Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13204 K.2024/13533

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı ... Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş.'nin Sivas Divriği Demir Çelik Fabrikası işyerinde ... Makina Müh. Hiz. Org. San. ve Tic. A.Ş. işçisi olarak çalışırken 16.05.2018 tarihinde hareketli ızgaranın bakım çalışması sırasında makine durur vaziyette iken, makine yakınında bulunduğu esnada, makinenin aniden çalıştırılmış olması nedeni ile sol elinin işaret parmağının makine ile zincir arasında sıkışması neticesinde yaralandığını, olayın meydana gelmesinde davalıların kusurlu olduğunu, davacıya karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını belirterek 100,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı def"inde bulunarak diğer davalı firma ile müvekkili firma arasında herhangi bir asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, ihale ile anahtar teslimi şekilde işin diğer davalıya teslim edildiğini, bakım faaliyetini kendi uzmanlığı kapsamında yerine getirdikten sonra işyerinden ayrılacak olduğunu, diğer davalının yapacağı faaliyetinin işyerinde yürütülen üretime ilişkin işlerden olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, davacının zararından dolayı müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını belirterek bu nedenle müvekkili yönünden davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı ... Makina Müh. Hiz. Org. San. ve Tic. A.Ş. tarafından davaya karşı herhangi bir cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, "... davacının maluliyet oranı %4,2 olarak tespit edilmiştir. Meydana gelen iş kazasında; gerekçeli ve denetime açık bulunarak hükme esas alınan 07.06.2022 ve 12.09.2022 tarihli kusur raporlarında davacı işçinin %20, davalı ...nin %80 oranında kusurlu bulundukları belirlenmiştir.

Maddi tazminat açısından alınan 23.02.2023 tarihli ek raporda geçici ve sürekli iş göremezlik toplam tutarı 417.361,54 TL olarak tespit edilmiştir. Davacı vekili 06.03.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini ıslah etmiştir.

Davalılar arasında imzalanmış 05.04.2018 tarihli Palet Tesisi Bakım Onarım İşi Hizmet Sözleşmesi kapsamında; sözleşme konusu işin yürürlükte olan alt işverenlik yönetmeliği hükümleri doğrultusunda teknolojik olarak uzmanlık gerektirmesi nedeni ile yükleniciye yaptırıldığı, işin niteliğinin anahtar teslim götürü fiyat bedeli esasında olduğu, yüklenicinin İSG şartnamesi yükümlülüklerine uyma zorunluluğu bulunduğu, işin konusunun palet tesisi bakım onarım işlerinin yapımı olduğu,

yapılacak işlerin hareketli ızgara zincir değişimi, hareketli ızgara kurutma altı saclarının tamiri, taşıyıcı ve dönüş mili değişimi, filtre tamiratları, hareketli ızgara bunkerlerin tamiri ... bakım ve onarım işlerinin palet tesisinin soğuk duruşunda yapılacağı, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının getirdiği mükellefiyetlerin sorumluluğunun yüklenicide olduğu belirtilmiştir. Ancak Davalı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş'. nin bakım ve onarım işini diğer davalı ...

Makine Müh. ve Hiz. Org. San ve Tic. A.Ş.' ye vermesi asıl işverenlik sıfatından ... ve bunun neticesi olarak sorumluluktan kurtaramayacağından asıl işveren sıfatıyla alt işverenin (taşeronunun) kusurlarından birlikte müteselsilen sorumlu olduğu ve davacının talep edebileceği tazminatlardan da diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Mahkememizde yapılan yargılama sonunda; dosya arasında toplanan deliller ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur oranı, malüliyet durumu, olay tarihi,

olayın ağırlığı ve 26.06.1966 tarih ve 7/7 sayılı Yargıtay içtihatı birleştirme kararının gerekçesi de dikkate alınarak olayın işverenin işçisi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini yeterince almamasından kaynaklandığı da gözetilerek davacıda bir manevi huzur duygusu doğurmak ve zenginleşme aracı olmayacak şekilde takdir edilen 15.000,00 TL manevi tazminat ile 417.361,54 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilinin gerektiği" gerekçesiyle;

"Davanın kısmen kabulüne,

1-417.361,54 TL maddi tazminat ve 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 16.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat yönünden fazlaya ilişkin talebinin reddine," şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı davacı vekili ile davalı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf sebepleri özetle; müvekkiline %20 oranında kusur verildiğini, müvekkilinin tecrübesiz işçi olduğunu gerekli iş güvenliği eğitimleri verilmeden ve iş güvenliği ekipmanları temin edilmeden tehlikeli işlerde çalıştırılmaması gerektiğini, dolayısıyla kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, kazanın meydana gelmesinde davalı şirketlerin tamamen birlikte kusurlu olduğunu, takdir edilen manevi tazminatın düşük olduğunu, müvekkilinin uzun süre tazminata kavuşamayacağından 100.000 TL geçici ödeme taleplerinin bulunduğunu, aksi halde dosyanın öncelikli incelemeye alınması gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekilinin ileri sürdüğü istinaf sebepleri özetle; diğer davalı şirket ile müvekkili arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, kazanın diğer davalı ... firmasının başka bir çalışanının dikkatsiz davranışı sonucu meydana geldiğini, müvekkilinin husumet itirazının kabul edilmediği koşulda da kusurunun bulunmadığını, asgari ücret üzerindeki tespitin hatalı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davalılar arasında imzalanan Palet Tesisi Bakım Onarım İşi Hizmet Sözleşmesinin ... sözleşmesi niteliğinde olduğu, işin belirlenen süre içerisinde tamamlanıp teslimi ile sona ermesinin kararlaştırılması ve sözleşme konusu işte davalı ... Mad. San.ve Tic.

A.Ş.’nin işçisinin çalıştığının iddia ve ispat edilmemesi de gözetildiğinde, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığı, iş sahibine tanınan denetim ve kontrol yetkisi kapsamında, sözleşme konusu işin, sözleşmeye uygun yapılıp yapılmadığının davalı ... Mad. San.ve Tic.

A.Ş.’nin işçileri tarafından kontrol edilmesi ile işte kullanılacak malzemelerin ve bir kısım araçların iş sahibi tarafından temin edilmesine yönelik sözleşme hükümlerinin varlığı, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunduğunu göstermediğinden davalı ... Mad. San.ve Tic. A.Ş. yönünden taraf sıfatı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalıdır. Bu nedenle davalı ... Mad. San. ve Tic.

A.Ş.' nin istinaf talebi yerindedir..." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi ile davalı ... firmasının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak yeniden esas hakkında ;

" Davanın, davalı ... Madencilik San. ve Tic. A.Ş. yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,

II-Davanın, davalı ... Makina Müh. Hiz. Org. San. ve Tic. A.Ş. yönünden kısmen kabulüne, 1-417.361,54 TL maddi tazminat ve 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 16.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Makina Müh. Hiz. Org. San. ve Tic. A.Ş.'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat yönünden fazlaya ilişkin talebinin reddine," şeklinde karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle ayrıca davalılar arasında alt işverenlik ilişkisi bulunduğunun sabit olduğu, istinaf mahkemesinin hatalı değerlendirme yaptığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi

3. Değerlendirme A) Davacı vekilinin davacı yararına hükmedilen manevi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre davacı vekilince dava dilekçesinde 30.000,00 TL manevi tazminat talebinde bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince davacı yararına 15.000,00 TL manevi tazminata hükmolunduğu, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda anılan kararı ile davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği gözetildiğinde reddine karar verilen tazminat miktarının Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davacı vekilinin temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.

B) Davacı vekilinin davacı yararına hükmedilen maddi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden;

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.