Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12908 K.2024/12255

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddi ile Mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle.

28.10.2021 günü saat 10.20 sıralarında ...’ın emir ve talimatları doğrultusunda çalışan ...'nın çalışma arkadaşlarıyla birlikte iskeleyi kurmak için iskele demirini aşağı uzattıkları esnada demirin oradan geçen elektrik hattına temas etmesi neticesinde bulunduğu yüksekten düşerek vefat ettiğini, davalılar ile arasında işçi işveren ilişkisi bulunduğunu belirterek Talep artırım dilekçesi ile artırım yapmak üzere şimdilik ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 500,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 4.000,00 TL maddi tazminatın ve müvekkiller ... için 300.000,00 TL müvekkiller ..., ..., ..., ..., ...,

... içinde ayrı ayrı 250.000,00 TL ... ... için 200.000,00 TL ve ... için 150.000,00 TL olmak üzere toplam 2.150.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek olan işçi alacaklarına uygulanan en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama masrafları ile vekâlet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle müvekkilin vefat eden babasından kalan inşaatın 1. katının mantolama ve 2. katının iç ve dış sıva ve mantolama işi ile ilgili olarak götürü usulü olarak ve anahtar teslim şeklinde verilmiş işlerin işveren - işçi ilişkisi olarak değil borçlar kanunu çerçevesinde eser sözleşmesine dayalı iş ilişkisi olması gerektiğini, zira söz konusu sıva ve mantolama işi için diğer davalı ... ile malzemelerin ( çimento, Kireç, kum, Mantolama malzemeleri vb. ) tedariki ... tarafından karşılanacak şekilde 17.000 TL ye anlaşma yapıldığını,

... ve ekibi işe " ... " diye tabir edilen iskelenin kurulumu ile başladıklarını, İlk başlayan ekip sıvacı ekip olup, ... tarafından getirilmiş işçilerdir.

Müvekkilinin kazada iş güvenliğinin alınıp alınmaması noktasında sorumluluğu bulunmamasına rağmen sayılan tedbirler ile üzerine düşen yükümlülüğün yerine getirdiğini iddia ettiğini, ayrıca kazaya sebebiyet verenin murisin kendisi olduğunu, davacılar murisinin ve diğer davalıların tamamen kendi dikkatsizliği ve özensiz davranışları nedeni ile kazaya sebebiyet verdiklerini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili tarafından Mahkememize verilen cevap dilekçesinde özetle; ..., ... (bu olayda yaşamını yitiren) ve diğer iki arkadaşları birlikte piyasa işi denen devamlılığı olmayan genelde 3 - 5 gün süren ve yevmiye veyahut götürü usulle tutulan, aralarında herhangi bir işçi ve işveren ilişkisi olmaksızın iş bitimininde kazanılan parayı bölüşmektedirler.

İhtiyaç duyan kişiler bu dört arkadaştan herhangi birine ulaşır bunlar kendi arasında bir karar verip söz konusu işi aldıklarını, bu şekilde görülen işler sebebi ile kendisinin işveren sıfatını taşımadığını, ... ile kendisi arasında yapılan işin mahiyeti ve sıfatı bakımından bir fark olmadığını, ayrıca müteveffanın ... Yapı Dekorasyon İnşaat Taahhüt Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi elamanı olduğunu belirterek husumete itiraz etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, "..Somut olayda, müteveffanın davalılarla yazılı sözleşmesinin bulunmaması, takım kılavuzu olduğu iddia edilen davalı ...'ın müteveffanın dahil olduğu işçileri kendisinin bulup ücretlerini kendisinin ödemesi ve işin sonucuna yönelik bir sözleşme yapıldığı hususları hep birlikte değerlendirildiğinde uyuşmazlıkta takım sözleşmesi ilişkisinin bulunmadığı, uyuşmazlığın davalı ... 'ın konutunun sıva ve mantolama işinin ifasına dair eser sözleşmesi olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen nedenlerle, davalı ... ile davalı ... arasında takım sözleşmesinin koşullarının oluşmadığı, ... ile davalılar arasında işçi-işveren ilişikisi de olmadığı, olayın eser sözleşmesinden kaynaklandığı ve uyuşmazlığın genel mahkemenin alanında olduğu kanaatiyle aşağıdaki şekilde görevsizlik..." kararı verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; "..Somut olay bakımında davalı ...'ın inşaat sahibi olduğu, müteveffanın ise mantolama işinde kendi adına bağımsız çalıştığı, tanık beyanlarından ... ve ...'nın iş olursa ekip şeklinde gidip çalışıldığı, ... ile ... arasında işçi işveren ilişkisinin bulunulmadığı aksine tarafların mantolama işi olması halinde beraber karar vererek çalıştığı ve söz konusu olayda eser sözleşmesi bulunduğu anlaşılmakla Mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygundur.

Bu açıklamalar kapsamında İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine...

" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, Mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, SGK denetmen raporuna göre kazanın iş kazası olduğu, denetmen raporu ile kusur raporu arasında çelişki olduğu, ...'nın davalıların işçisi olup meydana gelen kazanın da iş kazası olduğunu belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminatın davalı taraftan tahsili istemine ilişkindir.

1-Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; davacılar vekilince dava dilekçesinde davacının davalı işverenler nezdinde çalışması nedeniyle iş kazasına uğradığının iddia edildiği, olayın davacının davalı ...'ın vefat eden babasından kalan inşaatın 1. katının mantolama ve 2. katının iç ve dış sıva ve mantolama işini yaparken iskeleyi kurmak için iskele demirini aşağı uzattıkları esnada demirin oradan geçen elektrik hattına temas etmesi neticesinde bulunduğu yüksekten düşerek vefat ettiği,

21.04.2022 tarihli SGK Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından hazırlanmış inceleme raporunda olayın iş kazası olduğunun tespiti ile işveren olarak bina sahibi ...'ın kabul edildiği, Mahkemece müteveffanın davalılarla yazılı sözleşmesinin bulunmaması, takım kılavuzu olduğu iddia edilen davalı ...'ın müteveffanın dahil olduğu işçileri kendisinin bulup ücretlerini kendisinin ödemesi ve işin sonucuna yönelik bir sözleşme yapıldığı hususlarına göre uyuşmazlıkta takım sözleşmesi ilişkisinin bulunmadığı,

uyuşmazlığın davalı ... 'ın konutunun sıva ve mantolama işinin ifasına dair eser sözleşmesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik karar verildiği anlaşılmıştır.

İş kazasından kaynaklı tazminat davalarının görülmesi için ön koşul zararlandırıcı olayın Kurumca iş kazası niteliğinde olduğunun tespit edilmesidir. İş kazası tespiti ile ilgili ihtilaf Sosyal Güvenlik Kurumunun hak alanını doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında Kurum taraf değildir.

Öncelikle Mahkemece bilirkişi raporuna dayanak olayın iş kazası olmadığı eser sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmiş ise de Kurum tarafından davalı ...'ın işveren olarak kabul edildiği, olayın iş kazası olduğuna dair tespitinin bulunması karşısında, davalı ...'a, maruz kalınan olayın iş kazası olmadığının tespitine ilişkin SGK aleyhine “iş kazası olmadığının tespiti” davası açması için usulüne uygun süre vermek; tespit davasının verilen süre içinde açılması halinde bu dava için bekletici sorun yaparak çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile bu aşamada görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

2. İş kazasının olmadığının varlığının kesinleşmesi ve devamında davalıların işveren sıfatının bulunmadığı anlaşılması halinde ise Dairemiz içtihatlarına uygun olarak karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır.

VI. KARAR