Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13093 K.2023/13226

Taraflar arasındaki yurt dışı ikamegah başlangıcının sigorta başlangıcı olarak tespiti ile 220 gün ek borçlanma işleminin iptali, yaşlılık aylığı tahsisi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının Almanya ev kadınlığı ve çalışma sürelerini borçlanarak ödediğini, davalı Kurum tarafından, 22.07.2019 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebinin, sigorta başlangıç tarihinin 01.11.1994 tarihi olması nedeniyle, 220 gün daha borçlanması ve 51 yaş koşulunun gerçekleşmesi halinde aylık bağlanabileceği gerekçesi ile reddedildiğini, davacının sigorta başlangıç tarihinin ev kadınlığı borçlanması nedeniyle Almanya'daki ikametgah başlangıcı olan 11.02.1991 tarihi olarak alınarak 220 gün daha borçlanması gerektiğine dair işlemin iptali ve yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili, müvekkilinin 20.09.2018 tarihinde yurt dışı borçlanma talebinde bulunduğunu, talebin kabul edilmesi üzerine 3 aylık süre içinde tahakkuk ettirilen borcu ödediğini, akabinde 2018/38 sayılı genelgeyi gerekçe göstererek 220 gün daha prim borcu olduğunu bildirdiğini, itirazlarının 2018/38 sayılı genelgenin yürürlük tarihi olan 06.11.2018 tarihinden geriye doğru yürütülmesinden kaynaklandığını, müvekkilinin yurt dışı borçlanma dilekçesinin bu tarihten önce verildiğini, kazanılmış hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 10.07.2018 ile 24.07.2018 tarihleri arasında Türkiye'de 4/1-(a) bendi kapsamında 15 gün sigortalılığının bulunduğu, yurt dışında geçen çalışmasının 5525 gününü 4/1-(a) bendi kapsamında borçlandığı, 17.07.2019 tarihli dilekçesi ile emekli olacağı tarihin bildirilmesini istediği, Nevşehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 22.07.2019 tarihli yazısı ile 01.11.1994 sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilerek 220 gün daha borçlanma yapması halinde 51 yaşını ikmal edeceği 21.09.2023 tarihinde tahsis talebinde bulunabileceğinin bildirildiği,

20.09.1972 doğumlu davacının 11.12.1991 tarihinden itibaren annelik nedeniyle zorunlu sigorta (Muttershutz/ schwangerschaft) kapsamına girdiği, Türk Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesine Ek Sözleşmenin 29 uncu maddesinin 4 üncü bendi ve 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca 11.12.1991 tarihi sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edildiğinde, 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-ı bendine göre 48 yaş,

20 yıl sigortalılık süresi ve 5525 gün prim günü bulunma şartlarına tabi olduğu anlaşılmakla 220 gün daha borçlanma yapmasına gerek bulunmadığından 22.07.2019 tarihli Kurum işlemi yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının sigorta başlangıç tarihinin 11.12.1991 tarihi olduğunun tespitine, 220 günlük ek borçlanma yapılması yönündeki 22.07.2019 tarihli Kurum işleminin iptaline, fazlaya ilişkin istemine reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, taleplerinin davacının sigorta başlangıcının 11.12.1991 tarihi olarak alınması, 220 günlük ek borçlanma işleminin iptali ve davacının ilk ödemesine göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğine karar verilmesi istemi olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesinin talep gibi 220 gün daha borçlanma işleminin iptaline karar verdikten sonra davanın kabulüne karar vermesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığını, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yurt dışı ikametgah başlangıcının sigorta başlangıcı olarak tespiti ile 220 gün ek borçlanma işleminin iptali, yaşlılık aylığı tahsisi istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 3201 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

2- 3201 sayılı Kanun'un "Süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi" başlıklı 5. maddesi, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihinin, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmesi ile tespit edilebileceğini, sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini bu Kanuna göre borçlananların ise uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunması halinde sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarihin Türkiye'de ilk işe giriş tarihi olarak kabul edileceğini düzenler.

3- Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti Arasında Sosyal Güvenlik Hakkında Sözleşmenin "5. BÖLÜM" "Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları (Aylıkları)na ilişkin 29 uncu maddenin 4 üncü Fıkrası, bir kimsenin Türk sigortasına girişinden önce bir Alman rant sigortasına girmiş bulunması halinde, Alman Rant Sigortasına girişi, Türk Sigortasına giriş olarak kabul edilir, düzenlemesini içerir.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, 20.09.1972 doğumlu davacının Almanya'da ilk kez 18.09.1994 tarihinde "mutterschuts" sigorta primi ödemesi ile Alman Rant Sigortası kapsamına girdiği, Türkiye'de 10.07.2018-24.07.2018 tarihleri arasında 15 gün 4/1-a kapsamda çalışmasının bulunduğu, davalı Kurumun davacının 22.07.2019 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebini, davacının sigorta başlangıcını 01.11.1994 olması nedeniyle tahsis koşullarının oluşmadığı gerekçesi ile reddetmesi üzerine eldeki davanın açıldığı, Bölge Adliye Mahkemesince, davacının ikametgah başlangıcı olan 11.12.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olarak alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Türkiye - Almanya sosyal Güvenlik sözleşmesinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel bir hüküm bulunduğundan ve sözleşme hükmü ile 5 inci maddedeki genel düzenleme aynı anda uygulanamayacağından, davacının Türkiye'de sigorta başlangıç tarihi, Alman Rant Sigortasına girişi tarihi olacaktır.

Mahkemece dosyanın bu kapsamda yeniden değerlendirilerek, davacının sigorta başlangıç tarihinin tespiti ve buna göre yaşlılık aylığı tahsis koşullarının yeniden değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,