Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12708 K.2024/7489

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul kısmen ret ve kuruma bildirilen dönemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı iş yerinde 2004/6 - 15.01.2016 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının önce Bartın 1.Noterliği'nden 00341 yevmiye nolu ihtarnameyi 15.01.2016 tarihinde keşide ettiğini, bu ihtarnameye karşı süresinde 00832 yevmiye nolu ihtarnameye cevap yazısı ile 04.02.2016 tarihinde ayrıntılı cevap verildiğini, bu ihtarnamenin muhataba tebliğ olunduğunu, davacının iş disiplinine uymadığını ve işe gelmemezlik yaparak iş yerinin kullarına aykırı davrandığı için üst üste birkaç kez işe gelmediği için iş akdinin taraflarınca haklı olarak feshedildiğini, davacının çalıştığı günlerin sigortasının günü gününe ve tam olarak ödendiğini, eksik ödemenin söz konusu olmadığını, davacının 2004 Haziran-15/01/2016 arası işyerinde bil fiil aralıksız çalışma durumunun söz konusu olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Feri Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı işveren yanında 2004 senesi Haziran Ayı'ndan 15.01.2016 tarihine kadar aralıksız çalıştığı iddiasının mevcut resmi kayıtlar karşısında kabul edilemeyeceğini, hizmet kayıtları incelendiğinde 2012 Haziran Ayı'ndan 2016 Ocak Ayı'na kadar kesintisiz olarak davacı tarafın sigortalılığının sağlandığını, bildirge ve bordroda gösterilen çalışma gün sayıları dışında fazla çalışma iddialarının aynı nitelikte resmi belgeler ile ispat edilmediği taktirde bordrolarda tespit edilen çalışmaların geçerli kabul edildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulü ile 1-)Davacının; davalı ...'a ait 1019993 sicil numaralı işyerinde aralıksız ve fasılasız bir şekilde; 01.07.2004 - 31.01.2009 tarihleri arasında 1650 gün, 04.02.2009 - 07.06.2012 tarihleri arasında 1204 gün olmak üzere toplam 2854 gün 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası gereğince sigortalı olarak çalıştığının tespitine,

2-)Davacının 2004 yılı Haziran ayı ve 05.01.2016 - 15.01.2016 tarih aralığı yönünden talebinin reddine,

3-)Kuruma bildirilen dönemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile karar verildiğini; davacının çalıştığı süre boyunca sigortasının kurum eksiksiz bildirildiğini, iddianın resmi belge ile ispatı gerektiği, davacının iddiasını ispat edemediğini, davacı tanıklarının görgüye dayalı bilgileri olmadığını, tanık ...'ın davacının oğlu olduğunu; tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmediğini; tanık beyanlarının davacı iddiasını ispata yeterli olmadıklarını, iş yerinin aralıksız çalışmadığını, balık yasağı döneminde çalışılmadığını, vergi dairesi yazı cevabı ve tanık anlatımlarının hatalı değerlendirildiğini; bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, hak düşürücü sürenin geçtiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kaldırma ilamı ve sonrası dinlenen tanıklar ..., ..., ... beyanları; Vergi Dairesi

yazı cevabı, davalı iş yerine ait bordroların belli bir döneme özgü olmayışı (senenin tüm aylarında bildirim oluşu); davacının mahkemece kabul edilen sürede kesintisiz çalışma iddiasını ispatladığı, hak düşürücü sürenin de söz konusu olmadığı anlaşılmakla istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf taleplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının, davalı iş yerinde 2004/6 - 15.01.2016 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanunun 79 uncu maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı, davalıya ait iş yerlerinde 2004/6 ncı ay ila 15.01.2016 tarihleri arasında eksik bildirilen günlerinin tespitine talep etmiştir. Mahkemece dava kısmen kabul kısmen reddedilmiş ve davacının davalı ...'a ait 1019993 sicil numaralı işyerinde aralıksız ve fasılasız bir şekilde; 01.07.2004 - 31.01.2009 tarihleri ile 04.02.2009 - 07.06.2012 tarihleri arasında hizmetlerinin tespitine karar verilmiştir.

Ancak karar başlangıç tarihi açısından hatalıdır. Zira davalı iş yeri ilk defa 01.10.2005 tarihinde kanun kapsamına alınmış olup vergi beyannameleri 2005 yılından itibaren başlamaktadır. Dolayısıyla tanık beyanlarına dayanarak karar verilmiş olması yerinde değildir.

Davacının çalıştığı iş yeri balık satışı, temizlik ve pişirme ile ilgili bir iş yeri olup hangi tarihte vergi kaydının başladığı vergi dairesinden sorulmalı, belediye başkanlığından iş yeri açma ruhsatı, denetim raporları varsa getirtilmeli, iş yerinin fiilen hangi tarihte faaliyete geçtiğine dair resmi belgeler dosyaya kazandırılmalıdır. Bu resmi belgelere göre iş yerinin faaliyete geçtiği tarih belirlenmeli, davacının iş yerinin faaliyete geçmesinden evvel çalışmasının mümkün olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,