Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12845 K.2023/12148

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.08.1998 tarihinde davalı şirkette işe başladığını, bu çalışması esnasında işveren tarafından sigortalı yapıldığını ve sigorta primlerinin ödendiğini bildiğini, davacının daha sonra SGK hizmet dökümü almak için müracaat ettiğinde davalı şirketteki hizmetinin görünmediğini tespit etmesi üzerine 03.05.2016 tarihinde SGK Sıhhiye SGK İl Müdürlüğüne müracaat edildiğini, SGK İl Müdürlüğünce verilen 17.05.2016 tarihli cevabi yazıda işe giriş bildirgesi olmasına rağmen herhangi bir hizmeti olmadığının bildirildiğini,

müvekkilinin davalı şirkette 20 gün çalışmış olmasına rağmen davalı yanca SGK bildirim yapılmadığını, açıklanan nedenlerle müvekkili Haşan Köroglu’nun davalı şirkette yukarıda belirtilen tarihler arasında çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.08.1998 tarihi olarak tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına, müvekkilinin bu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili, 30.11.2017 tarihli celsede, hizmet tespiti taleplerini atiye bıraktıklarını, talebin davacının 01.08.1998 tarihinde (1) gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti şeklinde olduğunu belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 20 günlük hizmet süresinin tespitine yönelik taleple ilgili davalı ... İnş. Taah. Müd. Tic. Ltd. Şti.ne yönelik davanın geri bırakılmasına, davalı ....ya yönelik davanın kabulü ile davacının ....06 sicil sayılı dosyada işlem gören ... İnş. Taah. Müh. Müş. Asan. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinde 01.08.1998 tarihinde 1 gün süreyle günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmet akdi ile çalıştığı ve bu tarihin sigortalılık başlangıcı olarak kabulü gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, fiili çalışma olgusunun araştırılması gerektiğini, yazılı belgelerle ispatlanabileceğini, işverenin yerine getirmediği yükümlülük nedeniyle açılan davadan Kurumun sorumlu tutulmaması gerektiğini ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre. 10.04.1978 doğumlu davacının 19.08.1998 tarihinde ...

İnş Ltd Şti'ne ait ... sicil numaralı iş yerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin bulunduğu, sigorta sicil numarasının 1998 yılı Ankara serisi olduğu, iş yerinin 01.07.1997-20.10.1998 tarihleri arasında kanun kapsamına alındığı, beraber çalıştıklarını söyleyen davacı tanıklarının fiili çalışmayı doğruladığı, anayasal sosyal güvenlik hakkı kapsamında, davacının kimlik bilgilerini içerir, yasal süresinde Kuruma intikal etmiş ve sahteliği de ileri sürülmeye davacının 1998/2 ve 3 üncü dönemde 35 günlük çalışmasının sicilsiz olarak bildirildiği,

davacının 01.08.1998 tarihinde askerde olmadığı veya öğrenci olmadığı anlaşıldığından..." gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.08.1998 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, davalı ... İnş. Ltd.

Şti.'ne ait ... sicil numaralı inşaat konulu iş yerinden 01.08.1998 tarihli işe giriş bildirgesi ile bildirldiği,21.08.1998 tarihinde davacının askere gittiği, askerlik dönemi içinde kalacak şekilde bu iş yerinden 1998/2. dönem bordrosuna göre 30 gün,1998/3 üncü dönem bordrosunda 35 gün 05.10.1998 çıkış olmak üzere 1998/2 ve 3 üncü dönem bordrolarında bildirimlerinin olduğu,

bordro tanığı olarak dinlenen ...'ın da kendisinin de kardeşi ...'ın da bu işyerinde çalışmadığını, bildirimlerinin bilgisi dışında yapıldığı yönündeki beyanı karşısında davacının bildiriminin gerçek olup olmadığı hususu giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olup olmadığı işe giriş bildirgesi aslı üzerinden imza incelemesi de yaptırılmak suretiyle araştırılmalı,tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.

3.Kabule göre de davalı işveren yönünden davanın geri bırakılması yönünde hüküm kurulması hatalı olup davacının bu hususta aynı Kanun'un 123 veya 150 nci maddelerinde düzenlenen haklardan birinin kullanımı niteliğinde olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken yer olmadığı karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,