediği, bağlı bir çalışma olup olmadığı, istisna akdi olup olmadığı üzerinde durulmalı, iş kazası tespit dosyası getirtilmeli ve bu dosyadaki deliller tespit edilmeli sonucuna karar verilmesi gerekirken eksik araştırmayla karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,